Aynı Araçta Bulunmak Uyuşturucu Ticaretine İştiraki İspatlamaz: Yargıtay CGK 2020/448 K.

Uyuşturucu madde ticareti suçunda (TCK 188/3), uyuşturucu taşıyan kişiyle aynı araçta bulunmak suça iştirak edildiğini gösterir mi? Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 05.11.2020 tarihli uyuşturucu ticaretinde iştirak yargıtay kararı, bu soruyu iştirak kastı ve masumiyet karinesi çerçevesinde değerlendirmiştir. Genel Kurul, eşinin kullandığı araçta gizlenmiş eroinle yakalanan sanık hakkında, suça katıldığını gösteren kesin deliller bulunmadığı gerekçesiyle mahkumiyet hükmünü bozmuştur.

Olay

Kolluk görevlileri, doğu illerinden İstanbul’a eroin taşınacağı yönünde istihbari bilgi edinmiştir. Yapılan takip sonucunda bir araç durdurulmuş, sürücünün araçta uyuşturucu bulunduğunu söylemesi üzerine alınan yazılı arama emriyle arama yapılmıştır.

Aracın arka tamponuna özel olarak hazırlanmış gizli bölmede, 80 paket halinde toplam daralı 41 kilogram eroin ele geçirilmiştir.

Araçta sürücüyle birlikte eşi de yolcu olarak bulunmaktadır.

Sürücü, uyuşturucu naklettiğini kabul etmiş ancak eşinin bundan haberdar olmadığını bütün aşamalarda savunmuştur. Eşine havalandırma işi nedeniyle seyahat edeceklerini söylediğini ve birlikte gelmesi konusunda ısrar ettiğini belirtmiştir.

Yolcu konumundaki sanık da araçta uyuşturucu bulunduğunu bilmediğini, psikolojik rahatsızlıkları nedeniyle kullandığı ilaçların etkisiyle yolculuk boyunca çoğunlukla uyuduğunu açıklamıştır.

Adli Tıp Kurumu raporları, sanığın kullandığı ilaçların uyuşukluk, sersemlik ve zihin bulanıklığı gibi yan etkilere neden olabileceğini doğrulamıştır.

Ayrıca uyuşturucu paketleri üzerinde herhangi bir vücut izi tespit edilememiştir. Araç sanığa ait olmayıp sürücü tarafından kiralanmıştır.

İlk Derece Mahkemesi ve Yargıtay 20. Ceza Dairesi Ne Karar Verdi?

Kocaeli 1. Ağır Ceza Mahkemesi, yolcu konumundaki sanığın uyuşturucu ticareti suçuna yardım ettiği kabulüyle TCK 188 ve 39 hükümlerini uygulayarak 9 yıl 4 ay 15 gün hapis ve 7.500 TL adli para cezasına hükmetmiştir.

Mahkeme, sanığın uzun yolculuğu sorgulamamasını ve yakalandığında susma hakkını kullanmasını aleyhe değerlendirmiştir. Ayrıca sürücünün güvenlik güçlerinin dikkatini çekmemek amacıyla aile görüntüsü oluşturmak istediği kabul edilmiştir.

Yargıtay 20. Ceza Dairesi çoğunluğu, sanığın yardım eden değil müşterek fail olarak değerlendirilmesi gerektiği görüşünü belirtmiş, ancak aleyhe temyiz bulunmadığından bu hususu bozma nedeni yapmamıştır. Hüküm düzeltilerek onanmıştır.

İki Daire üyesi ise suça yardım kastının ispatlanamadığı gerekçesiyle karşı oy kullanmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, sanığın suçtan haberdar olduğuna ilişkin delil bulunmadığını belirterek CMK 308 kapsamında itiraz etmiştir.

Uyuşmazlık bunun üzerine Ceza Genel Kurulunun önüne gelmiştir.

Uyuşturucu Ticaretinde İştirak Yargıtay Kararı: Genel Kurul Ne Dedi?

Ceza Genel Kurulu, sanığın aynı araçta yolculuk yapmasının suça iştirak edildiğini göstermeye yeterli olmadığı sonucuna ulaşmıştır.

Genel Kurulun değerlendirmesinde şu deliller belirleyici olmuştur:

• Sürücü, eşinin uyuşturucu naklinden haberdar olmadığını bütün aşamalarda söylemiştir.
• Sanığın savunmaları, sürücünün anlatımlarıyla örtüşmektedir.
• Kullanılan ilaçların etkileri resmi sağlık raporlarıyla desteklenmiştir.
• Uyuşturucu aracın görünmeyen, özel olarak hazırlanmış gizli bölmesinde bulunmuştur.
• Uyuşturucu paketleri üzerinde sanığın vücut izine rastlanmamıştır.
• Araç sanığa ait değildir ve sürücü tarafından kiralanmıştır.

Yargıtay, bu olgular karşısında sanığın uyuşturucuyu bildiği veya nakil eylemine kasten katıldığı sonucuna kesin delillerle ulaşılamayacağını kabul etmiştir.

Susma hakkı suçluluk göstergesi olamaz

Kararın en önemli hukuki değerlendirmelerinden biri, susma hakkının mahkumiyet gerekçesi yapılmasına ilişkindir.

İlk derece mahkemesi, sanığın yakalandığında açıklama yapmamasını suçlamayı destekleyen bir durum olarak değerlendirmiştir.

Ceza Genel Kurulu ise bu yaklaşımı hukuka aykırı bulmuştur:

susma hakkının kullanılmasının örtülü ikrar olarak yorumlanmasının hukuken kabul edilebilir bir yönünün bulunmaması

Genel Kurul, Anayasa 38/5 ve CMK 147/1-e ile güvence altına alınan susma hakkının, suçsuzluğunu ispat yükümlülüğü doğurmadığını açıklamıştır.

İspat yükü sanıkta değil, iddia makamındadır.

Bu nedenle sanığın yolculuğun amacını sorgulamaması veya susma hakkını kullanması, uyuşturucu ticaretine iştirak kastının bulunduğuna delil sayılamaz.

Genel Kurul, sanığın beraat etmesi gerektiğini belirterek Özel Dairenin onama kararını kaldırmış ve yerel mahkeme hükmünü bozmuştur.

Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Altı Genel Kurul üyesi suçun sabit olduğu görüşüyle karşı oy kullanmıştır.

Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine karar verilmiştir. Genel Kurul doğrudan beraat hükmü kurmamıştır.

Değerlendirmemiz

Savunma Açısından Önemi

• Soruşturma aşamasında: Uyuşturucu bulunan araçta yolcu olarak bulunan şüphelinin madde üzerindeki hakimiyeti, bilgisi ve eyleme katkısı ayrı ayrı araştırılmalıdır. Araçta bulunma olgusu ile iştirak kastı birbirine karıştırılmamalıdır.
• Delil taleplerinde: Araç üzerindeki tasarruf yetkisini gösteren kayıtlar, uyuşturucunun bulunduğu yer, kriminal iz incelemeleri, yolculuğun amacı ve diğer şüphelilerin beyanları dosyaya kazandırılmalıdır.
• Kovuşturma aşamasında: Sanığın müşterek fail veya yardım eden sayılması için hangi somut davranışının esas alındığı sorgulanmalıdır. Suçtan haberdar olunduğuna ve kasten katkıda bulunulduğuna ilişkin delillerin gösterilmesi istenmelidir.
• İstinaf ve temyizde: Mahkeme, akrabalık ilişkisi, birlikte seyahat veya susma hakkından suçluluk sonucu çıkarmışsa bu karar ileri sürülebilir.
• Kararın sınırı: Sanığın uyuşturucudan haberdar olduğunu ve nakle kasten katkıda bulunduğunu gösteren bağımsız deliller varsa aynı sonuca zorunlu olarak ulaşılamaz. Karar, araçtaki bütün yolcuların sorumluluktan muaf olduğunu kabul etmemektedir.

Uyuşturucu Ticaretinde İştirak Hakkında Sık Sorulan Sorular

İlgili Yazılarımız

• Uyuşturucu madde ticareti suçu ve TCK 188
• Uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçu
• Kocaeli ceza avukatı ve ceza hukuku yazılarımız
• Yargıtay kararları ve değerlendirmelerimiz

Kaynaklar

• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2017/980 E., 2020/448 K., 05.11.2020 (Yargıtay Karar Arama)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 188, (mevzuat.gov.tr)
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 147, 308 (mevzuat.gov.tr)
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 38/5

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın delil durumu farklıdır.