Dini Duyguların İstismarıyla Dolandırıcılıkta "Basit Yalan" Gerekçesi Bozuldu: Yargıtay 11. CD 2026/8618 K.

Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle dolandırıcılık (TCK 158/1-a) iddiasıyla başlayan bir soruşturmada Yargıtay 11. Ceza Dairesi, savcılığın “eylem basit yalandır” gerekçesiyle verdiği takipsizlik kararını ve buna yapılan itirazın reddini hukuka aykırı buldu. 05.10.2026 tarihli bu TCK 158/1-a Yargıtay kararı, dolandırıcılıkta hile değerlendirmesinin deliller toplanmadan yapılamayacağını ve takipsizlik itirazı reddedilen şikayetçinin önünde hangi yolun kaldığını gösteriyor.

Olay

Şikayetçi, uyuşturucu bağımlısı oğlunu tedavi edeceğini söyleyen ve paranormal yetenekleri olduğunu ileri süren şüpheliye, farklı tarihlerde parça parça yaklaşık 600.000 TL karşılığı nakit para, ziynet ve eşya verdiğini anlatmıştır. Kararda bu ödemelerin, oğlunu iyileştireceği düşünülen çeşitli ritüeller karşılığında yapıldığı belirtilmektedir. Oğlunda bir iyileşme olmayınca şikayetçi dolandırıldığını düşünerek suç duyurusunda bulunmuştur.

Şikayetçi, para transferlerine ait dekontları ve görüntüler içeren bir flash belleği dosyaya sunmuştur. Kararda ayrıca iki kişi öne çıkmaktadır: şikayetçinin hesabına para gönderdiği ve kararda “nişanlısı olduğu söylenen” diye anılan kişi ile kendisini başka birinin ablası olarak tanıtan bir GSM hattının kullanıcısı (isimler kararda gizlenmiştir). Bu kişilerin kimliği ve olaydaki rolleri soruşturmada belirlenmemiştir. Görüntülerin içeriği de karar metninde yer almıyor.

Savcılık ve Sulh Ceza Hakimliği Ne Karar Verdi?

Dosyada henüz dava açılmamıştır; inceleme soruşturma aşamasındaki bir karara ilişkindir.

Söke Cumhuriyet Başsavcılığı 14.10.2024 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Gerekçede, şikayetçinin dini duyguları sömürülerek bilimsel tedavi yerine şüpheliye 600.000 TL verdirildiği kabul edilmiş, buna rağmen eylemin hile unsurunu oluşturmadığı ve “basit yalan” niteliğinde kaldığı söylenmiştir. Savcılık ayrıca bağımlılığın bilimsel tedavi gerektirdiğini, şikayetçinin parası için hukuk mahkemesine veya icra müdürlüğüne başvurabileceğini belirtmiştir.

Söke Sulh Ceza Hakimliği 28.11.2024 tarihinde bu karara yapılan itirazı reddetmiştir. Bu ret kararı CMK 271/4 uyarınca kesin olduğundan şikayetçinin olağan bir kanun yolu kalmamıştır. Adalet Bakanlığı 11.02.2026 tarihinde kanun yararına bozma isteminde bulunmuş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı da bu istemi tebliğnamesiyle Daireye göndermiştir.

Yargıtay Ne Dedi?

Daire önce savcının görevini hatırlatmıştır: CMK 160’a göre savcı, suç izlenimi veren bir durumu öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar ve şüphelinin hem lehine hem aleyhine olan delilleri toplar. Yeterli şüphe oluşursa iddianame düzenler (CMK 170/2), oluşmazsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK 172/1).

İtirazı inceleyen sulh ceza hakimliğinin üç seçeneği vardır: yeterli delil yoksa itirazı reddetmek, yeterli delil varsa kabul etmek ya da soruşturma eksikse CMK 173/3 uyarınca soruşturmanın genişletilmesini istemek. Somut olayda hakimliğin üçüncü yolu seçmesi gerekirdi. Daireye göre şu işlemler yapılmadan şüphelinin hukuki durumu takdir edilemez:

• Şikayetçinin banka hesap hareketleri ve kredi kartı ekstrelerinin getirtilmesi.
• Para gönderilen kişinin ve kendisini başkasının ablası olarak tanıtan hat kullanıcısının açık kimlik ve adreslerinin belirlenip şüpheli sıfatıyla ifadelerinin alınması.
• Flash bellekteki görüntülerin çözümünün yaptırılması, gerekirse bilirkişi raporu alınması.
• Şikayetçinin ifadesinde adı geçen diğer kişilerin bilgisine başvurulması.
• Şüpheli hakkında benzer dolandırıcılık iddialarıyla başka soruşturma bulunup bulunmadığının araştırılması.

Daire, savcılığın gerekçesini aktardıktan sonra şöyle demiştir:

“…şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.”

Hakimliğin kararı CMK 309/3 uyarınca oy birliğiyle kanun yararına bozulmuş, dosya CMK 309/4-a kapsamında işlem yapılmak üzere gönderilmiştir. Bu hüküm, davanın esasını çözmeyen kararlarda kararı veren hakimin gerekli araştırmayı yaparak yeniden karar vermesini öngörür. Yani itirazı Söke Sulh Ceza Hakimliği yeniden inceleyecektir.

Değerlendirmemiz

Savunma Açısından Önemi

• Nitelendirme: Suçlama 158/1-a ise ilk soru, dini inanç veya duygunun somut olarak hangi söz ya da davranışla kullanıldığıdır. Eylemin TCK 157’ye dönmesi cezanın alt sınırını 3 yıldan 1 yıla indirir ve dosyayı uzlaştırma kapsamına sokar.
• Kast: Vaadin sonuçsuz kalması tek başına dolandırıcılık değildir. Şüphelinin başından itibaren aldatma kastıyla hareket ettiği ve kendisinin de inanmadığı bir şeyi vaat ettiği somut delillerle gösterilmelidir.
• Deliller: Banka dekontu paranın gittiğini gösterir, neden gittiğini göstermez. Görüntülerin bütünlüğü, görüşmelerin bağlamı ve para alan üçüncü kişilerin rolü ayrı ayrı tartışılmalıdır.
• Kararın sınırı: Bu karar her takipsizlik kararının bozulacağı anlamına gelmez. Bozma nedeni, somut olarak gösterilen delillerin hiç toplanmamış olmasıdır.

TCK 158/1-a Hakkında Sık Sorulan Sorular

İlgili Yazılarımız

• Nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) ve cezası
• Kocaeli ceza avukatı – ceza hukuku
• Yargıtay kararları ve değerlendirmelerimiz

Kaynaklar

• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2026/1380 E., 2026/8618 K., 05.10.2026 (Yargıtay Karar Arama)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 157, 158 (mevzuat.gov.tr)
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 160, 170, 172, 173, 271, 309 (mevzuat.gov.tr)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın delil durumu farklıdır.