Uyuşturucu Kişisel Kullanım Sınırı: Esrar, Metamfetamin, Bonzai ve Kokain Kaç Gram?
Kanunda gram sınırı var mı, “HSYK görüşü” gerçek mi, Yargıtay kullanım sınırını bugün nasıl hesaplıyor? Esrar, metamfetamin, bonzai, kokain, eroin ve haplar için yüzü aşkın Yargıtay ve BAM kararında kullanım ve ticaret sayılan miktarlar, net-brüt tartışması ve kararlar arasındaki çelişkiler.
Uyuşturucu dosyalarında en çok sorulan soru “kaç gram kullanım sayılır?” sorusudur. İnternette her madde için kesin rakamlar dolaşıyor: esrar 600-700 gram, metamfetamin 10 gram, ekstazi 50 hap, bonzai 20 gram. Bu rakamların çoğu bir kanuna, bir genel kurul kararına ya da resmi bir kurum görüşüne dayanmıyor. Bu yazıda kişisel kullanım sınırının gerçekte nereden geldiğini, Yargıtay’ın bugün bu sınırı nasıl hesapladığını, esrar, metamfetamin, bonzai, kokain, eroin ve haplar için kararlarda hangi miktarların kullanım, hangilerinin ticaret sayıldığını ve kararlar arasındaki çelişkileri, büyük kısmı 2020-2024 yıllarına ait yüzü aşkın Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararını inceleyerek anlatıyoruz.
Kısa cevap: Türk Ceza Kanunu’nda ve başka bir kanunda uyuşturucu için gram cinsinden bir kişisel kullanım sınırı yoktur. “HSYK görüşü” diye paylaşılan tablolar da resmi bir belgeye dayanmaz. Sınır, Yargıtay içtihatlarında Adli Tıp Kurumu’nun günlük doz bilgilerinden hareketle belirlenir. Yargıtay eskiden bir yıllık kullanım miktarını esas alırken, bugün ele geçen maddenin kaç günlük kullanıma yettiğine ve bu sürenin somut olayda makul olup olmadığına bakıyor. Miktar kullanım sınırında olsa bile paketleme, satış yazışmaları, alıcı beyanı gibi yan deliller varsa eylem TCK 188 (ticaret, en az 10 yıl); miktar yüksek olsa bile ticaret delili yoksa TCK 191 (kullanma, 2-5 yıl) sayılabilir. Kararlarda kokainin günlük dozu bile 0,6 gram, 0,06 gram ve 0,006 gram olarak üç farklı şekilde kabul edilmiştir; bu yüzden internetteki tek rakamlı tablolara güvenmek, savunmayı yanlış yönlendirebilir.
Uyuşturucu Kullanım Sınırı Nedir?
Kişisel kullanım sınırı, bir kişinin kendi kullanımı için makul olarak bulundurabileceği uyuşturucu miktarını anlatmak için uygulamada kullanılan bir kavramdır. Kanunda tanımı yoktur. TCK 191’deki “kullanmak için satın almak, kabul etmek veya bulundurmak” ile TCK 188/3’teki “satmak, vermek, nakletmek, bulundurmak” hareketleri birbirine çok benzer; iki suçu ayıran şey, maddenin hangi amaçla bulundurulduğudur. Kişisel kullanım sınırı, bu amacı belirlemek için kullanılan ölçütlerden yalnızca biridir.
Yargıtay’ın yaklaşımı şöyle özetlenebilir: Ele geçen madde içtihatlarda kabul edilen kişisel kullanım miktarı içindeyse, bu durum kişinin maddeyi kullanmak için bulundurduğuna dair bir karine oluşturur. Ancak bu karine kesin değildir. Miktar küçük olsa bile satışa dair başka deliller varsa eylem ticaret sayılır; miktar büyük olsa bile ticaret delili yoksa ve kişinin kullanıcı olduğu kanıtlanmışsa eylem kullanma suçu kalabilir.
“HSYK Görüşü” Diye Bir Tablo Var mı?
İnternette “uyuşturucu madde kişisel kullanım sınırı miktarı HSYK görüşü” başlığıyla, esrar için 600-700 gram, eroin ve kokain için 20 gram, ekstazi için 50 hap gibi rakamların yer aldığı tablolar paylaşılıyor. Bu aramayı yapanların sayısı da az değil.
Bildiğimiz kadarıyla Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun (bugünkü adıyla HSK) uyuşturucu türlerine göre kişisel kullanım sınırı belirleyen bir kararı, genelgesi ya da görüşü bulunmuyor. HSK’nın görevi hakim ve savcıların özlük işleriyle ilgilidir; bir suçun unsurlarını yorumlamak ya da mahkemeleri bağlayan bir miktar belirlemek bu kurulun yetkisinde değildir. Paylaşılan tablolar, yıllar içinde verilmiş Yargıtay kararlarındaki örnek miktarların derlenmesinden ve birbirinden kopyalanmasından oluşmuş gibi görünmektedir.
Bize göre dosyasında “HSYK görüşüne göre kullanım sınırındayım” diye savunma yapmak, sanığa yarardan çok zarar verebilir. Mahkeme bu tabloyu bağlayıcı kabul etmez; yanlış bir dayanağa yaslanan savunma da inandırıcılığını kaybeder. Doğru olan, aşağıda anlattığımız şekilde, Yargıtay’ın kendi kabul ettiği doz bilgilerinden hareketle ele geçen maddenin kaç günlük kullanıma yettiğini hesaplamak ve bu süreyi somut olayın özellikleriyle birlikte savunmaktır.
Kullanım Sınırı Neden Bu Kadar Önemli?
Çünkü aynı paket, kullanım sayılırsa ilk seferde dava bile açılmadan kapanabilir; ticaret sayılırsa en az 10 yıl hapisle yargılanmaya yol açar.
| Kullanma (TCK 191) | Ticaret (TCK 188/3) | |
|---|---|---|
| Ceza | 2 ila 5 yıl hapis | 10 yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezası |
| İlk seferde | Kamu davasının açılması 5 yıl ertelenir, denetimli serbestlik uygulanır | Erteleme yok |
| Eroin, kokain, sentetik kannabinoid, metamfetamin gibi maddeler | Ceza artmaz | Ceza TCK 188/4-a gereği yarı oranında artar, alt sınır 15 yıl olur |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza mahkemesi | Ağır ceza mahkemesi |
| Avukat | İsteğe bağlı | Zorunlu (CMK 150/3) |
Kullanma suçunun ayrıntıları, erteleme ve denetimli serbestlik için TCK 191 uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçu, ticaret suçunun cezası ve artırım halleri için TCK 188 uyuşturucu ticareti suçu yazılarımıza bakabilirsiniz. Kanun metinleri için TCK 188 ve TCK 191.
Yargıtay Kullanım Sınırını Nasıl Hesaplıyor?
Eski ölçüt: Bir yıllık kullanım miktarı
Yargıtay uzun süre, kişinin bir yılda tüketebileceği miktarı kişisel kullanım sınırı olarak kabul etti. Bu dönemde esrarda yüzlerce gramlık miktarlar kullanım sayıldı. Ceza Genel Kurulu 26.06.2012 tarihli kararında 340 gram, 22.10.2013 tarihli kararında 345,5 gram esrarı yıllık kişisel kullanım sınırı içinde kabul etti. Yargıtay 20. Ceza Dairesi 2019’da 670 gram esrarı, 10. Ceza Dairesi ise 2006’da 503 gram esrarı kullanım için bulundurulmuş saydı. İnternetteki “esrar 600-700 gram” rakamının kökeni bu dönemdir.
Yeni ölçüt: Makul bir zaman diliminde tüketilebilecek miktar
Son yıllarda Yargıtay ve bölge adliye mahkemeleri bu ölçütü bıraktı. Gerekçe, uyuşturucu türlerinin çeşitlenmesi, sentetik maddelerde net miktarın çoğu zaman tespit edilememesi ve maddelerin katkıyla çoğaltılmasıdır. Bugün sorulan soru şudur: Ele geçen madde kaç kullanımlıktır, kaç güne yeter ve kişinin bu kadar maddeyi o anda yanında bulundurması somut olayda makul müdür?
Ceza Genel Kurulu’nun 19.02.2019 tarihli kararında aktarılan Adli Tıp Kurumu görüşüne göre esrar kullananlar her seferinde 1-1,5 gram olmak üzere günde üç kez esrar tüketebilir ve birkaç aylık ihtiyaçlarını ihtiyaten bulundurabilir. Bu süre içinde tüketilebilecek miktarın üzerindeki esrar, kişisel kullanım amacıyla bulundurulmuş sayılmaz.
Bölge adliye mahkemeleri bu “zaman dilimini” bazen çok dar yorumluyor. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi, evinden çıkarken cebinde 55,8 gram esrar bulunan sanık için zaman dilimini “eve dönünceye kadar geçecek süre” olarak belirledi ve bu sürede tüketilemeyecek miktarı yanında taşımasını başkasına verme kastının delili saydı (26.06.2024, 2024/1703 E. 2024/2365 K.).
Hesap nasıl yapılır?
Kararlarda kabul edilen doz bilgileriyle yapılan basit bir hesap şöyledir:
| Madde | Kararlarda kabul edilen doz | Örnek hesap |
|---|---|---|
| Esrar | Seferde 1-1,5 g, günde 3 kez (CGK 19.02.2019) | 3 aylık ihtiyaç yaklaşık 270-400 g |
| Metamfetamin | Bir kullanım yaklaşık 0,05 g (Erzurum BAM 3. CD) | 10 g = 200 kullanım; günde 3 kullanımla yaklaşık 66 gün |
| Eroin | Günlük yaklaşık 60 mg (Yargıtay 10. CD) | 5 g yaklaşık 83 günlük |
| Bonzai (bitkiye emdirilmiş) | Seferde 0,2-0,4 g, günde 1-2 kez (Bursa BAM 15. CD) | 20 g = 50-100 kullanım |
| Emdirilmiş kağıt (A4, uç) | Bir doz 0,5 x 0,5 cm, günde 4 doz (Antalya BAM 12. CD) | 10 x 10 cm kağıt = 400 doz, yaklaşık 100 gün |
| Pregabalin | Günde 3-4 hap (Kayseri BAM 3. CD) | 100 hap yaklaşık 25-33 gün |
Bu tablo bir yasal sınır değildir; kararlarda kullanılan doz bilgilerinin nasıl hesaplamaya dönüştüğünü göstermek için hazırlanmıştır. Sonuçta mahkeme, bu sürenin somut olayda makul olup olmadığına bakar: Evde ve kolayca ulaşılabilecek bir yerde bulunan, kullanıldığı tahlille kanıtlanan madde ile gece yarısı şehir merkezinde cepte taşınan aynı miktar madde aynı şekilde değerlendirilmez.
Madde Madde Kullanım Sınırı
Aşağıdaki örnekler, aynı miktarın farklı dosyalarda farklı sonuçlar doğurabildiğini göstermek için seçilmiştir. Hepsinde sonucu belirleyen, miktarla birlikte dosyadaki diğer delillerdir.
Esrar Kullanım Sınırı
Esrar, kararlarda en yüksek miktarların kullanım sayıldığı maddedir.
- Kullanım sayılanlar: Yargıtay 10. Ceza Dairesi, otobüste çantasında 2.050 gram kenevir bitkisi (716 gram esrar elde edilebilir) ile yakalanan, idrarında aynı maddenin bulunduğu ve “ucuz bulduğum için toplu aldım” diyen sanık hakkındaki ticaret mahkumiyetini bozdu (30.09.2024, 2024/7893 E. 2024/23172 K.). Aynı Daire, evinde masa ayağına gizlenmiş 154,72 gram esrar ele geçen sanığın eylemini kullanma suçu saydı (01.04.2024, 2022/2150 E. 2024/17220 K.). Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi, tahlil sonucu negatif çıkan sanıktan ele geçen 308 gram esrarda, tahlilin negatif olmasının tek başına ticaret kastını göstermeyeceğine karar verdi (05.04.2024, 2024/869 E. 2024/705 K.).
- Ticaret sayılanlar: Belinde üç paket halinde 595 gram esrarla başka bir ilde yakalanma (Yargıtay 10. CD, 26.02.2020); polisi görünce araçtan 341,6 gram esrar atan ve kanında madde çıkmayan sanıklar (Yargıtay 10. CD, 10.02.2022, 2019/2470 E. 2022/1287 K.); 36 ayrı fişek halinde 36,97 gram esrar ve WhatsApp’ta satış yazışmaları (Sakarya BAM 3. CD, 31.05.2023, 2022/2527 E. 2023/1436 K.).
Metamfetamin Kişisel Kullanım Sınırı
İnternette metamfetamin için “net 10 gram” sınırı dolaşıyor. Kararlar bu sınırın iki yönde de aşıldığını gösteriyor. Metamfetamin, 2023’ten beri TCK 188/4-a’da sayıldığı için ticaret sayılması halinde alt sınır 15 yıla çıkıyor; bu yüzden metamfetaminde kullanım ve ticaret ayrımı özellikle önemlidir.
- Kullanım sayılanlar: Net 8,346 gram (İzmir BAM 17. CD, 09.10.2024, 2024/2954 E.); iki sanık için net 10,2 gram (Antalya BAM 12. CD, 01.10.2024, 2024/2511 E. 2024/1540 K.); biyolojik örnekleri pozitif çıkan sanıkta 14,24 gram (Bursa BAM 15. CD, 20.05.2024, 2022/2340 E. 2024/727 K.); şemsiyesinde 15,1 gram bulunan, satış yaptığına dair görgü ya da teknik delil olmayan sanık (İstanbul BAM 5. CD, 21.02.2024, 2023/2069 E. 2024/379 K.).
- Ticaret sayılanlar: Gece 01.45’te polisi görünce yere attığı 12,24 gram (Bursa BAM 15. CD, 16.06.2023, 2023/1183 E. 2023/1173 K.); ruhsatsız silah karşılığında alınan 13,76 gram (Erzurum BAM 3. CD, 16.10.2024, 2024/2222 E. 2024/3462 K.); ticari takside 20,38 gram (İzmir BAM 17. CD, 17.01.2024, 2023/3758 E. 2024/221 K.); telefonunda alışveriş mesajları bulunan sanıkta net 8,24 gram (Diyarbakır BAM 10. CD, 06.06.2024, 2024/946 E. 2024/1583 K.).
Son iki grup birlikte okunduğunda, metamfetaminde 8-15 gram arasının bir “gri bölge” olduğu ve sonucu miktardan çok yan delillerin belirlediği görülüyor.
Sentetik Kannabinoid (Bonzai, A-M) Kullanım Sınırı
Sentetik kannabinoidlerde kararlar en çok çelişen gruptur. Yargıtay 10. Ceza Dairesi net 19,2 gram sentetik kannabinoidi “bir kişinin yıllık kullanım sınırları dahilinde” saydı (11.04.2023, 2023/4593 E. 2023/3331 K.). Bursa BAM 15. Ceza Dairesi, aidiyeti kesin olan 20,2 gram sentetik kannabinoid için ticaretten beraat gerektiğine karar verdi (27.06.2024, 2024/1585 E. 2024/997 K.). Konya BAM 3. Ceza Dairesi ise 26 gram bonzaide (20 gram sentetik kannabinoid) miktarın kişisel kullanım sınırının üzerinde olduğunu kabul etti (23.09.2024, 2024/3710 E. 2024/3650 K.).
Bursa BAM 15. Ceza Dairesi başka bir kararında daha ileri gitti: Yan delil bulunmayan dosyalarda 20-25 gramın üzerindeki sentetik kannabinoidin ticaret için bulundurulduğunun kabul edilmesi gerektiğini, düşük gelirli sanıklarda ise 2-3 gramın üzerindeki yakalamalarda ticaret değerlendirmesi yapılması gerektiğini belirtti (15.03.2023, 2022/794 E. 2023/501 K.).
Kağıda emdirilmiş sentetik kannabinoidlerde (A4, uç) miktar gramla değil, kağıdın boyutuyla hesaplanıyor. Antalya BAM 12. Ceza Dairesi bir dozu 0,5 x 0,5 cm, günlük kullanımı 4 doz kabul ederek 342 günlük kullanıma denk gelen kağıdı ticaret saydı (22.12.2023, 2022/2517 E. 2023/2701 K.). Yargıtay 10. Ceza Dairesi ise polisin tuttuğu “1.000 kullanımlık”, “6.240 kullanımlık” hesabının bilimsel olup olmadığının ve günlük kullanım miktarının Adli Tıp Kurumu’ndan sorulmasını istedi (16.05.2023, 2023/8309 E. 2023/4422 K.).
Tutanaktaki gramın çoğu zaman uyuşturucunun değil, emdirildiği bitkinin ağırlığı olduğunu ve bunun savunmadaki önemini A-M uyuşturucu (bonzai) nedir yazımızda gerçek bir dosya üzerinden anlattık.
Kokain Kullanım Sınırı
- Kullanım sayılanlar: Evinde paketleme malzemesi sayılan defter yaprakları ve makas bulunmasına rağmen net 1,6 gram kokain (Yargıtay 10. CD, 02.05.2023, 2021/15291 E. 2023/3827 K.); iki kişinin birlikte kullandığı 1,11 gram kokain (İzmir BAM 3. CD, 18.03.2020, 2019/1904 E. 2020/488 K.).
- Ticaret sayılanlar: Paketli ve satışa hazır net 4,64 gram (Antalya BAM 12. CD, 01.10.2024, 2024/2522 E. 2024/1538 K.); hassas terazi ve çeşitli maddelerle birlikte net 9,11 gram (Antalya BAM 5. CD, 11.07.2024, 2024/1934 E. 2024/1547 K.); kasığında saklanan 20 gram (Trabzon BAM 5. CD, 08.03.2023, 2022/311 E. 2023/496 K.). Trabzon kararında aynı sanıktaki 1 gramlık küçük poşetin kullanım sınırında sayılabileceği, 20 gramlık poşetin ise 2-3 aylık kullanım için fazla olduğu belirtildi.
Kokain kullanım sınırına ilişkin 2026 tarihli bir Yargıtay kararını kokain kullanım sınırı kararı yazımızda ayrıca inceledik. Kokainde günlük doz konusunda kararlar arasındaki büyük farkı aşağıda “Eleştirimiz” başlığında ele alıyoruz.
Eroin Kullanım Sınırı
Eroinde Yargıtay, Adli Tıp Kurumu kriterlerine göre günlük kullanımı yaklaşık 60 miligram kabul ediyor ve yaklaşık 83 günlük ihtiyacı karşılayan eroini kişisel ihtiyacın çok üzerinde sayıyor (Yargıtay 10. CD, 10.01.2014, 2010/32243 E. 2014/198 K.). Bu hesaplarda hata da yapılabiliyor: Bir dosyada net 6,764 gram eroin “600 günlük kullanım” olarak nitelendirilmiş; oysa günlük 60 miligramla bu miktar yaklaşık 113 günlük kullanıma denk gelir. Kararda yapılan gün hesabı mutlaka kontrol edilmeli, hata varsa istinaf ve temyizde ileri sürülmelidir.
Paket sayısı eroinde de tek başına belirleyici değil: Ceza Genel Kurulu, 11 paket halinde toplam 0,19 gram eroini kullanım sınırı içinde saydı (12.07.2023, 2023/397 K.); 4 paket halinde 0,33 gram eroinde de aynı sonuca vardı (10.12.2020, 2020/489 K.). Buna karşılık Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 17 fişek halinde 0,54 gram eroinde yer, zaman ve yakalanış biçimiyle birlikte ticaret kabul etti (22.03.2021).
Ekstazi, Captagon ve Hap Kullanım Sınırı
Haplarda eski kararlarda 100 hap sınır olarak görülürken bu sayı zamanla aşağı çekildi. Kullanım sayılan örnekler arasında evde ele geçen 17 MDMA tableti (Yargıtay 10. CD, 15.12.2020, 2020/20958 E. 2020/9076 K.) ve kanında madde bulunan, ihbar dışında delil olmayan sanıkta 60 ekstazi hap (İstanbul BAM 28. CD, 05.02.2024, 2023/2667 E. 2024/224 K.) var. İdrarında madde çıkmayan sanıkta 71 ekstazi (Antalya BAM 12. CD, 25.03.2024, 2023/1195 E. 2024/560 K.), 311 Captagon (Yargıtay 10. CD, 07.02.2024, 2022/1372 E. 2024/15748 K.) ve 470 Captagon (Antalya BAM 5. CD, 26.09.2024, 2024/2709 E. 2024/1850 K.) ise ticaret sayıldı.
Pregabalin (Lyrica, Galara) Kullanım Sınırı
Pregabalin, TCK 188/6 kapsamında reçeteye tabi bir ilaçtır. Yargıtay’ın kanun yararına bozma kararlarına göre pregabalin kullanmak TCK 191’deki suçu oluşturmaz; yalnızca ticareti cezalandırılır. Bu yüzden pregabalinde kişisel kullanım sınırı sorusu “kullanma suçu mu, ticaret mi” değil, “ticaret mi, beraat mı” sorusudur. Günde 3-4 hap kullanan sanıkta 237 hap için beraat (Kayseri BAM 3. CD, 29.09.2023, 2022/1297 E. 2023/1654 K.) ve 42 hap için beraat (Bursa BAM 13. CD, 20.02.2024, 2022/2710 E. 2024/405 K.) kararları verildi. Buna karşılık “tanesini 50 TL’den sattım” diyen sanıkta 28 hap bile ticaret sayıldı (İzmir BAM 3. CD, 16.10.2024, 2024/2142 E. 2024/3436 K.). Ayrıntılar Lilika uyuşturucu mu yazımızda.
Kenevir Ekiminde 20 Kök Kuralı
Dikili kenevirde Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin yerleşik uygulamasına göre ticari amaçla ekildiğine dair başka delil yoksa 20 köke kadar kenevir kişisel kullanım için ekilmiş sayılır (2313 sayılı Kanun m. 23/5, ikinci cümle). Ancak Sakarya BAM 5. Ceza Dairesi, tek kök kenevir için bile ısı ve nem ölçer, projektör, havalandırma fanı gibi profesyonel bir yetiştirme düzeneği kurulmuşsa eylemin kendi kullanımı için değil, esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme suçu olduğuna karar verdi (27.12.2023, 2023/1211 E. 2023/3468 K.).
Miktar Tek Başına Yetmez: Ticaret Ölçütleri
Ceza Genel Kurulu’nun 06.03.2012 tarihli kararı başta olmak üzere birçok kararında, bulundurmanın kullanma amacına yönelik olup olmadığının üç ölçütle belirleneceği kabul edilmiştir: kişinin maddeyi başkasına satma, devretme veya tedarik etme yönünde bir davranışı olup olmadığı; maddenin bulunduğu yer ve bulunduruluş biçimi; maddenin çeşidi ve miktarı.
Kararlarda ticaret lehine en sık değerlendirilen olgular şunlardır:
- Aynı gramajda fişekler veya kilitli poşetler, hassas terazi, kalıntılı makas, paketleme malzemesi
- Telefonda satış yazışmaları, alıcı beyanları, fiziki ve teknik takip
- Maddenin başka şehirden getirilmesi, araçta gizlenmesi, gece saatlerinde ve evden uzakta taşınması
- Maddenin değerinin kişinin geliriyle uyumsuz olması
- Kişinin kullanıcı olmaması, tahlilin negatif çıkması
- Birden fazla türde maddenin birlikte bulunması
Ancak bu olguların hiçbiri tek başına yeterli sayılmıyor. Kararlarda kullanım lehine şu sonuçlara varıldığı görülüyor:
- Fişek tek başına yetmez: Ceza Genel Kurulu, aile evinde 22 fişek halinde toplam 5,81 gram esrarı, terazi ve ambalaj malzemesi bulunmadığı için kullanım saydı (19.03.2019, 2019/218 K.). İstanbul BAM 28. Ceza Dairesi, 14 kilitli poşette toplam 15,22 gram esrarda da ticaret delili olmadığından kullanım kabul etti (05.02.2024, 2022/1509 E. 2024/226 K.).
- Çeşitlilik tek başına yetmez: Yargıtay 10. Ceza Dairesi, üzerinde sentetik kannabinoid emdirilmiş peçeteler, 2 MDMA hap, 1,36 gram esrar ve 0,059 gram eroin bulunan, idrar tahlili pozitif sanık hakkındaki ticaret mahkumiyetini bozdu (19.12.2024, 2024/7707 E. 2024/26287 K.).
- İhbar tek başına yetmez: Sakarya BAM 3. Ceza Dairesi, Kocaeli İl Jandarma Komutanlığı’na yapılan ihbar dışında fiziki takip, tanık veya kamera kaydı bulunmayan dosyada, evde ele geçen esrarı kullanım sınırında sayarak ilk derece mahkemesinin ticaret mahkumiyetini kaldırdı (03.07.2024, 2023/3415 E. 2024/1637 K.).
- Gizlemek tek başına yetmez: Antalya BAM 12. Ceza Dairesi, parfüm kutularına gizlenmiş 54 pregabalin hap, 0,05 gram metamfetamin ve 0,11 gram esrar ele geçen, idrarı pozitif sanığın eylemini kullanma suçu saydı (04.12.2023, 2023/1200 E. 2023/2384 K.).
Net Miktar mı, Brüt Ağırlık mı?
Kişisel kullanım sınırı hesabında en önemli sorulardan biri, hesabın maddenin toplam ağırlığı (brüt, daralı) üzerinden mi, içindeki saf uyuşturucu (net, etken madde) üzerinden mi yapılacağıdır. Yargıtay ve bölge adliye mahkemeleri bu konuda ikiye bölünmüş durumda.
Net miktarı esas alan kararlar: Yargıtay 10. Ceza Dairesi, Adli Tıp kriterlerinde kullanım süresinin net miktar üzerinden hesaplandığını, 35,6 gramlık toplam ağırlığın net miktar gibi kabul edilmesinin hatalı olduğunu belirtti (13.12.2023). Aynı Daire, raporda etken madde miktarı ve netlik oranı bulunmayan sentetik kannabinoid dosyalarında Adli Tıp Kurumu’ndan maddenin ne kadar sentetik kannabinoid içerdiğinin ve kaç günde tüketilebileceğinin sorulması gerektiğini söyleyerek kararları bozdu (19.11.2024, 2024/7082 E. 2024/25032 K.; 09.09.2024, 2024/4929 E. 2024/22021 K.). Konya BAM 3. Ceza Dairesi, daralı 7,4 gram gelen maddede net eroin 0,272 gram olduğu için kullanım sınırında kalındığını kabul etti (17.07.2024, 2024/3102 E. 2024/3074 K.).
Brüt ağırlığı esas alan kararlar: Yargıtay 10. Ceza Dairesi başka bir kararında, 98 gram maddede 12,74 gram eroin bulunan dosyada eroin miktarından çok, kullanım sınırının üzerindeki brüt madde miktarının dikkate alınması gerektiğini belirtti (25.01.2023, 2021/4920 E. 2023/549 K.). Antalya BAM 12. Ceza Dairesi, yüzde 1 oranında eroin içeren 206 gram maddede (2,06 gram eroin) aynı sonuca vardı (17.07.2024, 2024/1977 E. 2024/1269 K.). Ankara BAM 3. Ceza Dairesi ise daralı 53 gram gelen ve içindeki metamfetamin yalnızca 0,0996 gram olan maddeyi, daralı miktarı kişisel kullanım sınırının üzerinde olduğu için ticaret saydı (02.10.2024, 2024/1827 E. 2024/1331 K.). Erzurum BAM 3. Ceza Dairesi de kullanıcının satın alırken maddenin saflığını bilemeyeceğini, bu yüzden daralı ağırlığın da dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Bize göre kişisel kullanım sınırının brüt ağırlık üzerinden hesaplanması, bu kavramın kendi mantığıyla çelişir. Kullanım sınırı, Adli Tıp Kurumu’nun bir kişinin kaç dozu kaç günde tüketebileceğine ilişkin bilgisine dayanır; doz ise saf maddeyle ölçülür. İçinde 0,0996 gram metamfetamin bulunan bir paketten, saflık ne olursa olsun, birkaç kullanımdan fazlası çıkmaz. Böyle bir paketi daralı ağırlığı nedeniyle “ticari miktar” saymak, sanığı ölçülen şeyle değil, maddeyi kesen kişinin karıştırdığı katkıyla cezalandırmak anlamına gelir.
Brüt ağırlığın satış açısından bir anlamı olduğu doğrudur: Satıcı katkıyla çoğaltılmış maddeyi satar. Ancak bu, ticaret kastının diğer delillerle kanıtlandığı dosyada cezanın belirlenmesiyle ilgili bir sorundur; kullanım ile ticaret ayrımında ise kişinin gerçekte kaç günlük madde bulundurduğu sorulmalıdır. Aynı soruna Yargıtay’ın aynı dairesinin farklı yanıtlar vermesi, şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği sanık lehine olan net miktar görüşünün benimsenmesini gerektirir. Raporda net miktar veya saflık oranı yoksa, savunmanın ilk talebi bu tespitin yaptırılması olmalıdır.
Kokainde Üç Farklı Günlük Doz
Kişisel kullanım sınırının “kanunda değil, içtihatta” olmasının sonucu en açık kokainde görülüyor. İzmir BAM 3. Ceza Dairesi günlük kokain kullanımının üst sınırını 0,6 gram kabul etti (18.03.2020, 2019/1904 E. 2020/488 K.). Antalya BAM 5. Ceza Dairesi günde üç seferde 0,02 gramdan 0,06 gram kabul etti (11.07.2024, 2024/1934 E. 2024/1547 K.). Antalya BAM 12. Ceza Dairesi ise günde üç seferde 0,002 gramdan 0,006 gram kabul etti (01.10.2024, 2024/2522 E. 2024/1538 K.).
Aynı madde için kabul edilen günlük dozlar arasında yüz kata varan fark vardır. 0,006 gramlık günlük doz kabul edilirse 1 gram kokain 166 günlük, 0,6 gramlık doz kabul edilirse aynı 1 gram yaklaşık iki günlük kullanım eder. Yani aynı ağırlıktaki aynı madde, hangi dairenin önüne geldiğine göre “iki günlük ihtiyaç” ya da “beş aylık stok” sayılabilir. Bu fark, suçta ve cezada kanunilik ilkesinin aradığı belirlilikle bağdaşmaz.
Metamfetaminde de benzer bir tablo var: Bazı kararlar bir kullanımı 0,02-0,05 gram kabul ederken, bir başka karar günde 0,3-0,5 gram metamfetamin tüketilebileceğini belirtmiştir. Bize göre bu sorunun çözümü, her dosyada Adli Tıp Kurumu’ndan ilgili madde için günlük doz ve kullanım süresi raporu alınmasıdır. Kararda hangi doz bilgisinin kullanıldığı ve bu bilginin kaynağı açıkça gösterilmelidir; kaynağı belirtilmeyen bir dozla yapılan “kaç günlük” hesabı, istinaf ve temyizde mutlaka tartışılmalıdır.
Birden Fazla Kişi Yakalanırsa Sınır Nasıl Hesaplanır?
Madde birden fazla kişiye aitse ve kişilerin bu yöndeki beyanları reddedilemiyorsa, kişisel kullanım sınırı kişi sayısına göre değerlendirilir. Ceza Genel Kurulu, birlikte satın alınıp tek parça halinde taşınan 330,4 gram esrarı iki sanık için kullanım sınırında saydı (21.02.2019, 2019/123 K.). Ankara BAM 18. Ceza Dairesi, üç kişinin ortak kullanımı için alınan 112,8 gram esrarda aynı sonuca vardı (15.02.2024, 2021/860 E. 2024/261 K.). Antalya BAM 12. Ceza Dairesi, iki kişide ele geçen 14 paket eroini eşit paylaştırarak kullanım sınırında kabul etti (14.03.2024, 2023/1371 E. 2024/465 K.).
Bunun da bir sınırı var: Sakarya BAM 3. Ceza Dairesi, iki kişiye ait olduğu kabul edilse bile kişi başına 250 hap düşen 500 hapı şahsi kullanımın çok üzerinde buldu (17.07.2024, 2022/1743 E. 2024/1707 K.).
Kullanım Sınırı Yargıtay ve BAM Kararları
| Karar | Madde ve miktar | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 10. CD, 30.09.2024, 2024/7893 E. 2024/23172 K. | 716 g esrar (2.050 g kenevir), otobüste | Kullanma (TCK 191) |
| Yargıtay 10. CD, 19.12.2024, 2024/7707 E. 2024/26287 K. | Sentetik + MDMA + esrar + eroin, küçük miktarlar | Kullanma (TCK 191) |
| Yargıtay 10. CD, 01.04.2024, 2022/2150 E. 2024/17220 K. | 154,72 g esrar, masa ayağında | Kullanma (TCK 191) |
| Yargıtay 10. CD, 11.04.2023, 2023/4593 E. 2023/3331 K. | Net 19,2 g sentetik kannabinoid | Kullanma (TCK 191) |
| Yargıtay 10. CD, 02.05.2023, 2021/15291 E. 2023/3827 K. | Net 1,6 g kokain | Kullanma (TCK 191) |
| Yargıtay 10. CD, 19.11.2024, 2024/7082 E. 2024/25032 K. | Emdirilmiş kağıt, netlik oranı yok | Bozma: Adli Tıp raporu alınmalı |
| Yargıtay 10. CD, 25.01.2023, 2021/4920 E. 2023/549 K. | 98 g madde, 12,74 g eroin | Ticaret (brüt esas) |
| Sakarya BAM 3. CD, 03.07.2024, 2023/3415 E. 2024/1637 K. | Kenevir, ihbar dışında delil yok | Kullanma (TCK 191) |
| Sakarya BAM 3. CD, 31.05.2023, 2022/2527 E. 2023/1436 K. | Net 36,97 g esrar, 36 fişek, yazışmalar | Ticaret (TCK 188) |
| İstanbul BAM 5. CD, 21.02.2024, 2023/2069 E. 2024/379 K. | Net 15,1 g metamfetamin | Kullanma (TCK 191) |
| Erzurum BAM 3. CD, 16.10.2024, 2024/2222 E. 2024/3462 K. | Net 13,76 g ve 39,76 g metamfetamin | Ticaret (TCK 188) |
| Bursa BAM 15. CD, 27.06.2024, 2024/1585 E. 2024/997 K. | 20,2 g sentetik kannabinoid | Ticaretten beraat |
| Konya BAM 3. CD, 23.09.2024, 2024/3710 E. 2024/3650 K. | 26 g bonzai (20 g sentetik) | Ticaret (TCK 188) |
| Ankara BAM 3. CD, 02.10.2024, 2024/1827 E. 2024/1331 K. | Daralı 53 g, 0,0996 g metamfetamin | Ticaret (daralı esas) |
| Konya BAM 3. CD, 17.07.2024, 2024/3102 E. 2024/3074 K. | Daralı 7,4 g, net 0,272 g eroin | Kullanma (net esas) |
| Antalya BAM 12. CD, 01.10.2024, 2024/2522 E. 2024/1538 K. | Net 4,64 g kokain, paketli | Ticaret (TCK 188) |
| İstanbul BAM 28. CD, 05.02.2024, 2023/2667 E. 2024/224 K. | 60 ekstazi hap | Kullanma (TCK 191) |
Kullanım Sınırında Yakalanınca Ne Yapılmalı?
- İlk ifadede avukatla konuşun. Kullanım ile ticaret ayrımında en çok aleyhe kullanılan delillerden biri, avukatsız verilen ilk ifadedir. “Arkadaşım için de almıştım” gibi bir cümle, kullanım sınırındaki maddeyi ticarete çevirebilir.
- Tahlil isteyin. Kan veya idrarda aynı maddenin bulunması, kullanıcı olduğunuzu gösteren en güçlü delildir. Tahlil yapılmamışsa bunun eksiklik olduğu ileri sürülebilir.
- Raporu okuyun: Raporda daralı, net ve etken madde miktarı ayrı ayrı yazıyor mu? Saflık oranı belirtilmiş mi? Emdirilmiş maddelerde etken madde miktarı ölçülmüş mü? Yoksa ek inceleme talep edin.
- Kaç günlük kullanım olduğunu hesaplayın. Kararlarda kabul edilen doz bilgileriyle maddenin kaç güne yettiğini gösterin; maddeyi neden o miktarda aldığınızı (fiyat, ulaşım, şehir dışından gelme) somut olarak açıklayın.
- Aidiyeti ayırın. Araçta veya evde birden fazla kişi varsa, hangi maddenin kime ait olduğunu ve birlikte kullanım iddiasını en baştan netleştirin.
- Asliye cezada görevsizlik. Dava TCK 191’den asliye ceza mahkemesinde açılmış ancak dosyada ticaret şüphesi varsa, mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekebilir; tersine, ağır cezada açılan ticaret davasında suç vasfının 191 olarak değişmesi talep edilmelidir.
Kullanım sınırı tartışması, uyuşturucu dosyalarında ceza farkının en büyük olduğu yerdir. İncelediğimiz kararlarda aynı miktarın bir dairede kullanım, başka bir dairede ticaret sayıldığını; sonucu çoğu zaman tahlil sonucu, ilk ifade, raporun neyi ölçtüğü ve yakalanmanın saati gibi ayrıntıların belirlediğini görüyoruz. Bu nedenle bir dosyayı “kaç gram” sorusuyla değil, bu ayrıntıların hepsiyle birlikte değerlendirmek gerekir. Kocaeli, Sakarya ve İstanbul’daki uyuşturucu dosyalarında soruşturmanın ilk aşamasından itibaren müdafilik yapıyoruz; bize Kocaeli ceza avukatı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Uyuşturucu Kullanım Sınırı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Uyuşturucu kullanım sınırı nedir?
Bir kişinin kendi kullanımı için makul olarak bulundurabileceği uyuşturucu miktarını anlatmak için uygulamada kullanılan bir kavramdır. Kanunda gram cinsinden bir sınır yoktur. Yargıtay, Adli Tıp Kurumu’nun doz bilgilerinden hareketle ele geçen maddenin kaç günlük kullanıma yettiğine ve bu sürenin somut olayda makul olup olmadığına bakar.
Esrar kullanım sınırı kaç gram?
Kanunda sabit bir sınır yoktur. Ceza Genel Kurulu’nun aktardığı Adli Tıp görüşüne göre esrar kullananlar seferde 1-1,5 gram, günde üç kez esrar tüketebilir ve birkaç aylık ihtiyacını bulundurabilir; bu yaklaşık 270-400 gramlık bir aralığa denk gelir. Kararlarda 716 grama kadar esrar kullanım, 37 gram esrar ise fişekleme ve yazışmalar nedeniyle ticaret sayılabilmiştir.
Metamfetamin kişisel kullanım sınırı kaç gram?
İnternette dolaşan “net 10 gram” bir kanun hükmü değildir. Kararlarda bir kullanım yaklaşık 0,05 gram kabul ediliyor. 8-15 gram arası kararların ikiye bölündüğü bir aralıktır: 14-15 gram kullanım sayılan, 8 gram ticaret sayılan dosyalar var. Sonucu yan deliller belirler.
Bonzai kullanım sınırı kaç gram?
Sabit bir sınır yoktur ve kararlar çelişkilidir: Yargıtay 19,2 gramı ve bir bölge adliye mahkemesi 20,2 gramı kullanım sayarken, bir başka daire 20 gramı ticaret saymıştır. Bonzaide tutanaktaki gram çoğunlukla emdirildiği bitkinin ağırlığıdır; gerçek etken madde miktarı bunun çok küçük bir kısmıdır.
HSYK görüşüne göre uyuşturucu kullanım sınırı nedir?
Bu konuda HSYK’nın (bugünkü HSK) bir görüşü, kararı veya genelgesi bulunmuyor. İnternette bu adla paylaşılan tablolar, eski Yargıtay kararlarındaki örnek miktarların derlemesidir ve mahkemeleri bağlamaz.
Yargıtay’a göre günlük uyuşturucu kullanım miktarı ne kadardır?
Kararlarda esrar için seferde 1-1,5 gram ve günde üç kez, eroin için günde yaklaşık 60 miligram, metamfetamin için kullanım başına yaklaşık 0,05 gram, emdirilmiş kağıtta günde dört doz (her biri 0,5 x 0,5 cm) kabul ediliyor. Kokainde ise günlük doz 0,6 gram, 0,06 gram ve 0,006 gram olarak farklı kabul edilmiştir.
Kaç gram uyuşturucu yakalanırsa ceza alınır?
Uyuşturucu kullanmak veya kullanmak için bulundurmak miktardan bağımsız olarak suçtur; çok küçük bir miktar da TCK 191 kapsamına girer. Miktar, suçun kullanma mı ticaret mi olduğunu belirlemede önemlidir. İlk kez kullanma suçundan yakalananlar hakkında kamu davasının açılması 5 yıl ertelenir.
Kaç gram esrar satıcı sayılır?
Satıcı sayılmak için bir gram eşiği yoktur. Satış delili varsa birkaç gramlık esrar bile ticaret sayılabilir; 36 fişek halinde 37 gram esrar ve satış yazışmaları ticaret kabul edilmiştir. Delil yoksa yüzlerce gramlık esrar kullanım sayılabilir.
Uyuşturucu paketler halinde ele geçerse ticaret sayılır mı?
Tek başına sayılmaz. Ceza Genel Kurulu 22 fişek halindeki 5,81 gram esrarı, terazi ve ambalaj malzemesi bulunmadığı için kullanım saymıştır. Ancak aynı gramajda çok sayıda paket, terazi, yazışma veya yakalanma şekli gibi başka olgularla birleşince paketleme ticaretin önemli bir delili olur.
İlk kez uyuşturucudan yakalanmak sicile işler mi?
İlk seferde verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı adli sicil kaydında görünmez; bu kararlar ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca yeni bir soruşturma veya kovuşturmada savcı ya da mahkeme tarafından görülebilir (CMK 171/4). Erteleme süresinde yükümlülükler ihlal edilirse dava açılır.
Birlikte kullandığımız madde için kullanım sınırı nasıl hesaplanır?
Maddenin birden fazla kişiye ait olduğu kabul edilirse sınır kişi sayısına göre değerlendirilir. Ceza Genel Kurulu, iki kişinin birlikte aldığı 330,4 gram esrarı kullanım sınırında saymıştır. Bunun için maddenin kime ait olduğunun ilk ifadeden itibaren tutarlı biçimde anlatılması önemlidir.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kararlarda verilen miktarlar yasal bir sınır değildir; her dosyada sonuç, ele geçen maddenin türüne ve gerçek miktarına, raporlara, tahlil sonuçlarına, ifadelere ve diğer delillere göre değişir. Somut durumunuz için bir avukattan destek almanızı öneririz. Madde kullanımıyla ilgili destek için Yeşilay Danışmanlık Merkezi’nin (YEDAM) 115 numaralı hattını arayabilirsiniz.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 188, 191, 192 (mevzuat.gov.tr)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 150, 171 (mevzuat.gov.tr)
- 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun, m. 23
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve 10. Ceza Dairesi kararları; bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin istinaf kararları (künyeleri metinde) (Yargıtay Karar Arama)
- Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) (yedam.org.tr)
Yazarlar Hakkında
Bu yazı, Kocaeli Barosu’na kayıtlı Av. Hakan Tuzcuoğlu ve Av. Sabriye Tuzcuoğlu tarafından hazırlanmıştır. İzmit’teki büromuzda ağırlıklı olarak ceza hukuku alanında, sanık müdafiliği yapıyoruz; uyuşturucu ticareti ve kullanma suçlarında soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında Kocaeli, Sakarya ve İstanbul adliyelerinde duruşmalara bizzat katılıyoruz.
Av. Hakan Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3176
Av. Sabriye Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3175
İletişim: 0538 232 71 35 · Son güncelleme: 09.11.2026