Fazla mesai ücreti – şartları, ispatı ve alacak davası
İŞ HUKUKU · REHBER

Fazla Mesai Ücreti: Kimler Alır, Nasıl İspatlanır, Nasıl Dava Edilir? (2026)

Fazla mesai ücretinin şartları, onay ve onayın geri alınması, bordro ve tanıkla ispat, mahkemelerin yaptığı indirim, ödenmeyen mesai için başvuru yolları ve belirsiz alacak davasının kaldırılmasından sonra davanın nasıl açılacağı. Güncel Yargıtay kararları ve dilekçe örneğiyle.

⚖ Av. Hakan Tuzcuoğlu · Av. Sabriye TuzcuoğluKocaeli BarosuGüncelleme: 21.11.2026

Fazla mesai ücreti, haftalık 45 saati aşan çalışmanın yüzde elli zamlı karşılığıdır. Uygulamada sorun çoğu zaman ücretin ne kadar olduğu değil, fazla çalışmanın nasıl ispatlanacağı ve alacağın hangi yolla isteneceğidir. Bu yazıda kuralları, fazla mesai onayını, ispatı (bordro, kayıt ve tanık), mahkemelerin yaptığı indirimi, işçinin başvurabileceği yolları ve belirsiz alacak davasının 2026’da kaldırılmasından sonra davanın nasıl açılacağını anlatıyoruz. Tutarı hesaplamak için fazla mesai hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Kısa cevap: Fazla mesai ücreti, haftalık 45 saati aşan her saat için saat ücretinin yüzde elli zamlı ödenmesidir (4857 sayılı İş Kanunu m.41). Fazla çalıştığını işçi, ücretin ödendiğini işveren ispatlar. Giriş-çıkış kaydı gibi yazılı delil varsa alacak tam hesaplanır; yalnızca tanıkla ispat halinde mahkeme çoğunlukla %30 civarında indirim yapar. Alacak beş yıllık zamanaşımına tabidir ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Belirsiz alacak davası 2026’da kaldırıldığı için dava artık kısmi dava olarak açılır ve talep sonradan bir kez artırılabilir.

Fazla Mesai Ücreti Nedir?

Kanundaki adıyla fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Her bir saat fazla çalışma için ödenecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen tutarının yüzde elli yükseltilmesiyle bulunur (İş Kanunu m.41/1-2). Bu oran alt sınırdır; iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, azaltılamaz.

Kanun, fazla mesai ile karıştırılan üç çalışma türünü ayrı ayrı ücretlendirir:

Çalışma türü Ne zaman doğar? Karşılığı
Fazla çalışma Haftalık 45 saat aşıldığında Saat ücreti yüzde elli zamlı (m.41/2)
Fazla sürelerle çalışma Sözleşmedeki süre 45 saatin altındaysa, o süre ile 45 saat arasında Saat ücreti yüzde yirmi beş zamlı (m.41/3)
Hafta tatilinde çalışma Haftalık dinlenme gününde çalışıldığında Çalışılmadan hak edilen ücrete ek bir buçuk günlük ücret
Ulusal bayram ve genel tatilde çalışma Resmi tatil ya da bayram gününde çalışıldığında Her gün için bir günlük ek ücret (m.47)

Saat ücreti, aylık brüt ücretin 225’e bölünmesiyle bulunur. Formülün ayrıntısı, 2026 çizelgesi ve net tutar için fazla mesai hesaplama sayfamıza bakabilirsiniz; bu yazı hakkın şartlarına, ispatına ve nasıl isteneceğine ayrılmıştır.

İş Kanunu’na Göre Fazla Mesai Kuralları

Fazla mesainin doğup doğmadığı, kanundaki çalışma süresi sınırlarına göre belirlenir:

Sınır Kural Dayanak
Haftalık süre En çok 45 saat; aşan kısım fazla çalışmadır m.41, m.63
Günlük süre Günde 11 saat aşılamaz m.63/2
Gece çalışması 7,5 saati geçemez; turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetlerinde işçinin yazılı onayıyla aşılabilir m.69
Yıllık sınır Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez m.41/8
Denkleştirme Tarafların anlaşmasıyla iki aylık dönemde (toplu iş sözleşmesiyle dört ay) ortalama 45 saat aşılmıyorsa fazla çalışma doğmaz m.63/2
Ara dinlenmesi Çalışma süresinden sayılmaz; 7,5 saatten uzun işlerde en az bir saat m.68

Bu tablodan çıkan pratik sonuçlar şunlardır:

  • Ölçü haftalıktır. Bir gün 10 saat çalışmak tek başına fazla mesai doğurmaz; o haftanın toplamına bakılır. Günlük 11 saati aşan süre ise haftalık toplam 45 saate ulaşmasa da uygulamada fazla çalışma olarak hesaplanmaktadır.
  • Yemek ve çay molaları düşülür. Fazla mesai hesabında işyerinde geçen süreden ara dinlenmesi çıkarılır. Molada da çalışılıyorsa bu süre çalışma süresidir; ancak bunu ispat yükü işçidedir.
  • İşe erken gelmek. İşverenin talimatıyla ya da işin gereği olarak mesaiden önce başlanan çalışma, çalışma süresine dahildir. İşçinin kendi tercihiyle erken gelip beklemesi fazla mesai sayılmaz.
  • 270 saat sınırı işçiyi korur. İşveren bu sınırı aşarak çalıştırmışsa, aşan saatlerin ücretini de zamlı ödemek zorundadır.
  • Serbest zaman. İşçi isterse zamlı ücret yerine her saat fazla çalışma için bir saat otuz dakika serbest zaman kullanabilir; bu süre altı ay içinde, iş saatleri içinde ve ücret kesilmeden kullandırılır (m.41/4-5). Seçim hakkı işçiye aittir.

Ayrıntılı kurallar, İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Yönetmeliğe göre kısmi süreli çalışanlara, 18 yaşını doldurmamış işçilere, gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçilere fazla çalışma yaptırılamaz (m.8).

Fazla Mesai Onayı: Zorunlu mu, Geri Alınabilir mi?

Fazla çalışma için işçinin onayının alınması gerekir (İş Kanunu m.41/7). Yönetmeliğe göre onay yazılı olur; iş sözleşmesi yapılırken ya da ihtiyaç ortaya çıktığında alınır. Onayın her yıl yenilenmesi aranmaz. Zorunlu nedenlerle ve olağanüstü hallerde yapılan fazla çalışmada onay aranmaz.

Sık sorulan üç durum:

  • Onay vermeyen ya da onayını geri alan işçi. Fazla çalışmaya zorlanamaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, onay kuralının amacını işçinin fazla çalışmaya zorlanamaması ve işverenin olası haksız feshine karşı korunması olarak açıklamaktadır (15.04.2026, 2026/1116 E., 2026/3241 K.).
  • Onay vermiş işçi. Onayı yürürlükteyken, makul bir gerekçesi olmadan fazla çalışmaya kalmayan işçi hakkında tutanak tutulabilir; tekrarı halinde bu durum işveren bakımından fesih gerekçesi yapılabilir. Bu riski taşımak istemeyen işçinin yolu onayını usulüne uygun şekilde geri almaktır.
  • Onay alınmadan yaptırılan fazla mesai. Onayın bulunmaması işçinin ücret hakkını ortadan kaldırmaz; yapılan çalışma zamlı ödenir. Onay almayan işverene ayrıca idari para cezası uygulanır (m.102/c).

İşçi, verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı olarak bildirmek kaydıyla geri alabilir (Yönetmelik m.9). Aşağıdaki örnek bu bildirim için kullanılabilir. Dilekçenin iki nüsha hazırlanıp birinin “aslı alınmıştır” kaydıyla imzalatılması ya da noter, iadeli taahhütlü posta veya kayıtlı elektronik posta yoluyla gönderilmesi ispat bakımından önemlidir.

Dilekçe Örneği – Fazla Çalışma Onayının Geri Alınması

[İŞVERENİN ADI / UNVANI]
[İşyeri adresi]

KONU: Fazla çalışma onayının geri alınmasına ilişkin bildirimdir.

İşyerinizde [gün.ay.yıl] tarihinden itibaren [görev] olarak çalışmaktayım.

[İş sözleşmemin … maddesiyle / gün.ay.yıl tarihli yazıyla] fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yapılmasına onay vermiştim.

İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği'nin 9. maddesi uyarınca bu onayımı geri alıyorum. Onayım, bu bildirimin tarafınıza ulaştığı tarihten itibaren otuz gün sonra sona erecektir. Bu tarihten sonra fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yapmayacağımı bildiririm.

Bugüne kadar yaptığım fazla çalışmalardan doğan ücret alacaklarım ile diğer bütün haklarım saklıdır.

Bilgilerinize sunarım.

Tarih: [gün.ay.yıl]
Ad Soyad: […]
T.C. Kimlik No: […]
İmza:

Teslim alan (ad, soyad, unvan, tarih, imza): […]

Kimler Fazla Mesai Ücreti İsteyemez?

Fazla çalışan her işçi kural olarak ücretini isteyebilir. Yargıtay uygulamasında iki durumda talep sınırlanır.

Üst düzey yöneticiler

Görev ve sorumluluğunun gerektirdiği ücreti alan ve çalışma saatlerini kendisi belirleyen üst düzey yönetici, ayrıca fazla mesai ücreti isteyemez. Belirleyici olan unvan değil, fiili durumdur: aynı yerde kendisine görev ve talimat veren başka bir yönetici ya da şirket ortağı bulunan kişinin çalışma saatlerini kendisinin belirlediğinden söz edilemez ve fazla çalışma ücreti hakkı doğar. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kalite güvence müdürü olarak çalışan işçinin talebinin, organizasyon şeması ve görev tanımı incelenmeden “üst düzey yönetici” denilerek reddedilmesini eksik inceleme saymıştır (01.06.2026, 2026/1667 E., 2026/4921 K.).

“Fazla mesai ücrete dahildir” kaydı

İş sözleşmesine konulan bu kayıt geçerlidir; ancak iki sınırı vardır: yılda en çok 270 saatlik fazla çalışmayı karşılar ve kararlaştırılan temel ücretin asgari ücretin üzerinde olması gerekir. 270 saat aylık 22,5, haftalık 5,2 saate karşılık gelir. Önce yıl içinde 270 saatin aşılıp aşılmadığına bakılır; aşılmışsa haftalık 5,2 saati geçen kısım için ücret hesaplanır. Bir yıldan kısa çalışmalarda 270 saat, çalışılan süreyle orantılanır (Yargıtay 9. HD, 15.04.2026, 2026/1116 E., 2026/3241 K.).

Eleştirimiz

Bu karar oy çokluğuyla verilmiştir ve karşı oy bizce daha isabetlidir. Dosyadaki sözleşme matbu bir metindi: ücret hanesi boş bırakılmış, imza tarihi olarak yalnızca yıl yazılmıştı. Çoğunluk, tarafların ücreti bildiği gerekçesiyle kaydı geçerli saydı ve sözleşme tarihini düzenleyen aleyhine yılın son günü olarak kabul etti.

Karşı oya göre fazla çalışmayı ücrete dahil eden bir kayıt, yılda 270 saatle sınırlı olsa bile işverene karşılığını ayrıca ödemeden fazla çalıştırma yetkisi verir; bu nedenle işçinin sözleşmeyi imzalarken hangi ücret karşılığında neyi kabul ettiğini görebilmesi gerekir. Ücretin yazılmadığı, müzakere edilmediği bir matbu sözleşmede bu şeffaflık yoktur. Kaydın “asgari ücretin üzerinde ücret” şartına bağlanmasının anlamı da budur: şart, ücret sözleşmede yazılıysa denetlenebilir. Aynı Dairenin ve kapatılan 22. Hukuk Dairesinin önceki kararlarında ücreti ya da tarihi yazılmamış sözleşmelerdeki kayıt geçerli sayılmamıştı; yeni yaklaşım işçi aleyhine bir geri adımdır.

Fazla Mesai Nasıl İspatlanır?

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür; fazla çalışma ücretinin ödendiğini ispat yükü ise işverendedir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin kararlarında yinelenen ilkeye göre deliller şöyle değerlendirilir (25.06.2026, 2026/1202 E., 2026/6421 K.):

Delil Değeri
İşyerine giriş ve çıkışı gösteren kayıtlar (kart, parmak izi, turnike), puantaj En güçlü delildir; fazla çalışma kayıttaki saatlerle hesaplanır, indirim yapılmaz
İşyeri iç yazışmaları, vardiya çizelgeleri, e-posta ve mesajlar Yazılı delil niteliğindedir; çalışma saatini gösterdiği ölçüde hesaba esas alınır
Tanık beyanı Yazılı belge yoksa tanıkla sonuca gidilir; işyerindeki çalışma düzenini bilmeyen tanığın anlatımına değer verilmez
Herkesçe bilinen olgular, işin niteliği ve yoğunluğu Destekleyici olarak dikkate alınır
İş müfettişi tutanağı ve raporu, aynı döneme ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararları Tanık beyanını destekleyen olgular olarak kabul edilir

İspatın ilk adımı dilekçededir. İşçi, hangi dönemde, haftanın hangi günleri ve hangi saatler arasında çalıştığını açıkça yazmalıdır. Yargıtay, dava dilekçesinde günlük çalışma ve fazla çalışma süresini belirtmeyen, iddiasını somutlaştırmayan işçinin talebinin, bilirkişinin varsayıma dayalı hesabıyla kabul edilmesini hatalı bulmuş ve talebin reddi gerektiğine karar vermiştir (aynı karar).

Tanığın da işverenle davası varsa

Yazılı kayıt bulunmayan dosyalarda sonuç tanıklara bağlıdır ve en çok tartışılan konu, tanığın işverenle kendi davasının bulunmasıdır. Yargıtay’ın ölçütü şudur: işverene karşı dava açan tanıkların beyanlarına ihtiyatla yaklaşılır; yalnızca menfaat birliği içindeki tanık beyanlarıyla sonuca gidilemez. Ancak bu beyanlar başka delil ya da olgularla destekleniyorsa itibar edilmelidir. Destekleyici sayılan olgular kararda tek tek gösterilmiştir: işin ve işyerinin özellikleri, davalı tanıklarının anlatımları, iş müfettişinin düzenlediği tutanak ve raporlar, aynı çalışma dönemine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararları.

Uygulamada

Fazla mesai davalarında dosyalarımızda gördüğümüz en büyük sıkıntı tanık konusundadır. Parmak izi, kart ya da puantaj kaydı gibi bir delil yoksa dava yalnızca tanığa dayanır. Tanığın da aynı işverenle davası varsa mahkemeler tanığı husumetli sayarak beyanına itibar etmemekte, bu durumda fazla çalışma ispatlanamamış kabul edilmektedir. Oysa aynı işyerinde aynı saatlerde çalışmış ve işten ayrılmış işçilerin çoğunun işverenle kendi alacak davası vardır.

Değerlendirmemiz

Yargıtay’ın koyduğu kural, husumetli tanığın tümüyle dışlanması değil, beyanının tek başına yeterli sayılmamasıdır. Bu ayrım davanın hazırlığını belirler. İşverenle davası bulunan tanığa dayanmak zorunda kalan işçi, bu beyanı destekleyecek yan delilleri dilekçe aşamasında toplamalıdır: işverenle davası olmayan en az bir tanık, işverenin kendi tanıklarına çalışma saatleri hakkında sorulacak sorular, vardiya çizelgeleri, iş saatleri dışında gönderilmiş mesaj ve e-postalar, araç takip ya da sistem oturum kayıtlarının işverenden istenmesi, varsa iş müfettişi şikayeti ve tutanağı, aynı işyerine ilişkin kesinleşmiş kararlar.

Bize göre aynı hak ihlaline uğramış işçilerin birbirine tanıklık etmesi kaçınılmazdır; işverenle davası bulunması tek başına tanığın yalan söylediğini göstermez. Kayıt tutma yükümlülüğü işverende olduğu halde kayıt sunulmayan bir dosyada, tanıkların “husumetli” denilerek topluca dışlanması ispatı fiilen imkansız hale getirir. Bu nedenle tanık beyanının, işverenin sunmadığı kayıtlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Bordro ve İhtirazi Kayıt

İşveren, fazla çalışma ücretini normal ücretle birlikte ödemek ve bordroda ayrı bir kalem olarak göstermek zorundadır. Bordronun imzalı olup olmaması ispat kurallarını değiştirir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin yerleşik ilkeleri şöyledir (23.03.2026, 2026/496 E., 2026/2460 K.):

Bordronun durumu Sonuç
İmzalı, fazla mesai tahakkuku var, ihtirazi kayıt yok Tahakkuk ettirilen ücretin ödendiği kabul edilir; işçi o ay için daha fazla çalıştığını ancak yazılı delille ispatlayabilir
İmzalı, fazla mesai tahakkuku var, ihtirazi kayıt var İşçi daha fazla çalıştığını tanık dahil her türlü delille ispatlayabilir
İmzasız, fazla mesai tahakkuku var Banka ve ödeme kayıtları getirtilir; ödendiği tespit edilen tutar hesaplanan alacaktan mahsup edilir
Bordroda fazla mesai tahakkuku yok Fazla çalışma her türlü delille ispatlanabilir
Yargıtay uygulamasında

İşçinin imzasını taşıyan bordro, sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. İşçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönünde ihtirazi kaydı bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille mümkündür. Bordrolar imzalı ve ihtirazi kayıtsız ise işçinin bordroda yazılı olandan daha fazla çalıştığını yazılı delille ispatlaması gerekir. Aynı ilkeler ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı için de geçerlidir (9. HD, 23.03.2026, 2026/496 E., 2026/2460 K.).

Bu nedenle bordroya her ay birkaç saatlik fazla mesai yazılıp imza alınması, işçinin tanıkla ispat imkanını o aylar için kapatır. Bordroyu imzalamak durumunda kalan işçinin imzasının yanına “fazla çalışma alacağım saklıdır” yazması, yazamıyorsa çalışma saatlerini gösteren kayıtları saklaması gerekir.

Tanıkla İspat ve İndirim Oranı

Fazla çalışma tanık beyanlarına göre hesaplandığında mahkeme, işçinin hastalık, izin ve mazeret gibi nedenlerle çalışamadığı günler olacağını kabul ederek hesaplanan tutardan bir indirim yapar. Uygulamada “hakkaniyet indirimi” ya da “takdiri indirim” denilen bu indirimin kanunda bir oranı yoktur. Yargıtay’ın ölçütü, indirimin dosyadaki delillerin durumu ve işçinin çalışma düzenine göre “uygun” olmasıdır; hesap yazılı belgeye ya da işveren kaydına dayanıyorsa indirim yapılmaz.

Karar (Yargıtay 9. HD) Dosya Oran
13.04.2026, 2026/848 E., 2026/3117 K. Tanıkla ispat; işverenin “%30 yetersiz” itirazı yerinde görülmedi %30
15.04.2026, 2026/1116 E., 2026/3241 K. Tanıkla ispat; işverenin oranın %40 olması gerektiği itirazı yerinde görülmedi %30
18.12.2025, 2025/8994 E., 2025/10143 K. Tır şoförü; haftanın yedi günü günde 14 saat çalışma kabulü %40’tan az olmamak üzere
27.03.2023, 2023/2226 E., 2023/4442 K. Turnike kayıtlarıyla ispatlanan dönem İndirim yapılamaz

Son yıllardaki kararlarda en sık karşılaşılan oran %30’dur; çalışma süresi uzadıkça ve çalışma düzeni belirsizleştikçe oran yükselmektedir. İndirim, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları için de aynı ölçüyle uygulanır. İndirim ile mahsup birlikte söz konusuysa önce indirim yapılır, işverenin ödediği tutar sonra düşülür.

Eleştirimiz

İndirimin kanuni bir dayanağı ve ölçüsü yoktur; oran dosyadan dosyaya %20 ile %50 arasında değişebilmektedir. Aynı tür işte, benzer delillerle açılan iki davada farklı oranlar uygulanabilmesi, işçinin dava açarken talebini, işverenin ise riskini öngörmesini güçleştirir. Yargıtay’ın “uygun indirim” formülü hangi olgunun oranı ne kadar artıracağını göstermemektedir. Çalışma süresinin uzunluğu, haftalık fazla saat sayısı ve tanıkların birlikte çalıştığı dönemin kapsamı gibi ölçütlerin kararlarda açıkça ortaya konulması, oranı denetlenebilir hale getirirdi.

Fazla Mesai Ücreti Ödenmezse İşçi Ne Yapabilir?

İşçinin önündeki yollar, çalışmaya devam edip etmediğine göre değişir:

Yol Kimler için Sonuç
İşverene yazılı talep ya da ihtarname Çalışan ve ayrılmış işçi İşveren temerrüde düşer; talep belgelenmiş olur
Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’ne ya da ALO 170’e şikayet Çalışmaya devam eden işçi İş müfettişi incelemesi; işverene idari para cezası (m.102/c). İş sözleşmesi sona ermiş işçilerin bireysel alacak başvuruları incelenmez (m.91/2)
Haklı nedenle fesih Çalışan işçi İşçi bildirim süresini beklemeden ayrılır ve kıdem tazminatına hak kazanır (m.24/II-e)
Arabuluculuk ve alacak davası Çalışan ve ayrılmış işçi Son beş yılın alacağı faiziyle istenir

Haklı fesih. Ücretin kanuna ya da sözleşmeye uygun hesaplanmaması veya ödenmemesi işçiye haklı nedenle fesih hakkı verir; fazla mesai ücreti de bu kapsamdadır. Bu yolla ayrılan işçi kıdem tazminatını alır, ihbar tazminatı isteyemez. Fesih bildiriminin yazılı yapılması ve gerekçenin açıkça gösterilmesi gerekir; ayrıntılar için kendi isteğiyle işten ayrılan işçinin tazminat hakkı ve kıdem tazminatı alma şartları yazılarımıza, örnek metin için istifa dilekçesi sayfamıza bakabilirsiniz.

Şikayet. İş müfettişinin düzenlediği tutanak, sonradan açılacak davada tanık beyanlarını destekleyen bir delildir. Bu nedenle çalışırken yapılan şikayet yalnızca idari bir sonuç doğurmaz; ispatı da güçlendirir.

Fazla Mesai Alacağı Davası: Arabuluculuk ve Yargılama

Fazla mesai alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3). Süreç şöyle ilerler:

1. Arabuluculuk başvurusu. İşverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucu başvuruyu üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir. 2. Anlaşma ya da anlaşamama. Anlaşılan konularda sonradan dava açılamaz. Anlaşma olmazsa son tutanak düzenlenir. 3. Dava. İş mahkemesinde, işverenin yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerde açılır (m.6). Son tutanak dilekçeye eklenir. 4. Yargılama. Basit yargılama usulü uygulanır. İşyeri kayıtları ve bordrolar getirtilir, tanıklar dinlenir, dosya hesap bilirkişisine gönderilir. 5. Karar ve kanun yolu. Karara karşı bölge adliye mahkemesine başvurulabilir.

Dava süresi için kesin bir rakam verilemez; süre tanık sayısına, kayıtların gelmesine ve bilirkişi incelemesine bağlıdır. 2026’da yapılan değişiklikle duruşmalar arasındaki sürenin, zorunlu haller dışında üç aydan uzun olamayacağı kurala bağlanmıştır (HMK m.147/3). Arabuluculuk süreci için iş hukukunda arabuluculuk yazımıza, Kocaeli ve Gebze’de davanın açılacağı mahkemeler için Kocaeli iş hukuku avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Belirsiz Alacak Davası Kalktı: 2026’dan Sonra Dava Nasıl Açılır?

Fazla mesai davaları yıllarca “belirsiz alacak davası” olarak açıldı: işçi alacağın tam tutarını bilemediği için geçici bir değer gösteriyor, bilirkişi raporundan sonra talebini artırıyordu. 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun bu davayı düzenleyen 107. maddesini yürürlükten kaldırdı. Aynı Kanun kısmi davaya ilişkin 109. maddeye yeni bir fıkra ekledi.

Önceki durum 7589 sayılı Kanun’dan sonra
Dava türü Belirsiz alacak davası (HMK m.107) Kısmi dava (HMK m.109)
Talebin artırılması Alacak belirlendiğinde artırılırdı Aynı davada bir defaya mahsus, tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir (m.109/4)
Zamanaşımı Dava tarihinde alacağın tamamı için kesilirdi Artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (m.109/4)
Görülmekte olan davalar – 107. madde, kaldırılmasından önce açılan davalarda uygulanmaya devam eder (7589 sayılı Kanun geçici m.1/10)

HMK m.109/4 (Ek: 16/7/2026-7589/20 md.): “Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.”

Değerlendirmemiz

Yeni düzenleme, kısmi davanın işçi bakımından en büyük sakıncasını gidermiştir: eskiden kısmi davada zamanaşımı yalnızca dava edilen kısım için kesiliyor, bilirkişi raporu gelene kadar geçen sürede alacağın kalan kısmı zamanaşımına uğrayabiliyordu. Artık artırılan kısım için de dava tarihi esas alınacaktır.

Buna karşılık artırım hakkı bir kez kullanılabilir. Bu nedenle talebin, bilirkişi raporu alınıp rapora itirazlar sonuçlandıktan sonra artırılması, erken ve eksik bir artırımla hakkın tüketilmemesi gerekir. Düzenleme zamanaşımını açıkça çözmekte, faizin artırılan kısım için hangi tarihten işleyeceği konusunda ise bir hüküm içermemektedir; bu noktada uygulamanın nasıl şekilleneceği izlenmelidir. Dava açmadan önce işverenin yazılı olarak temerrüde düşürülmesi bu belirsizliği azaltır.

Zamanaşımı ve Faiz

Zamanaşımı. Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır (İş Kanunu m.32/son). Fazla mesai ücreti de ücret niteliğinde olduğundan, her ayın alacağı ödenmesi gereken tarihten itibaren beş yıl içinde istenmelidir. İş sözleşmesinin devam etmesi süreyi durdurmaz. Bu nedenle on beş yıl çalışmış işçi, işveren zamanaşımı def’inde bulunursa yalnızca son beş yılın fazla mesaisini alabilir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur (7036 sayılı Kanun m.3/17); dava açılmasıyla kesilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil alacaklarının beş yıl yerine altı yıl üzerinden hesaplanmasını hatalı bulmuştur (18.12.2025, 2025/8994 E., 2025/10143 K.).

Faiz. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır (m.34). Faiz, işverenin temerrüde düştüğü tarihten işler; işveren daha önce ihtarla temerrüde düşürülmemişse dava tarihi esas alınır.

Brüt ve net. Alacak brüt hesaplanır ve hüküm brüt tutar üzerinden kurulur; yasal kesintiler ödeme sırasında yapılır.

Bilirkişi Raporu Nasıl Okunur?

Fazla mesai davalarında hükmedilecek tutarı hesap bilirkişisinin raporu belirler. Av. Sabriye Tuzcuoğlu iş hukuku alanında mahkemelerde hesaplama bilirkişisi olarak görev yapmaktadır. Rapor tebliğ edildiğinde iki haftalık itiraz süresi içinde şu noktaların kontrol edilmesini öneriyoruz:

  • Dönem: Hesap, zamanaşımı def’i dikkate alınarak doğru tarihten mi başlatılmış?
  • Haftalık saat kabulü: Tanık beyanlarına uygun mu, tanıkların davacıyla birlikte çalıştığı dönemle sınırlı tutulmuş mu? Kabul edilen süre dava dilekçesindeki iddiayı aşıyor mu? Mahkeme taleple bağlıdır.
  • Ara dinlenmesi: Günlük çalışma süresinden düşülmüş mü?
  • Çalışılmayan haftalar: Yıllık izin, rapor ve tatil dönemleri hesaptan çıkarılmış mı?
  • Ücret: Her dönem kendi ücretiyle mi hesaplanmış? Saat ücreti aylık ücretin 225’e bölünmesiyle mi bulunmuş?
  • Bordrolu aylar: İmzalı ve fazla mesai tahakkuklu bordro bulunan aylar ayrı değerlendirilmiş mi? İmzasız bordrodaki ödemeler mahsup edilmiş mi?
  • “Ücrete dahil” kaydı: Varsa yıllık 270 saat doğru şekilde düşülmüş mü?
  • İndirim ve mahsup sırası: Önce indirim, sonra ödenen tutarın mahsubu yapılmış mı?
  • Brüt ve net: Raporda brüt hesaplanan tutar hükümde net gibi gösterilmiş olabilir; iki tutar karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Fazla mesai ücreti nedir, ne kadar ödenir?

Haftalık 45 saati aşan her çalışma saati için saat ücretinin yüzde elli zamlı ödenmesidir. Saat ücreti, aylık brüt ücretin 225’e bölünmesiyle bulunur. Kendi ücretinize göre tutarı fazla mesai hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Fazla mesai ücreti vermek zorunlu mu?

Evet. Fazla çalışmanın karşılığı zamlı ücretle ya da işçi isterse serbest zamanla ödenmek zorundadır. Ödemeyen işverene idari para cezası uygulanır; işçi alacağını faiziyle isteyebilir ve sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Fazla mesaide ispat yükü kimdedir?

Fazla çalıştığını işçi, ücretin ödendiğini işveren ispatlar. İşçi çalışma saatlerini giriş-çıkış kayıtları, yazışmalar ya da tanıkla; işveren ödemeyi imzalı bordro ya da banka kaydıyla ispatlar.

Tanığımın da işverenle davası var, tanıklığı kabul edilir mi?

Beyanına ihtiyatla yaklaşılır ve tek başına yeterli sayılmaz. Yargıtay’a göre bu beyan, davalı tanıklarının anlatımı, işin niteliği, iş müfettişi tutanağı ya da aynı döneme ilişkin kesinleşmiş kararlar gibi başka delil ve olgularla destekleniyorsa itibar edilmelidir.

Fazla mesai ücreti geriye dönük kaç yıl istenebilir?

Beş yıl. Süre her ayın alacağı için ayrı işler ve çalışma devam ederken de durmaz. Arabulucuya başvuru süreyi durdurur, dava açılması keser.

Fazla mesai ücretini alamayan işçi ne yapmalı?

Çalışma saatlerini gösteren kayıtları saklamalı, talebini işverene yazılı iletmelidir. Çalışmaya devam ediyorsa Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’ne ya da ALO 170’e şikayette bulunabilir. Sonuç alamazsa sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve arabulucuya başvurarak alacağını isteyebilir.

Fazla mesai vermeyen işveren nereye şikayet edilir?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na: ALO 170 üzerinden ya da Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’ne dilekçeyle. Bu yol iş sözleşmesi devam eden işçiler içindir; işten ayrılmış işçinin başvuracağı yer arabuluculuk bürosudur.

Fazla mesai yapmak istemeyen işçi işten çıkarılabilir mi?

Onay vermemiş ya da onayını usulüne uygun geri almış işçi fazla çalışmaya zorlanamaz; bu nedenle yapılan fesih geçerli bir sebebe dayanmaz. Onayı yürürlükte olan işçinin gerekçesiz olarak fazla çalışmaya kalmaması ise işverence fesih gerekçesi yapılabilir.

Fazla mesai onayı her yıl alınmalı mı?

Hayır. Onay iş sözleşmesi yapılırken ya da ihtiyaç doğduğunda yazılı olarak alınır; her yıl yenilenmesi aranmaz. İşçi otuz gün önceden yazılı bildirimde bulunarak onayını geri alabilir.

Fazla mesai 270 saati geçerse ne olur?

Yıllık 270 saatlik sınır işçiyi korumak için konulmuştur. Sınırın aşılması işçinin ücret hakkını ortadan kaldırmaz; aşan saatlerin ücreti de zamlı ödenir.

Fazla mesai karşılığında izin kullanılabilir mi?

Evet. İşçi isterse her saat fazla çalışma için bir saat otuz dakika serbest zaman kullanabilir. Bu süre altı ay içinde, iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapılmadan kullandırılır. Tercih işçiye aittir.

Sözleşmede “fazla mesai ücrete dahildir” yazıyorsa ücret istenebilir mi?

Bu kayıt yılda 270 saate kadar olan fazla çalışmayı karşılar ve ücretin asgari ücretin üzerinde olması gerekir. Haftada ortalama 5,2 saati aşan fazla çalışmanın ücreti ayrıca istenebilir.

Fazla mesai alacağı belirsiz alacak davası olarak açılabilir mi?

Hayır. Belirsiz alacak davası 7589 sayılı Kanun’la 2026’da kaldırılmıştır. Dava kısmi dava olarak açılır; talep aynı davada bir kez artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinde kesilmiş sayılır. Değişiklikten önce açılmış davalar eski hükme göre görülmeye devam eder.

Fazla mesai kıdem tazminatına yansır mı?

Fazla mesai ücreti kıdem tazminatının hesabında esas alınan ücrete eklenmez. Ancak fazla mesai ücretinin ödenmemesi işçiye haklı nedenle fesih ve kıdem tazminatı hakkı verir.

İlgili Sayfalar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Fazla çalışmanın ispatı, indirim oranı ve talebin belirlenmesi her dosyada delillere göre ayrıca değerlendirilmelidir. Bilgiler 21.11.2026 tarihi itibarıyla günceldir.

Kaynaklar

  • 4857 sayılı İş Kanunu m.24, m.32, m.34, m.41, m.47, m.63, m.68, m.69, m.91, m.102 – mevzuat.gov.tr
  • İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği (Resmi Gazete, 06.04.2004, sayı 25425) – csgb.gov.tr
  • 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, m.5, m.6, m.7 – mevzuat.gov.tr
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.107 (mülga), m.109, m.147 – mevzuat.gov.tr
  • 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun – Resmi Gazete, 31.07.2026 – mevzuat.gov.tr
  • Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 2026/1202 E., 2026/6421 K.; 2026/1667 E., 2026/4921 K.; 2026/1116 E., 2026/3241 K.; 2026/848 E., 2026/3117 K.; 2026/496 E., 2026/2460 K.; 2025/8994 E., 2025/10143 K.; 2023/2226 E., 2023/4442 K. – karararama.yargitay.gov.tr

Yazarlar Hakkında

Bu yazı, Kocaeli Barosu’na kayıtlı Av. Hakan Tuzcuoğlu ve Av. Sabriye Tuzcuoğlu tarafından hazırlanmıştır. İzmit’teki büromuzda iş hukuku alanında fazla mesai, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarına ilişkin dosyaları takip ediyoruz; Av. Sabriye Tuzcuoğlu iş hukuku alanında hesaplama bilirkişisi olarak görev yapmaktadır. Yazıdaki kanun maddeleri güncel metinlerinden, Yargıtay kararları karar metinlerinden 21.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir.

Av. Hakan Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3176

Av. Sabriye Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3175

İletişim: 0538 232 71 35 · Son güncelleme: 21.11.2026