TCK 191: Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçu, Cezası ve Denetimli Serbestlik
TCK 191 madde metni ve cezası, ilk, ikinci ve üçüncü kez yakalanınca ne olacağı, 2023’te değişen denetimli serbestlik kuralları, ihlal, HAGB, infaz süresi, kullanma ile ticaret arasındaki sınır ve örnek istinaf dilekçesi.
TCK 191, kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almayı, kabul etmeyi, bulundurmayı ve kullanmayı cezalandıran maddedir. Halk arasında “içicilik” ya da “kullanıcılık” suçu olarak bilinir. Kanundaki ceza 2 ila 5 yıl hapistir. Ancak ilk kez yakalanan kişi hakkında dava hemen açılmaz: Savcılık beş yıl süreyle erteleme kararı verir ve kişi denetimli serbestliğe sevk edilir. Bu yazıda TCK 191’in madde metnini, cezasını, ilk, ikinci ve üçüncü kez yakalanınca ne olacağını, 2023’te değişen denetimli serbestlik kurallarını, ihlalin sonuçlarını, HAGB ve infaz sürelerini, kullanma ile ticaret arasındaki sınırı ve örnek bir istinaf dilekçesini bulabilirsiniz.
Kısa cevap: TCK 191’e göre kullanmak için uyuşturucu satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişi 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Fiil okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlerin 200 metre yakınındaki umumi bir yerde işlenirse ceza yarı oranında artar (3 ila 7,5 yıl). İlk kez yakalanan kişi hakkında savcılık 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler ve kişi en az 1 yıl denetimli serbestliğe tabi olur. 2023’ten beri bu süre altışar aylık dönemlerle 2 yıla kadar uzatılabilmektedir. Beş yıl yükümlülüklere uyarak geçerse dosya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapanır ve sicile mahkumiyet olarak işlemez. Erteleme süresi içinde yeniden kullanmak veya yükümlülüklere ısrarla uymamak ise ertelenen davanın açılmasına yol açar.
TCK 191 Nedir? Madde Metni
TCK 191, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar” bölümünde yer alır. Maddenin bugünkü hali 2014 yılında 6545 sayılı Kanun’la yeniden yazılmış, 2015’te 6638 sayılı Kanun’la 10. fıkra eklenmiş, 2023’te 7445 sayılı Kanun’la denetimli serbestliğe ilişkin 2. ve 3. fıkralar değiştirilmiştir. Maddenin birinci fıkrası şöyledir:
TCK m. 191/1: “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Maddenin diğer fıkraları, bu suçun nasıl soruşturulacağını düzenler. Uygulamada sık sorulan “TCK 191/2”, “191/3” ya da “191/6” aramalarının cevabı aşağıdaki tablodadır:
| Fıkra | Ne düzenler? |
|---|---|
| 191/1 | Suç ve ceza: 2–5 yıl hapis |
| 191/2 | Soruşturmada 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesi; şüphelinin uyarılması; kararın kolluğa bildirilmesi (2023) |
| 191/3 | En az 1 yıl denetimli serbestlik; altışar aylık sürelerle en fazla 2 yıl uzatma; gerektiğinde tedavi; yılda en az iki kez test için sevk (2023) |
| 191/4 | Ertelenen davanın açılacağı haller: yükümlülüklere ısrarla uymamak; erteleme süresinde yeniden satın almak, kabul etmek, bulundurmak veya kullanmak |
| 191/5 | Erteleme süresindeki yeni kullanma veya bulundurma ayrı soruşturma konusu yapılmaz, ihlal sayılır |
| 191/6 | Dava açıldıktan sonra yeniden işlendiği iddia edilen fiil için yeniden erteleme kararı verilemez |
| 191/7 | Yükümlülüklere uyularak geçen 5 yılın sonunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı |
| 191/8 | Ticaret (188) veya kolaylaştırma (190) iddiasıyla açılan davada eylemin 191 kapsamında kaldığı anlaşılırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması |
| 191/9 | Aksine hüküm yoksa CMK 171 (erteleme) ve 231 (HAGB) uygulanır |
| 191/10 | Okul, yurt, hastane, kışla, ibadethane gibi yerlerin 200 metre yakınında: ceza yarı oranında artırılır |
Uyuşturucu Kullanma Suçunun Unsurları
Suç dört ayrı hareketle işlenebilir: satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak. İlk üçünde failin maddeyi kendisi kullanmak amacıyla edinmiş olması gerekir. Hareketlerden birinin yapılması yeterlidir. Örneğin uyuşturucunun parasını ödeyip teslim alan kişi satın alma, arkadaşından ücretsiz alan kişi kabul etme, cebinde taşıyan kişi bulundurma hareketini gerçekleştirmiş olur.
Suçun konusu, kanunlarda ve uluslararası sözleşmelerde uyuşturucu veya uyarıcı madde olarak sayılan maddelerdir: esrar, metamfetamin, sentetik kannabinoidler (bonzai), kokain, eroin, ekstazi (MDMA) ve benzerleri. Bir maddenin bu kapsamda olup olmadığı kriminal laboratuvar ya da Adli Tıp raporuyla belirlenir. Raporsuz bir dosyada TCK 191’den mahkumiyet kurulamaz.
Suçun en önemli unsuru kullanma amacıdır. Aynı miktar madde, kişinin kendisi için bulundurduğu kabul edilirse TCK 191’e, satmak veya başkasına vermek için bulundurduğu kabul edilirse 10 yıldan başlayan cezalarıyla TCK 188’e girer. Bu ayrım aşağıda ayrı bir başlık altında anlatılmıştır.
Uzlaştırma ve şikayet: TCK 191 kamu davası niteliğindedir. Şikayete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz. Davaya asliye ceza mahkemesi bakar.
TCK 191 Cezası Ne Kadar?
| Durum | Dayanak | Ceza |
|---|---|---|
| Kullanmak için satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma | 191/1 | 2 – 5 yıl hapis |
| Okul, yurt, hastane, kışla, ibadethane gibi yerlerin 200 metre yakınındaki umumi veya umuma açık yerlerde | 191/10 | Yarı oranında artırılır: 3 – 7,5 yıl hapis |
| Alt sınırdan ceza ve takdiri indirim | 191/1 + TCK 62 | 1 yıl 8 ay hapis |
TCK 191’de adli para cezası yoktur; ceza yalnızca hapistir. Mahkeme cezayı alt sınırdan (2 yıl) belirler ve TCK 62’deki takdiri indirimi uygularsa sonuç ceza 1 yıl 8 ay olur. Bu miktar HAGB ve erteleme için aranan 2 yıl sınırının altında kalır. HAGB ve erteleme aşağıda ayrıca anlatılmıştır.
İlk Kez Uyuşturucudan Yakalanınca Ne Olur?
İlk kez kullanırken veya kullanmak için bulundururken yakalanan kişi hakkında savcılık dava açmaz. TCK 191/2 gereği kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verir. Bu bir takdir değil, zorunluluktur: Şüpheli ilk kez bu suçtan işlem görüyorsa ve eylem ticaret değil kullanma kapsamında kalıyorsa erteleme kararı verilmelidir. Süreç genellikle şöyle işler:
- Yakalama ve el koyma: Ele geçen maddeye el konulur, tartılır ve kriminal incelemeye gönderilir. Kişiden idrar veya kan örneği istenebilir.
- İfade: Kolluk veya savcılık şüphelinin ifadesini alır. Bu ifade, eylemin “kullanma” mı “ticaret” mi sayılacağını belirleyen en önemli aşamalardan biridir.
- Erteleme kararı: Savcı 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler. Şüpheliye yükümlülüklere uymamanın sonuçları anlatılır. 2023’ten beri karar kolluğa da bildirilmektedir.
- Denetimli serbestlik: Karar denetimli serbestlik müdürlüğüne gönderilir. Kişiye bilgilendirme formu ve yükümlülükler tebliğ edilir. Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre kişi, tebligattan itibaren on gün içinde müdürlüğe başvurmalıdır.
- Beş yılın sonu: Kişi yükümlülüklerine uyar ve erteleme süresinde yeniden suç işlemezse savcılık kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir (191/7). Dava hiç açılmamış olur.
Erteleme kararı bir mahkumiyet değildir. Ancak kayıtsız bir karar da değildir: Ayrı bir sisteme kaydedilir, kolluk tarafından görülebilir ve erteleme süresindeki her yeni olayda “ihlal” sonucunu doğurur. Bu nedenle erteleme kararını “hiçbir şey olmadı” diye görmek yanlıştır.
Uyuşturucu Denetimli Serbestlik Kaç Yıl? 2023 Sonrası Kurallar
Burada iki ayrı süreyi karıştırmamak gerekir:
| Süre | Ne kadar? | Anlamı |
|---|---|---|
| Erteleme süresi | 5 yıl | Dosyanın “askıda” kaldığı süre. Bu süre içinde yeniden kullanmak ihlal sayılır. |
| Denetimli serbestlik (aktif denetim) | En az 1 yıl | Müdürlüğe başvuru, görüşme, seminer, test ve gerekirse tedavi yükümlülüklerinin uygulandığı süre |
| Denetimli serbestliğin uzatılması | Altışar aylık dönemlerle en fazla 2 yıl daha | Müdürlüğün teklifi üzerine veya savcının kendiliğinden vereceği kararla |
| Test için sevk | Yılda en az 2 kez | Savcı, erteleme süresi boyunca kişinin madde kullanıp kullanmadığını tespit için ilgili kuruma sevk eder |
Yani denetimli serbestlik en az 1 yıl, uzatılırsa en fazla 3 yıl sürer; erteleme süresi ise her durumda 5 yıldır. Aktif denetim bittikten sonra kalan sürede de kişi en az yılda iki kez teste çağrılabilir.
“Uyuşturucuda denetimli serbestlik kaç yıl?” sorusuna internette, hatta Google’ın yapay zeka özetinde bile, sürenin “üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl” uzatılabileceği cevabı veriliyor. Bu kural 2023’te değişti. 7445 sayılı Kanun’la (RG 05.04.2023) uzatma süresi altışar aylık dönemlerle en fazla iki yıla çıkarıldı. Ayrıca uzatma kararı artık denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine de verilebiliyor. Savcıya erteleme süresi boyunca kişiyi yılda en az iki kez teste sevk etme görevi verildi.
Bu değişikliğin pratik anlamı şudur: Denetim, eskiden en fazla 2 yılda biterken bugün 3 yıla kadar sürebilir. Erteleme süresinin geri kalanında da kişi teste çağrılabilir. “Bir yıl imzaya gidip kurtuldum” düşüncesiyle hareket etmek, 2023 sonrasında verilen erteleme kararlarında ciddi bir risk taşır.
Denetimli Serbestlik İhlali ve “Israrla” Uymama
TCK 191/4’e göre ertelenen kamu davası iki durumda açılır:
- Yükümlülüklere ısrarla uymamak: Müdürlüğe başvurmamak, görüşmelere veya seminerlere gitmemek, test vermemek, tedaviye uymamak. Kanun burada “ısrar” arar. Tek bir aksatma dava açılması için yeterli değildir. Kişinin usulüne uygun uyarıya rağmen uymamakta devam etmesi gerekir.
- Erteleme süresinde yeniden satın almak, kabul etmek, bulundurmak veya kullanmak: Bu durumda ısrar aranmaz. Yeni fiil ayrı bir soruşturma konusu yapılmaz (191/5); doğrudan ihlal sayılır ve ertelenen dava açılır.
İhlalin usulüne uygun tespiti şarttır. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Ceza Dairesi’nin 2024/1083 E., 2024/812 K. sayılı 06.06.2024 tarihli kararı bunu iyi gösterir. Olayda hastane, denetimli serbestlikteki kişinin “uyuşturucu kullanmaya devam ettiğini” bildirmiş, dosya kapatılmış ve dava açılarak 2 yıl 1 ay hapis verilmişti. Daire tahlil sonuçlarına baktığında idrarda uyuşturucu bulunmadığını, yalnızca suç olmayan pregabalin çıktığını tespit etti. Ayrıca kişiye 191/4-a gereğince uyarı yapıldığı da ispatlanamamıştı. Daire, dava şartı bulunmadığı için “kamu davasının durmasına” karar verilmesi gerektiğini belirterek mahkumiyeti bozdu.
Denetimli serbestlik ihlali dosyalarında ilk bakılması gereken üç belge vardır: ihlal tutanağı veya hastane yazısı, tahlil sonucunun kendisi ve kişiye yapılan uyarının tebliğ evrakı. Uygulamada müdürlük yazısında “kullanmaya devam ediyor” denilmesi, tahlil raporunun dosyaya hiç konulmamasına yol açabiliyor. Raporda yasaklı bir maddenin adı yoksa, ya da uyarı tebliğ edilmemişse, ertelenen davanın açılması için kanuni şartlar oluşmamıştır.
İkinci ve Üçüncü Kez Uyuşturucudan Yakalanma Cezası
“İkinci kez yakalanırsam ne olur?” sorusunun cevabı, ikinci olayın hangi tarihte olduğuna göre değişir:
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İlk kez yakalanma | 5 yıl erteleme + en az 1 yıl denetimli serbestlik | 191/2, 191/3 |
| Erteleme süresi içinde ikinci kez yakalanma | Yeni soruşturma açılmaz; ihlal sayılır ve ertelenen ilk dava açılır | 191/4-b, 191/5 |
| İlk dava açıldıktan sonra yeniden yakalanma | Yeniden erteleme kararı verilemez; doğrudan dava açılır | 191/6 |
| 5 yıllık erteleme başarıyla bitip kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildikten sonra yeniden yakalanma | Kanunda yeniden ertelemeyi engelleyen bir hüküm yoktur; yeni olay için yeniden erteleme gündeme gelir | 191/2, 191/7 |
| Önceki bir mahkumiyet kesinleştikten sonra yeniden suç | Yeni dosyada tekerrür hükümleri uygulanabilir; HAGB ve erteleme imkanı daralır | TCK 58, CMK 231 |
Üçüncü kez yakalanma da aynı tabloya göre değerlendirilir. Örneğin Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 2024/4284 E. sayılı kararındaki dosyada, kişi hakkında daha önce erteleme kararı verilmiş ve ihlal üzerine dava açılmıştı. Yeni olayda savcılık 191/6 gereğince erteleme vermeden doğrudan iddianame düzenlemişti.
191/6’nın, kişinin ilk dava henüz sonuçlanmadan, yani masumiyet karinesinden yararlandığı bir aşamada yeniden ertelemeyi engellemesi, Anayasa’ya aykırılık iddiasıyla iki kez Anayasa Mahkemesi’ne götürüldü. AYM, 2021/70 E., 2021/98 K. sayılı kararıyla (RG 11.03.2022) kuralı Anayasa’ya aykırı bulmadı. 26.02.2026 tarihli 2026/42 E., 2026/46 K. sayılı kararıyla da yeni başvuruyu, ret kararının üzerinden on yıl geçmediği için esasa girmeden reddetti. Yani 191/6 bugün de uygulanmaktadır.
Kovuşturma Aşaması: HAGB, Erteleme ve Paraya Çevirme
Dava açıldıysa (erteleme ihlal edildiyse, 191/6 uygulandıysa ya da dosya ticaret iddiasıyla başladıysa), mahkumiyet halinde şu kurumlar gündeme gelir:
| Kurum | 191’de mümkün mü? | Not |
|---|---|---|
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) | Evet, ceza 2 yıl veya altındaysa | CMK 231’in diğer şartları da aranır (2026’da 7589 sayılı Kanunla değişti) |
| Ticaret iddiasıyla açılan davada 191’e dönülmesi | HAGB verilir | 191/8 |
| Cezanın ertelenmesi | Evet, ceza 2 yıl veya altındaysa | TCK 51 |
| Adli para cezasına çevirme | Kural olarak hayır | TCK 50: yalnızca 1 yıl ve altındaki cezalar çevrilebilir; 191’de alt sınırdan ve indirimle bile ceza 1 yıl 8 aydır |
| Tekerrür | Önceki kesinleşmiş mahkumiyet varsa | TCK 58; infazda koşullu salıverilme oranı ağırlaşır |
HAGB’nin şartları ve 2026 değişiklikleri için HAGB nedir yazımıza bakabilirsiniz. HAGB kararları da 7499 sayılı Kanun’dan beri istinaf yoluyla denetlenebilmektedir. Bu nedenle “nasılsa HAGB aldım” diyerek karara razı olmak gerekmez: Sübut ve suç vasfı yönünden itiraz edilebilir.
Ticaret (TCK 188) iddiasıyla açılan uyuşturucu davalarında karşılaştığımız sonuçlardan biri, mahkemenin ticareti sabit görmeyip eylemi TCK 191’e çevirmesi ve alt sınırdan, takdiri indirimle 1 yıl 8 ay hapis verip hükmün açıklanmasını geri bırakmasıdır. Kocaeli’deki bir ağır ceza dosyamızda da sonuç tam olarak buydu. Bu tür kararlarda müvekkiller çoğu zaman “ceza almadım” diye düşünerek kanun yoluna gitmek istemez. Oysa HAGB beş yıllık bir denetim süresi demektir ve bu sürede işlenecek kasıtlı bir suç, ertelenen hükmün açıklanmasına yol açar. Mahkeme ticaret iddiasını delil yetersizliğinden reddederken aynı zayıf delillerle kullanma suçunu sabit görmüşse, HAGB kararını da istinafa taşımak gerekir.
TCK 191’den Ceza Alan Ne Kadar Yatar?
Mahkumiyet hükmü açıklanır ve ertelenmezse ceza infaz edilir. 5275 sayılı İnfaz Kanunu’na göre TCK 191’deki koşullu salıverilme oranı genel kural olan yarıdır (m. 107/2). Örneğin 2 yıl hapis cezasında koşullu salıverilme için gereken süre 1 yıldır. Bu sürenin son bir yılı, şartları varsa denetimli serbestlikle dışarıda geçirilebilir (m. 105/A). 04.06.2025’ten sonra işlenen suçlarda ise kişinin koşullu salıverilme süresinin en az onda birini, beş günden az olmamak üzere, cezaevinde fiilen geçirmesi gerekir (7550 sayılı Kanun). Tekerrür varsa oran üçte ikiye çıkar.
Kesin süre; tutuklulukta geçen süreye, suç tarihine, tekerrüre ve açık cezaevine ayrılma şartlarına göre müddetnameyle belirlenir. Kendi durumunuza göre yaklaşık bir hesap için infaz ve yatar hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
TCK 191 Sicile İşler mi, Ne Zaman Silinir?
- Erteleme kararı (kamu davasının açılmasının ertelenmesi): Adli sicil kaydında (sabıka kaydında) mahkumiyet olarak görünmez. Ayrı bir kayıt sisteminde tutulur ve yalnızca yargı mercileri ile yetkili kurumlar tarafından görülebilir. Beş yıl sorunsuz geçerse kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla dosya kapanır.
- HAGB: Sabıka kaydında görünmez. Ayrı kayıt sisteminde tutulur; beş yıllık denetim süresi sorunsuz geçerse dava düşer ve kayıt silinir.
- Mahkumiyet: Hüküm açıklanır ve kesinleşirse adli sicile işlenir. Ceza infaz edildikten sonra kayıt arşive alınır ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’ndaki şartlar oluştuğunda silinir.
- Dava zamanaşımı: TCK 191/1’in üst sınırı 5 yıl olduğundan zamanaşımı süresi 8 yıldır (TCK 66/1-e). Erteleme süresi içinde zamanaşımı işlemez.
Kullanmak İçin Bulundurma mı, Ticaret mi?
Uyuşturucu dosyalarının en kritik sorusu budur. Eylem 191 kapsamında kalırsa ilk seferde erteleme, ticaret sayılırsa en az 10 yıl hapis söz konusudur. Kanunda bir “kişisel kullanım sınırı” ya da gram eşiği yoktur. Mahkeme şu ölçütleri birlikte değerlendirir:
- Miktar: Maddenin türü, saflığı ve kişinin günlük kullanımıyla birlikte değerlendirilir. Yalnızca miktarın fazla olması ticaret için yeterli değildir.
- Paketleme: Küçük, eşit ve satışa hazır paketler; kilitli poşetler; hassas terazi.
- Satış delili: Alıcı beyanı, fiziki takip, fotoğraf veya kamera kaydı.
- Telefon ve para hareketleri: Satış yazışmaları, gelirle açıklanamayan para.
- Kişinin kullanıcı olduğunu gösteren deliller: Tahlil sonucu, tedavi geçmişi, kullanım aparatları.
Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi’nin 2022/1297 E., 2023/1654 K. sayılı kararı bu değerlendirmeye iyi bir örnektir. Daire, aracında 237 pregabalin kapsülü bulunan, günde 3–4 kapsül kullandığını ve iki aylığına başka bir şehre geldiğini söyleyen, kanında da aynı madde çıkan kişinin miktarı kendi kullanımıyla açıklayabildiğini kabul etti. Ticari amaca dair başka delil olmadığı için mahkumiyeti hukuka aykırı buldu.
Esrar, metamfetamin, bonzai, kokain ve eroin için kararlarda hangi miktarların kullanım, hangilerinin ticaret sayıldığını uyuşturucu kişisel kullanım sınırı yazımızda karar örnekleriyle anlattık.
Ticaret suçunun ayrıntıları ve Yargıtay’ın delil ölçütleri için uyuşturucu madde ticareti suçu (TCK 188) yazımıza bakabilirsiniz.
İstisna: Lilika (Pregabalin) ve Reçeteli İlaçlar
Sokakta “lilika” diye bilinen Lyrica ve diğer pregabalinli ilaçlar uyuşturucu listelerinde yer almaz. Bu ilaçların ticareti TCK 188/6 kapsamında cezalandırılır, ancak kullanmak için bulundurulmaları veya kullanılmaları TCK 191 kapsamında suç değildir. Yargıtay 10. Ceza Dairesi bu görüşünü 2024 ve 2025 tarihli kararlarında açıkça uygulamış ve pregabalin nedeniyle TCK 191’den verilmiş cezaları kanun yararına bozarak sanıkları beraat ettirmiştir (2023/13343 E., 2024/19525 K.; 2024/4284 E., 2025/9933 K.; 2024/4623 E., 2025/13075 K.). Ayrıntılar için lilika (Lyrica) uyuşturucu mu yazımıza bakabilirsiniz.
İdrar ve Kan Testi: TCK 191’de İspat
Kullanma suçunda en sık başvurulan delil, kişiden alınan idrar veya kan örneğinin tahlil sonucudur. Testin delil değeri şu noktalara bağlıdır:
- Örneğin hukuka uygun alınması: Kişinin vücudundan örnek alınması CMK 75’e tabidir. Rıza yoksa hakim kararı, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı emri gerekir.
- Teslim zinciri: Örneğin alındığı saat, alan görevli, mühür ve laboratuvara teslim tutanakları dosyada bulunmalıdır.
- Rapordaki madde: Raporda adı geçen maddenin uyuşturucu listelerinde yer alması gerekir. Örneğin yalnızca pregabalin çıkan bir test, Yargıtay’ın içtihadına göre kullanma suçunu ispatlamaz.
- Kullanmanın ne zaman ve nerede gerçekleştiği: Test, kişinin geçmişte madde kullandığını gösterir. Erteleme ihlali dosyalarında kullanmanın erteleme süresi içinde olup olmadığı da tartışılmalıdır.
Kullanma suçunda savunma, çoğu zaman yalnızca “kullanmadım” demekten ibaret kalıyor. Oysa dosyadaki teknik raporlar, arama kararı ve numune alma tutanakları dikkatle incelendiğinde, delillerin hukuka uygunluğu konusunda ciddi itirazlar çıkabiliyor. Özellikle şüphe üzerine yapılan üst ve araç aramalarında arama kararı ya da yazılı emir bulunup bulunmadığı, el konulan maddenin dosyaya giren miktarıyla tutanaktaki miktarın örtüşüp örtüşmediği kontrol edilmelidir.
Uyuşturucu Kullanma Suçu İstinaf Dilekçesi (Örnek)
Mahkumiyet veya HAGB kararına karşı, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren istinaf yoluna başvurulabilir. Aşağıdaki şablon, büromuzun bir uyuşturucu kullanma dosyasında verdiği istinaf dilekçesi temel alınarak, kişisel ve dosya bilgileri çıkarılıp sık karşılaşılan itiraz sebepleri eklenerek hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki bölümler kendi dosyanıza göre doldurulmalıdır. Her dosyanın delil durumu farklı olduğundan, şablonu olduğu gibi kullanmak yerine bir avukatla birlikte uyarlamanızı öneririz.
Gönderilmek üzere
[İLK DERECE MAHKEMESİ] BAŞKANLIĞI'NA
DOSYA NO : [Esas] E., [Karar] K.
SANIK : [Ad Soyad] (T.C. No: …)
MÜDAFİİ : Av. …
KONU : [Tarih] tarihli kararın istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması ve sanığın beraati talebidir.
I. KARARIN ÖZETİ
Yerel mahkeme, [uyuşturucu madde ticareti iddiasıyla açılan] davada müvekkil hakkında "kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma" suçundan (TCK m. 191/1) [… hapis cezası / hükmün açıklanmasının geri bırakılması] kararı vermiştir. Mahkeme ticaret kastını gösteren delil bulunmadığını kabul etmiş, ancak kullanma suçunu sabit görmüştür. Bu kabul, aşağıda açıklanan nedenlerle hukuka aykırıdır.
II. İSTİNAF SEBEPLERİ
1. Başvuru süresinde ve kanun yolu doğrudur.
Karar [tarih] tarihinde tefhim/tebliğ edilmiş olup başvurumuz yasal süresi içindedir. 7499 sayılı Kanun ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı istinaf yolu açılmış olduğundan, HAGB kararı da sübut ve suç vasfı yönünden esastan incelenmelidir.
2. Ele geçen maddenin niteliği kesin olarak belirlenmemiştir.
Ele geçen maddeye ilişkin [kriminal / Adli Tıp] raporunda [madde adı ve net miktar] belirtilmiştir. Maddenin TCK 188/4, 2313 ve 3298 sayılı Kanunlar ile ilgili listelerde yer alan bir uyuşturucu veya uyarıcı madde olduğu ortaya konulmadan TCK 191 uygulanamaz. [Madde pregabalin gibi reçeteli bir ilaç ise: TCK 188/6'ya konu maddelerin TCK 191'in konusu olmadığı Yargıtay 10. Ceza Dairesi'nin yerleşik içtihadıdır.]
3. Test sonucu ve numune alma işlemleri hükme esas alınamaz.
[İdrar / kan] numunesinin alınma tarihi, saati, alan görevli, mühür ve teslim zinciri tutanaklarla gösterilmemiştir. [Numune rıza alınmadan veya hakim kararı olmadan alınmıştır.] Bu şekilde elde edilen rapor CMK 75 ve 206/2-a uyarınca hükme esas alınamaz.
4. Arama ve el koyma işlemleri hukuka aykırıdır.
[Üst / araç / konut araması] usulüne uygun bir arama kararı veya yazılı emir olmadan yapılmıştır. Hukuka aykırı aramayla elde edilen deliller CMK 206/2-a ve 217/2 uyarınca değerlendirme dışı bırakılmalıdır.
5. Şüpheden sanık yararlanır ilkesi gözetilmemiştir.
Dosyadaki delillerin müvekkilin maddeyi kullanmak amacıyla bulundurduğunu şüpheden uzak biçimde göstermediği açıktır. Mahkeme, ticaret iddiasını delil yetersizliğinden reddederken aynı delillerden müvekkil aleyhine sonuç çıkarmıştır. Bu çelişkili değerlendirme şüpheden sanık yararlanır ilkesine aykırıdır.
6. (Terditli) Ceza tayini ve lehe hükümler.
Mahkeme aksi kanaatte ise; temel cezanın alt sınırdan belirlenmesi, TCK 62'nin uygulanması ve koşulları bulunduğundan hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi gerekir.
III. SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıklanan ve re'sen gözetilecek nedenlerle;
1. İstinaf başvurumuzun kabulü ile [mahkeme, tarih, esas/karar] sayılı kararın KALDIRILMASINA,
2. Müvekkilin üzerine atılı suçun unsurları oluşmadığından ve şüpheden uzak delil bulunmadığından BERAATİNE,
3. Aksi kanaatte olunursa müvekkil lehine tüm yasal indirim ve lehe hükümlerin uygulanmasına,
karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. [Tarih]
Sanık Müdafii
Av. …
TCK 191 ile İlgili Yargıtay ve Mahkeme Kararları
Bu yazıda kullandığımız kararların tamamı büromuzca tam metinden incelenmiştir:
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| AYM, 2026/42 E., 2026/46 K., 26.02.2026 | 191/6’nın iptali için yeni başvuru | On yıl geçmediği için başvurunun reddi |
| Yargıtay 10. CD, 2024/4623 E., 2025/13075 K., 09.12.2025 | Ticaret iddiası, mahkemece 191’e çevrilen pregabalin dosyası | 188/6’ya konu madde 191’in konusu olmaz; beraat |
| Yargıtay 10. CD, 2024/4284 E., 2025/9933 K., 14.10.2025 | Önceki ihlal nedeniyle 191/6 ile doğrudan açılan dava | Ele geçen madde pregabalin olduğundan beraat |
| Ankara BAM 24. CD, 2024/1083 E., 2024/812 K., 06.06.2024 | Denetimli serbestlik ihlali bildirimi; idrarda yalnız pregabalin; uyarı ispatlanamadı | Dava şartı yok; durma kararı verilmeli |
| Yargıtay 10. CD, 2023/13343 E., 2024/19525 K., 03.06.2024 | Üzerinde madde yok, kan ve idrarda pregabalin; 2 yıl + tekerrür | Kanun yararına bozma; beraat |
| Kayseri BAM 3. CD, 2022/1297 E., 2023/1654 K., 29.09.2023 | Araçta 237 kapsül, günlük kullanım ve kalış süresiyle açıklanan miktar | Ticari amaç delili yok; mahkumiyet hukuka aykırı |
| AYM, 2021/70 E., 2021/98 K., 16.12.2021 (RG 11.03.2022) | 191/6’nın Anayasa’ya uygunluğu | İptal isteminin reddi |
Diğer karar değerlendirmelerimiz için Yargıtay kararları sayfamıza bakabilirsiniz.
Uyuşturucu Soruşturmasında Ne Yapılmalı?
- İfadeden önce avukatla görüşün. “Arkadaşla birlikte aldık”, “bir kısmını ona verecektim” gibi cümleler, kullanma suçunu ticaret suçuna çevirebilir.
- Tebligatları takip edin. Erteleme kararının ve denetimli serbestlik müdürlüğünün tebligatlarının adresinize ulaştığından emin olun. On günlük başvuru süresini kaçırmayın.
- Mazeretinizi belgeleyin. Görüşmeye veya teste gidemediğiniz her gün için rapor, iş yeri yazısı gibi belgeleri saklayın ve müdürlüğe bildirin.
- Reçeteli ilaçlarınızı bildirin. Kullandığınız ilaçlar test sonucunu etkileyebilir. Reçetenizi veya sağlık raporunuzu müdürlüğe verin.
- İhlal bildiriminde belgeleri isteyin. Hakkınızda dava açılmışsa tahlil raporunun kendisini ve size yapılan uyarının tebliğ evrakını dosyada arayın.
TCK 191 dosyaları, cezası görece düşük göründüğü için en çok hafife alınan dosyalardır. Oysa ilk ifadede kullanılan bir cümle dosyayı ticarete çevirebilir, kaçırılan bir tebligat erteleme ihlaline, kabul edilen bir HAGB de beş yıllık bir denetime dönüşebilir. Kocaeli, Sakarya ve İstanbul adliyelerindeki uyuşturucu dosyalarında soruşturmanın ilk aşamasından itibaren müdafilik yapıyoruz. Bize Kocaeli ceza avukatı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
TCK 191 Hakkında Sık Sorulan Sorular
TCK 191 nedir?
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almayı, kabul etmeyi, bulundurmayı ve kullanmayı düzenleyen Türk Ceza Kanunu maddesidir. Cezası 2 ila 5 yıl hapistir. İlk kez işlem gören kişi hakkında 5 yıl süreyle kamu davasının açılması ertelenir ve kişi denetimli serbestliğe tabi tutulur.
İlk kez uyuşturucudan yakalanmanın cezası nedir?
İlk kez yakalanan kişi hakkında dava açılmaz. Savcılık 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler ve kişi en az 1 yıl denetimli serbestliğe tabi olur. Yükümlülüklere uyulursa beş yılın sonunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir ve ceza alınmaz.
İkinci kez uyuşturucudan yakalanırsam ne olur?
İkinci olay erteleme süresi içindeyse yeni soruşturma açılmaz, bu durum ihlal sayılır ve ertelenen ilk dava açılır. İlk dava açıldıktan sonra yeniden yakalanırsanız yeni olay için erteleme verilmez, doğrudan dava açılır (191/6). Beş yıllık erteleme başarıyla bittikten sonraki yeni bir olayda ise yeniden erteleme gündeme gelir.
Uyuşturucu içmenin cezası paraya çevrilir mi?
Kural olarak hayır. Hapis cezasının adli para cezasına çevrilebilmesi için cezanın 1 yıl veya daha az olması gerekir. TCK 191’de alt sınır 2 yıl olduğundan, takdiri indirimle bile ceza 1 yıl 8 ayın altına inmez. Ancak ceza 2 yıl veya altındaysa HAGB veya erteleme mümkündür.
Uyuşturucuda denetimli serbestlik kaç yıl?
Denetimli serbestlik en az 1 yıldır ve 2023’ten beri altışar aylık dönemlerle en fazla 2 yıl daha uzatılabilir. Bunun dışında 5 yıllık erteleme süresi vardır; bu süre içinde yeniden kullanmak ihlal sayılır ve kişi yılda en az iki kez teste çağrılabilir.
Denetimli serbestlik ihlal edilirse ne olur?
Yükümlülüklere uyarıya rağmen ısrarla uyulmazsa veya erteleme süresinde yeniden madde kullanılırsa, ertelenen kamu davası açılır ve asliye ceza mahkemesinde yargılama başlar. Tek bir aksatma, usulüne uygun uyarı yapılmadan dava açılması için yeterli değildir.
TCK 191’den 2 yıl ceza alan ne kadar yatar?
Koşullu salıverilme oranı yarı olduğundan 2 yıllık cezada bu süre 1 yıldır. Son bir yıl, şartları varsa denetimli serbestlikle geçirilebilir; 04.06.2025’ten sonra işlenen suçlarda en az kısa bir süre cezaevinde kalınması gerekir. Kesin süreyi infaz hesaplama aracımızla yaklaşık olarak görebilirsiniz.
TCK 191 sabıka kaydına işler mi?
Erteleme ve HAGB kararları sabıka kaydında görünmez; ayrı bir kayıt sisteminde tutulur. Hüküm açıklanıp kesinleşirse mahkumiyet adli sicile işlenir ve infazdan sonra arşive alınarak kanundaki şartlar oluştuğunda silinir.
Esrar kullanmak suç mu?
Evet. Esrar uyuşturucu maddedir; kullanmak, kullanmak için satın almak veya bulundurmak TCK 191 kapsamında suçtur. Az miktarda ve kendi kullanımı için olsa da ilk seferde erteleme ve denetimli serbestlik söz konusudur.
Lilika (pregabalin) kullanmak TCK 191 kapsamında suç mu?
Hayır. Pregabalin uyuşturucu listelerinde yer almadığı için kullanmak veya kullanmak için bulundurmak, Yargıtay 10. Ceza Dairesi’ne göre suç değildir. Ancak satmak veya başkasına vermek TCK 188/6 kapsamında ticaret suçudur.
TCK 191 davasına hangi mahkeme bakar, avukat zorunlu mu?
Asliye ceza mahkemesi bakar. Suçun alt sınırı 5 yıldan fazla olmadığı için avukat kanunen zorunlu değildir. Ancak ifade, erteleme kararı, ihlal bildirimi ve kanun yolu aşamalarında yapılacak hatalar sonucu doğrudan etkilediğinden bir avukattan destek almanız yararınıza olur.
Erteleme kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararına, tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hakimliğine itiraz edilebilir (CMK 171/4, 173). Özellikle ele geçen madde uyuşturucu değilse ya da kullanma iddiası delilsizse itiraz etmek, sonraki ihlal risklerini baştan ortadan kaldırır.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Uyuşturucu kullanma suçunda sonuç; ele geçen maddenin türü ve miktarına, önceki kayıtlara, erteleme ve denetim sürecindeki işlemlere ve suç tarihine göre değişir. Somut durumunuz için bir avukattan destek almanızı öneririz. Madde kullanımıyla ilgili destek için Yeşilay Danışmanlık Merkezi’nin (YEDAM) 115 numaralı hattını arayabilirsiniz.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 50, 51, 58, 62, 66, 188, 191 (mevzuat.gov.tr)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 75, 171, 173, 206, 217, 223, 231 (mevzuat.gov.tr)
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 105/A, 107, 108 (mevzuat.gov.tr)
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu; Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği, m. 40
- 6545 sayılı Kanun (RG 28.06.2014), 6638 sayılı Kanun (2015), 7445 sayılı Kanun (RG 05.04.2023), 7499 sayılı Kanun (RG 12.03.2024), 7550 sayılı Kanun (2025), 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026)
- Türkiye Barolar Birliği, 7445 sayılı Kanun karşılaştırma cetveli (barobirlik.org.tr)
- Anayasa Mahkemesi, 2021/70 E., 2021/98 K. ve 2026/42 E., 2026/46 K. (AYM Norm Kararlar Bilgi Bankası)
- Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararları: metinde ve karar tablosunda esas ve karar numaralarıyla (Yargıtay Karar Arama)
Yazarlar Hakkında
Bu yazı, Kocaeli Barosu’na kayıtlı Av. Hakan Tuzcuoğlu ve Av. Sabriye Tuzcuoğlu tarafından hazırlanmıştır. İzmit’teki büromuzda ağırlıklı olarak ceza hukuku alanında, sanık müdafiliği yapıyoruz; uyuşturucu kullanma ve ticareti suçlarında soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında Kocaeli, Sakarya ve İstanbul adliyelerinde duruşmalara bizzat katılıyoruz.
Av. Hakan Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3176
Av. Sabriye Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3175
İletişim: 0538 232 71 35 · Son güncelleme: 08.11.2026