HAGB Nedir? Şartları, 5 Yıl ve Sonuçları (2026)

HAGB nedir? Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza mahkemesinin sanık hakkında kurduğu mahkûmiyet hükmünün açıklanmasını belirli koşullarla ertelemesidir. Hüküm, müsadereye ilişkin hükümler hariç, bu aşamada sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. Ancak HAGB bir beraat kararı değildir; denetim süresinde yaşanabilecek gelişmeler hükmün açıklanmasına yol açabilir.

HAGB Nedir, Ne Anlama Gelir?

HAGB, sanığın beraat ettiği değil, kurulan mahkûmiyet hükmünün belirli bir süre açıklanmadığı ceza muhakemesi kurumudur. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinde düzenlenir. Mahkeme önce suçun sabit olduğu kanaatine vararak bir hüküm kurar; ardından kanuni şartları mevcutsa bu hükmün açıklanmasını geri bırakır.

Bu ayrım önemlidir. Örneğin mahkeme iki yıl hapis cezasına hükmedip HAGB kararı verdiğinde, sanığın hemen bu cezayı infaz etmesi söz konusu olmaz. Ancak sanık beş yıllık denetim dönemi boyunca kanunda öngörülen koşullara tabidir. Süre koşullara uygun tamamlanırsa hüküm ortadan kaldırılır; gerekli koşullarda ihlal gerçekleşirse hüküm açıklanabilir.

HAGB ile cezanın ertelenmesi de aynı şey değildir. Ertelemede açıklanmış ve hukuki sonuç doğuran bir mahkûmiyet hükmü bulunurken HAGB’de hükmün açıklanması geri bırakılmıştır. Bu farkı aşağıdaki karşılaştırma tablosunda ayrıca ele alıyoruz.

HAGB Kaldırıldı mı? 2026 Yılında Son Durum Nedir?

Hayır, HAGB kaldırılmadı; 2026 yılında yeniden düzenlenerek uygulanmaya devam ediyor. “HAGB iptal edildi” haberlerinin kaynağı Anayasa Mahkemesinin önceki kanuni düzenlemeye ilişkin iptal kararlarıdır. İptal kararı ile kurumun bugün yürürlükte olup olmadığı birbirinden ayrı sorulardır.

Anayasa Mahkemesi İptal Kararı ve 7589 Sayılı Kanun

Anayasa Mahkemesi, 10 Temmuz 2025 tarihli E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla HAGB’nin temel düzenlemesine yönelik iptal kararı verdi. Karar 31 Aralık 2025 tarihinde yayımlandı ve iptal hükmünün yürürlüğe girmesi dokuz ay ertelendi. İptal kararı yürürlüğe girmeden 16 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilen 7589 sayılı Kanun, CMK 231’in 5 ila 14. fıkralarını yeniden düzenledi; ilgili hükümler 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

Yeni düzenleme, özellikle işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar için HAGB uygulanamayacağını açıkça belirtiyor. Buna karşılık “HAGB tamamen kalktı” ifadesi doğru değil. Düzenlemenin diğer hükümleri için 12. Yargı Paketi ve 7589 sayılı Kanun hakkındaki yazımızı inceleyebilirsiniz.

HAGB Şartları Nelerdir? Kimler HAGB’den Yararlanabilir?

HAGB uygulanabilmesi için cezanın kanuni sınır içinde kalması, sanığın kişisel koşulları ve kanunda öngörülen diğer şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. CMK 231/5–6 uyarınca mahkeme her uygun cezaya kendiliğinden ve koşulsuz olarak HAGB uygulamaz; somut dosyanın özelliklerini değerlendirir.

Hangi Cezalarda HAGB Uygulanabilir?

Genel düzenlemeye göre, iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezası söz konusuysa HAGB değerlendirmesi yapılabilir. İki yıllık sınır hapis cezası bakımındandır; “adli para cezası da iki yıl olmalı” gibi bir şart bulunmaz. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır.

Belirleyici olan yalnızca suçun kanundaki soyut ceza üst sınırı değildir. Yargılama sonunda somut olay için hükmedilen ceza ve varsa özel kanuni sınırlamalar önem taşır. Bu nedenle “Bu suçta HAGB olur mu?” sorusuna sadece suç adından hareketle kesin cevap verilmesi doğru değildir.

Önceki Mahkûmiyet, Zararın Giderilmesi ve Sanığın Kabulü

CMK 231/6’da aranan başlıca koşullar şunlardır:

• Önceki kasıtlı suç mahkûmiyeti: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması gerekir. Adli sicil ve önceki dosyaların hukuki niteliği önemlidir.
• Yeniden suç işlememe kanaati: Mahkeme, sanığın kişilik özelliklerini ve duruşmadaki tutum ve davranışlarını değerlendirerek yeniden suç işlemeyeceğine kanaat getirmelidir.
• Zararın giderilmesi: Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar, aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla giderilmelidir. Zarar koşulu her suçta otomatik olarak aynı kapsamda doğmaz; somut olayda giderilmesi gereken zarar tespit edilmelidir.

Zarar hemen giderilemiyorsa CMK 231/9 uyarınca, denetim süresince aylık taksitler hâlinde tamamen ödeme koşuluyla da HAGB kararı verilebilir. Taksitli ödeme, zararın giderilmesi şartını tamamen ortadan kaldırmaz; yerine getirilme şeklini değiştirir.

Sanığın HAGB’yi kabul etmesi artık genel bir şart değildir. 1 Haziran 2024’te yürürlüğe giren değişiklikten sonra eski uygulamadaki kabul şartı aranmaz. Bununla birlikte, daha önce verilmiş kararların kanun yolu ve geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Hangi Suçlarda HAGB Uygulanamaz?

CMK 231/14’e göre işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda HAGB uygulanmaz. Bunun dışında farklı kanunlarda belirli suç veya kişi grupları için özel hükümler bulunabileceğinden, yalnızca iki yıllık ceza sınırına bakmak yeterli değildir.

Öte yandan HAGB, sanığın suçsuzluğu yönündeki savunmayı gereksiz kılan bir seçenek değildir. Deliller mahkûmiyete yeterli değilse öncelikle beraat koşulları tartışılmalıdır.

Uyuşturucu Suçlarında TCK 191/8’e Göre HAGB

TCK 191/8, uyuşturucu ticareti veya kullanmayı kolaylaştırma suçlamasıyla açılan davada fiilin yalnızca kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma veya kullanma kapsamında kaldığının anlaşılması hâlinde özel bir HAGB düzenlemesi öngörür. TCK 188 veya 190’dan açılan kovuşturmada suçun münhasıran 191. madde kapsamına girdiği sonucuna varılırsa mahkeme, 191. madde hükümleri çerçevesinde HAGB kararı verir.

Bu özel düzenleme, genel CMK 231 şartlarının mekanik biçimde uygulanmasıyla aynı değildir. TCK 191/8–9 birlikte ele alınmalı; daha önceki soruşturma, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve varsa ihlal kararlarının hukuki etkisi ayrı incelenmelidir. Örneğin uyuşturucu ticareti iddiasıyla yargılanan kişi bakımından asıl tartışma, dosyadaki delillerin ticareti mi yoksa kişisel kullanım kapsamındaki fiili mi gösterdiğidir. Bu hukuki nitelendirme HAGB uygulamasının dayanağını değiştirebilir.

HAGB Denetim Süresi Kaç Yıldır ve Ne Zaman Başlar?

Yetişkinlerde HAGB denetim süresi beş yıldır ve kararın usulüne uygun kesinleşmesiyle başlar. Beş yıl, hükmedilen cezanın süresi değil; açıklanması geri bırakılan hükmün koşullarının izleneceği dönemdir. Mahkeme kararının verildiği gün ile kesinleştiği gün her zaman aynı olmadığından, süre hesabında kesinleşme şerhi ve tebligat işlemleri incelenmelidir.

Denetim Süresi İçinde Hangi Yükümlülükler Vardır?

CMK 231/8 uyarınca mahkeme, beş yıllık denetim süresinin içinde bir yılı aşmayan bir süre için denetimli serbestlik tedbiri belirleyebilir. Tedbir; eğitim programına katılma, bir işte gözetim altında çalışma, belirli yerlere gitmeme veya başka bir yükümlülük şeklinde olabilir. Her HAGB kararında aynı yükümlülükler kendiliğinden uygulanmaz.

Denetim döneminde kasten yeni bir suç işlenmemesi ve belirlenmiş yükümlülüklere uyulması gerekir. Ayrıca bu süre boyunca dava zamanaşımı durur. Buradaki denetimli serbestlik, kesinleşmiş hapis cezasının infazındaki denetimli serbestlik uygulamasıyla karıştırılmamalıdır.

Çocuklarda HAGB Süresi ve 2026 Düzenlemesi

Suça sürüklenen çocuklarda HAGB denetim süresi üç yıldır. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 23. maddesinde yetişkinlerden farklı süre öngörülmüştür. 18 Ağustos 2026’da yayımlanan 7593 sayılı Kanun’la, çocuklar hakkında uygun görülen yönlendirme tedbirlerinin denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanması ve mağdurun veya kamunun zararının az olduğu hâllerde zararın giderilmesi koşulunun aranmaması imkânı da düzenlenmiştir.

Bu nedenle çocuk hakkında verilen kararı yetişkinlere ilişkin beş yıllık süre üzerinden değerlendirmek yanlış sonuca götürebilir.

HAGB’de 5 Yıl Doldu, Ne Yapmalıyım?

Beş yıllık denetim süresi koşullara uygun tamamlanırsa mahkeme, açıklanması geri bırakılan hükmü ortadan kaldırarak davanın düşmesine karar verir. Bu sonuç CMK 231/10’da düzenlenmiştir. Ancak yalnızca takvimde beş yılın dolmasıyla dosyada kendiliğinden bir düşme kararı oluştuğunu varsaymamak gerekir.

Beş Yıl Sonunda Düşme Kararı Nasıl Verilir?

Denetimin başlangıcı ve bitişi belirlendikten sonra mahkeme, bu dönemde kasten yeni bir suç işlenip işlenmediğini ve varsa denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulup uyulmadığını değerlendirir. Koşullar gerçekleşmişse HAGB’ye konu hükmün ortadan kaldırılmasına ve davanın düşmesine karar verir.

Örneğin HAGB kararı 15 Mayıs 2021 tarihinde kesinleşmişse beş yıllık denetim süresi, kural olarak 15 Mayıs 2026 tarihinde sona erer. Fakat bu örnekte tarihler yalnızca süre hesabını gösterir: Denetim döneminde işlenmiş bir suçla ilgili yargılama daha sonra sonuçlanabilir. Bu nedenle sürenin dolması ile düşme kararının verilebilmesi için gerekli inceleme aynı şey değildir.

Pratik kontrol sırası: Öncelikle kararın kesinleşme tarihini, ardından varsa yükümlülükleri ve denetim dönemine ilişkin ihbarları incelemek gerekir. Dosyada düşme kararı görünmüyorsa, koşulların gerçekleştiği belirtilerek kararı veren mahkemeden dosyanın değerlendirilmesi talep edilebilir. İlgili belgelere UYAP üzerinden veya mahkeme kaleminden erişim imkânı dosyanın durumuna göre değişir.

HAGB Kaydı Kendiliğinden Silinir mi?

HAGB’nin özel sistemdeki kaydı ile adli sicildeki kesinleşmiş mahkûmiyet kaydı farklıdır. Düşme kararının verilmesi, hukuki akıbet bakımından temel adımdır; kayıtların güncellenmesi ve görünürlüğü ayrı idari ve teknik işlemlerle ilgili olabilir. Dolayısıyla “Beş yıl doldu, sistemdeki her kayıt otomatik ve aynı gün silindi” şeklinde kesin bir varsayım yapılmamalıdır.

Özellikle bir kamu kurumu işlemi veya başka bir ceza dosyası bakımından kayıt sorgulanıyorsa, hangi kaydın hangi amaçla istendiği ayrıca araştırılmalıdır.

HAGB Bozulursa Ne Olur, Ne Yapılmalıdır?

HAGB denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde, kanuni koşullarla açıklanması geri bırakılan hüküm açıklanabilir. Halk arasında “HAGB bozuldu” denilen durum, uygulamada çoğunlukla CMK 231/11 uyarınca hükmün açıklanması sürecini ifade eder. Ancak bir ihbarın yapılmış olması, tek başına cezanın otomatik olarak infaza geçeceği anlamına gelmez.

HAGB Hangi Hâllerde Bozulur?

• Denetim süresinde yeni kasıtlı suç: Yeni suçun denetim döneminde işlenmiş olması gerekir. Uygulamada bu suça ilişkin mahkûmiyetin kesinleşmesi de hükmün açıklanması değerlendirmesinde önem taşır.
• Denetimli serbestlik yükümlülüğüne aykırılık: Mahkemece yüklenen eğitim, çalışma veya diğer tedbirlere uyulmaması hâlinde açıklama gündeme gelebilir. Sanığın yükümlülüğü neden yerine getiremediği ayrıca değerlendirilmelidir.

Taksirli bir suç ile kasten işlenen suç aynı sonuçları doğurmaz. HAGB’nin açıklanması bakımından kanun, yeni suç yönünden kasıt unsurunu arar. Suç isnadı, açılan soruşturma ve kesinleşmiş mahkûmiyet de birbirinden farklı hukuki aşamalardır.

HAGB’nin Bozulmasında Suç Tarihi mi, Karar Tarihi mi Önemlidir?

Yeni suçun denetim süresi içinde işlenip işlenmediğini belirlerken suç tarihi önemlidir; bu suça ilişkin mahkûmiyetin kesinleşmesi ise hükmün açıklanması incelemesinde ayrı bir koşuldur. Bu iki tarihi karıştırmak hatalı karar verilmesine neden olabilir.

Örneğin HAGB kararı 1 Mart 2025’te kesinleşmiş; yeni bir suçun 15 Şubat 2025’te işlendiği ileri sürülmüşse, bu fiil yönünden karar tarihi sonradan verilmiş olsa bile yeni suç HAGB denetim süresi başlamadan önce gerçekleşmiştir. Somut dosyada kesinleşme, suç ve ihbar tarihlerini ayrı ayrı kontrol etmek gerekir.

Hüküm Açıklanırsa Ceza Nasıl Uygulanır?

Hüküm açıklandığında mahkûmiyetin hukuki sonuçları gündeme gelir; fakat mahkemenin CMK 231/11’de düzenlenen seçenekleri de değerlendirmesi gerekir. Özellikle denetimli serbestlik yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumu bakımından mahkeme; cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırıma çevrilmesine karar vererek yeni hüküm kurabilir.

Bu seçeneklerin her dosyada ve her ihlalde kendiliğinden uygulanacağını söylemek doğru değildir. Hangi sebeple hükmün açıklandığı, hükmedilen ceza ve uygulanabilir koşullar önemlidir.

Kanun yolu notu: 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen ilk HAGB kararlarına karşı kural olarak istinaf; CMK 231/11 kapsamında açıklanan veya yeni kurulan hüküm için ise yeni düzenlemede itiraz öngörülür. Önceki tarihli HAGB kararlarının geçiş hükümleri farklı sonuçlara yol açabilir. Ayrıntılı açıklama için HAGB kararına karşı itiraz ve istinaf dilekçesi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

HAGB Adli Sicile İşler mi, Memuriyete Engel midir?

HAGB kararı, olağan adli sicile kesinleşmiş mahkûmiyet olarak kaydedilmez; buna karşılık bazı resmî değerlendirmelerde gündeme gelebilir. CMK 231/13 uyarınca HAGB kararları kendilerine mahsus sistemde tutulur. Bu nedenle “Sabıkamda görünmüyor, hiçbir kurum bunu öğrenemez” düşüncesi doğru değildir.

HAGB Kararı Sabıka Kaydında Görünür mü?

Genel kural, HAGB’nin adli sicil belgesinde kesinleşmiş mahkûmiyet gibi görünmemesidir. CMK 231/13 özel kayıtları soruşturma ve kovuşturma bağlantılı amaçlarla sınırlar. Bununla birlikte başka kanunların belirli idari araştırmalar için öngördüğü bilgi toplama yetkileri de bulunabilir.

HAGB kaydı ile mahkûmiyet kayıtlarının tutulması ve silinmesi birbirinden farklı meselelerdir. Kesinleşmiş mahkûmiyet kayıtlarının hukuki akıbeti hakkında ayrıca adli sicil kaydının silinmesi yazımızdan yararlanabilirsiniz.

HAGB Memuriyete Engel midir?

HAGB, tek başına her kamu görevi için otomatik ve kesin bir memuriyet yasağı anlamına gelmez. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesindeki mahkûmiyet koşulları ile başvurulan görevin özel mevzuatı ayrı değerlendirilmelidir. HAGB’nin kesinleşmiş mahkûmiyet sayılmaması önemli olmakla birlikte, kamu görevi için yapılan arşiv araştırması veya güvenlik soruşturmasında değerlendirilebilecek bilgi ve olguların kapsamı farklıdır.

HAGB Güvenlik Soruşturmasını Etkiler mi?

Evet, HAGB’ye ilişkin bilgilere arşiv araştırmasında ulaşılabilmesi mümkündür; ancak böyle bir kaydın varlığı tek başına kişinin suçlu sayılmasına veya otomatik olarak elenmesine gerekçe oluşturmaz. 7315 sayılı Kanun’un 4. maddesi HAGB kararlarını arşiv araştırmasında tespit edilebilecek kayıtlar arasında sayar. Buna karşılık idarenin vardığı sonuç, hukuki gerekçesi ve masumiyet karinesine uygunluğu yönünden ayrıca denetlenebilir.

Bu konuda ayrıca silah ruhsatı, belirli mesleklerde çalışma ve özel izin işlemlerinin kendi koşulları olduğu unutulmamalıdır. HAGB’nin ruhsat veya kamu görevi bakımından sonucu, ilgili mevzuat ve suçun niteliği dikkate alınmadan kesin biçimde açıklanamaz.

HAGB, Cezanın Ertelenmesi, Adli Para Cezasına Çevirme ve Beraat Arasındaki Farklar Nelerdir?

HAGB, erteleme, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi ve beraat farklı hukuki kurumlardır. Aynı sonucu doğurmazlar; özellikle mahkûmiyetin varlığı, infaz, sicil ve denetim bakımından ayrılırlar.

HAGB ile birlikte aynı açıklanması geri bırakılan hapis cezasının ayrıca ertelenmesi veya seçenek yaptırıma çevrilmesi kural olarak mümkün değildir (CMK 231/7). Bununla birlikte hükmün sonradan açıklanması aşamasındaki özel seçenekler ayrıca düzenlenmiştir.

Özellikle kısa süreli hapis cezalarının adli para cezasına veya diğer yaptırımlara çevrilmesinin koşulları farklıdır. Bu konu hakkında kısa süreli hapis cezalarına seçenek yaptırımlar yazımızı inceleyebilirsiniz.

HAGB Hakkında Sık Sorulan Sorular

HAGB hakkında en çok sorulan sorular, kararın cezaevine girme, ikinci kez uygulanma, sicil ve denetim üzerindeki etkisiyle ilgilidir. Aşağıdaki yanıtlar genel kuralları açıklar; özel karar türleri ve geçiş hükümleri somut dosyada farklı sonuç yaratabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olay hakkında hukuki görüş yerine geçmez. HAGB kararlarının kanun yolu, denetim ve infaz sonuçları kararın tarihi ve dosyanın özelliklerine göre değişebilir. Somut dosyanızın durumu için avukatınıza danışmanızı öneririz.