Taksirle Yaralama Suçu ve Cezası (TCK 89): Şikayet, Uzlaşma ve Bilinçli Taksir
Taksirle yaralama ne demek, cezası ne kadar? 7571 sayılı Kanun’la değişen TCK 89 cezaları, kemik kırığı ve birden fazla kişinin yaralanması, bilinçli taksir, şikayet ve uzlaştırma, trafik kazası ve TCK 179, tutuklama, HAGB, zamanaşımı ve tazminat Yargıtay kararlarıyla.
Taksirle yaralama, ceza mahkemelerinde en sık karşılaşılan suçlardan biridir: trafik kazaları, iş kazaları, tıbbi müdahaleler, yerinde bırakılan bir iskele ya da kontrolsüz bir köpek, istenmeden de olsa bir insanın yaralanmasına yol açabilir. 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun bu suçun cezalarını artırdı ve bu artış yalnızca ceza miktarını değil, tutuklama, basit yargılama gibi usul kurallarını da etkiledi. Bu yazıda TCK 89’u fıkra fıkra, güncel ceza tablosuyla, şikayet ve uzlaştırma kurallarıyla, bilinçli taksirle ve trafik kazası özelinde Yargıtay kararları üzerinden anlatıyoruz.
Kısa cevap: Taksirle yaralama, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranış yüzünden, istenmeden başkasının vücuduna acı verilmesi veya sağlığının bozulmasıdır (TCK 89). Basit halinin cezası 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kemik kırığı, yüzde sabit iz, hayati tehlike gibi sonuçlarda ceza yarı oranında, organ işlevinin yitirilmesi veya bitkisel hayat gibi sonuçlarda bir kat artırılır. Birden fazla kişi yaralanmışsa ceza 9 aydan 5 yıla kadar hapistir. Suç kural olarak şikayete bağlıdır (6 ay); ancak basit yaralanma dışındaki hallerde suç bilinçli taksirle işlenmişse şikayet aranmaz. Taksirle yaralamanın bütün halleri uzlaştırmaya tabidir. 25.12.2025’ten önce işlenen suçlarda eski ve daha hafif cezalar (3 ay – 1 yıl) uygulanır.
Taksirle Yaralama Nedir?
Taksirle yaralama, failin yaralama sonucunu istemediği, ama dikkatli ve özenli davransaydı öngörebileceği ve önleyebileceği bir davranışla başka bir kişinin vücut bütünlüğüne zarar vermesidir. Kanundaki tanıma göre suç, taksirle başkasının vücuduna acı vermek veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olmakla oluşur (TCK 89/1). Arama motorlarında “taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma”, “kazaen yaralama” ya da “taksirle adam yaralamak” olarak aranan durum budur.
Taksirin ne olduğu, bilinçli ve bilinçsiz taksir ayrımı ve taksirli suçların genel kuralları için taksir nedir yazımıza bakabilirsiniz. Bu yazıda yalnızca yaralama suçuna özgü kurallar üzerinde duruyoruz.
Suçun oluşması için şu unsurlar birlikte bulunmalıdır:
- İradi bir hareket: Araç kullanmak, iş yerinde makine çalıştırmak, ameliyat yapmak, ağır bir yükü kaldırmak gibi failin kendi iradesiyle yaptığı bir davranış.
- Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık: Trafik kuralının ihlali, iş güvenliği önlemlerinin alınmaması, tıbbın gereklerine uyulmaması gibi.
- Yaralanma neticesi: Vücuda acı verilmesi, sağlığın veya algılama yeteneğinin bozulması. Hafif bir sıyrık veya ezik bile yeterlidir; yaralanmanın ağırlığı yalnızca cezanın miktarını belirler.
- Nedensellik bağı: Yaralanmanın, failin kurala aykırı davranışından doğmuş olması. Kural ihlali olsa bile kaza o ihlalden kaynaklanmamışsa taksirli suç oluşmaz.
Kasten yaralama ile taksirle yaralama arasındaki fark, failin yaralama sonucunu isteyip istememesidir. Sonuçları birbirinden çok farklıdır:
| Ölçüt | Kasten yaralama (TCK 86) | Taksirle yaralama (TCK 89) |
|---|---|---|
| Failin iradesi | Yaralamayı bilerek ve isteyerek yapar | Yaralamayı istemez, özensizlikle neden olur |
| Basit halin cezası | 1 yıl 6 ay – 3 yıl hapis (86/1) | 4 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası |
| Şikayet | Yalnız basit tıbbi müdahale ile giderilebilen halde (86/2) | Kural olarak şikayete bağlı (89/5) |
| Uzlaştırma | 86/1 ve 86/2’de var, 86/3 nitelikli hallerinde yok | Bütün hallerinde var |
| Paraya çevirme | Genel kurallar | Taksirde uzun süreli hapis de çevrilebilir (TCK 50/4) |
| Hak yoksunluğu (TCK 53/1) | Uygulanır | Uygulanmaz |
Kasten yaralama suçunun ayrıntıları için kasten yaralama suçu yazımıza bakabilirsiniz. Failin sonucu öngörüp “olursa olsun” dediği hallerde ise olası kast gündeme gelir; bu ayrım için olası kast yazımızı öneririz.
TCK 89 Madde Metni ve 7571 ile Değişen Cezalar
Türk Ceza Kanunu’nun 89. maddesinin güncel metni şöyledir:
Taksirle yaralama – Madde 89 (1) Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
(2) Taksirle yaralama fiili, mağdurun; a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, b) Vücudunda kemik kırılmasına, c) Konuşmasında sürekli zorluğa, d) Yüzünde sabit ize, e) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma, f) Gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına, neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, yarısı oranında artırılır.
(3) Taksirle yaralama fiili, mağdurun; a) İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, b) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine, c) Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, d) Yüzünün sürekli değişikliğine, e) Gebe bir kadının çocuğunun düşmesine, neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, bir kat artırılır.
(4) Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde, dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(5) Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikayet aranmaz.
Birinci ve dördüncü fıkradaki cezalar, 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle artırıldı. Kanun 25.12.2025 tarihli Resmi Gazete’de (sayı 33118) yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. Değişiklik şöyle:
| Fıkra | 25.12.2025 öncesi | 25.12.2025 ve sonrası |
|---|---|---|
| 89/1 – basit hal | 3 ay – 1 yıl hapis veya adli para | 4 ay – 2 yıl hapis veya adli para |
| 89/2 – yarı artırım | 4 ay 15 gün – 1 yıl 6 ay | 6 ay – 3 yıl |
| 89/3 – bir kat artırım | 6 ay – 2 yıl | 8 ay – 4 yıl |
| 89/4 – birden fazla kişi | 6 ay – 3 yıl hapis | 9 ay – 5 yıl hapis |
Hangi ceza uygulanır? Ceza kanunları geriye yürümez; suç tarihinde yürürlükte olan kanun ile sonradan çıkan kanundan hangisi lehe ise o uygulanır (TCK 7/2). Bu nedenle 25.12.2025’ten önce gerçekleşen bir kazada dava bugün görülse bile eski, daha hafif aralıklar esas alınır. Bu yazıda internette sıkça görülen “3 aydan 1 yıla” ifadesinin nedeni de budur: eski metin ve 7571 öncesi kararlar bu aralığı anar.
Maddenin güncel halini Türk Ceza Kanunu tam metni sayfamızda da görebilirsiniz.
Taksirle Yaralama Cezası Ne Kadar?
Taksirle yaralamanın cezası, yaralanmanın ağırlığına, yaralanan kişi sayısına ve taksirin bilinçli olup olmamasına göre belirlenir. 7571 sonrası cezalar ve bilinçli taksir halindeki aralıklar şöyledir:
| Hal | Basit (bilinçsiz) taksir | Bilinçli taksir (TCK 22/3, 1/3 – 1/2 artırım) | Adli para cezası seçeneği |
|---|---|---|---|
| 89/1 – basit yaralama | 4 ay – 2 yıl hapis | 5 ay 10 gün – 3 yıl | Var (seçimlik) |
| 89/2 – kemik kırığı, sabit iz, hayati tehlike vb. | 6 ay – 3 yıl hapis | 8 ay – 4 yıl 6 ay | Var (seçimlik) |
| 89/3 – organ işlevinin yitirilmesi, bitkisel hayat vb. | 8 ay – 4 yıl hapis | 10 ay 20 gün – 6 yıl | Var (seçimlik) |
| 89/4 – birden fazla kişinin yaralanması | 9 ay – 5 yıl hapis | 1 yıl – 7 yıl 6 ay | Yok, yalnız hapis |
Tablodaki aralıklar kanunun çerçevesidir. Hakim temel cezayı bu aralıkta failin kusuruna (TCK 22/4) ve TCK 61’deki ölçütlere göre belirler: kusurun ağırlığı, zararın büyüklüğü, olayın yeri ve zamanı. Yargıtay, taksirli suçlarda temel cezanın belirlenmesinde “failin güttüğü amaç ve saik” gibi kasıtlı suçlara özgü ölçütlerin kullanılamayacağını kabul ediyor (Yargıtay 12. CD, 12.02.2020, 2019/4867 E., 2020/1450 K.). Ardından iyi hal indirimi (TCK 62, 1/6) uygulanır.
Adli para cezası, gün sayısı ile bir gün karşılığı tutarın çarpılmasıyla bulunur; bir gün karşılığı 100 TL ile 500 TL arasında, kişinin ekonomik durumuna göre belirlenir (TCK 52/2); mahkeme 2 yılı aşmamak üzere taksitlendirme yapabilir (52/4). Basit hal ile 89/2 ve 89/3’te mahkeme doğrudan adli para cezasını seçebilir. Ancak mahkeme seçimlik cezalardan hapsi seçerse, bu hapis cezası artık adli para cezasına çevrilmez (TCK 50/2). Cezanın paraya çevrilmesi, ertelenmesi ve HAGB aşağıda ayrıca anlatılıyor.
Nitelikli Haller: Kemik Kırığı, Hayati Tehlike, Organ Kaybı
Taksirle yaralamanın nitelikli halleri, mağdurda meydana gelen sonucun ağırlığına göre ikiye ayrılır.
Yarı oranında artırım (89/2): Duyu veya organ işlevinin sürekli zayıflaması, vücutta kemik kırılması, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum ve gebe kadının çocuğunun vaktinden önce doğması. “TCK 89/2-b” olarak aranan hal, kemik kırığıdır. Kasten yaralamadan farklı olarak (TCK 87/3) taksirle yaralamada kırığın derecesine göre ayrı bir ceza basamağı yoktur; 1. derece kırık da 6. derece kırık da 89/2-b kapsamındadır. Kırığın derecesi temel cezanın alt sınırdan ne kadar uzaklaşacağını etkiler.
Bir kat artırım (89/3): İyileşmesi olanağı bulunmayan hastalık veya bitkisel hayat, duyu veya organ işlevinin yitirilmesi, konuşma ya da çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği ve gebe kadının çocuğunun düşmesi.
Hangi halin oluştuğunu adli tıp raporu belirler. Raporda “basit tıbbi müdahale ile giderilebilir”, “hayati tehlike geçirmiştir”, “kemik kırığının hayati fonksiyonlara etkisi” gibi tespitler yer alır. Savunmada ilk incelenmesi gereken belge bu rapordur: kesin rapor alınmadan, yalnız ilk müdahale raporuyla nitelendirme yapılması sık görülen bir hatadır.
Birden fazla nitelikli sonuç varsa en ağırı uygulanır. Mağdurda kemik kırığı, hayati tehlike ve dalak kaybının birlikte oluştuğu bir dosyada Yargıtay, TCK 44 gereği en ağır cezayı gerektiren 89/3-b (organ işlevinin yitirilmesi) üzerinden bir kat artırım yapılması gerektiğini, 89/2’ye göre yarı artırım yapılmasının eksik ceza olduğunu belirtti (Yargıtay 1. CD, 06.12.2012, 2011/8326 E., 2012/9163 K.).
Artırımların sırası: Temel ceza belirlendikten sonra önce bilinçli taksir artırımı (TCK 22/3), sonra 89/2 veya 89/3 artırımı yapılır (TCK 61/2). Sıranın tersine çevrilmesi Yargıtay tarafından bozma nedeni sayıldı (Yargıtay 12. CD, 21.01.2019, 2017/4859 E., 2019/903 K.).
Birden Fazla Kişinin Yaralanması (TCK 89/4)
Aynı taksirli hareketle birden fazla kişi yaralanmışsa, her mağdur için ayrı ayrı ceza verilmez; fail tek suçtan, 89/4’e göre 9 aydan 5 yıla kadar hapis cezası alır. Bu fıkra, kanunun ayrıca düzenlediği özel bir içtima kuralıdır. “Taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına neden olma” olarak aranan suç budur ve trafik kazalarında en sık uygulanan hükümdür, çünkü araçtaki yolcular ve karşı araçtaki kişiler birlikte yaralanır.
89/4’ün uygulamada çok sorulan dört sonucu var:
- Adli para cezası seçeneği yoktur. 89/1, 89/2 ve 89/3’ten farklı olarak 89/4’te yalnız hapis cezası öngörülmüştür; mahkeme doğrudan adli para cezası veremez. Hapis cezası belirlendikten sonra koşulları varsa TCK 50 ile paraya çevrilebilir.
- Ayrıca 89/2 veya 89/3 artırımı yapılmaz. Yaralananlardan birinde kemik kırığı olsa bile ceza yalnız 89/4’e göre belirlenir; yaralanmaların ağırlığı temel cezanın alt sınırdan uzaklaşmasında dikkate alınır.
- Şikayetten vazgeçme suçun niteliğini değiştirir. Yaralılardan biri şikayetçi olmazsa veya şikayetinden vazgeçerse, geride tek mağdur kalır ve eylem 89/1 (gerekirse 89/2-3) kapsamındaki tek kişinin yaralanmasına dönüşür.
- Uzlaştırma için bütün mağdurların kabulü gerekir (CMK 253/7).
Ayrıca nitelikli hal artırımı yok: İki motosiklet yolcusunun kemik kırığı oluşacak şekilde yaralandığı olayda Yargıtay, eylemin yalnız 89/4 kapsamında kaldığını, ayrıca 89/2-b’ye göre artırım yapılmasının kanuna aykırı olduğunu belirterek hükmü bozdu (Yargıtay 12. CD, 12.02.2020, 2019/4867 E., 2020/1450 K.).
Doğrudan adli para cezası verilemez: 89/4’te seçimlik adli para cezası bulunmadığı halde temel cezayı doğrudan gün üzerinden adli para cezası olarak belirleyen karar, Adalet Bakanlığının talebiyle kanun yararına bozuldu (Yargıtay 12. CD, 17.02.2021, 2020/8593 E., 2021/1703 K.).
Nitelikli yaralanmalar temel cezayı yükseltir: Biri hayati tehlike geçirip 6. derece kemik kırığına uğrayan, diğeri organ kaybı yaşayan iki kişinin yaralandığı kazada bölge adliye mahkemesi alt sınırdan uzaklaşarak 1 yıl 3 ay hapis verdi; Yargıtay bu değerlendirmeyi yerinde buldu. Aynı kararda zarar giderilmediği için HAGB’ye yer olmadığına karar verildi ve sürücü belgesinin geri alınması, kazaya karışan aracın sınıfıyla sınırlandırıldı (Yargıtay 12. CD, 13.12.2023, 2023/5549 E., 2023/5588 K.).
Vazgeçen mağdur dosyayı 89/1’e döndürür: İki kişinin yaralandığı olayda yaralılardan birinin şikayetinden vazgeçmesi üzerine Yargıtay, eylemin tek kişinin yaralanmasına dönüştüğünü ve yalnız 89/1-3-b’ye göre ceza verilmesi gerektiğini belirtti (Yargıtay 12. CD, 17.04.2014, 2013/8451 E., 2014/9564 K.). Yaralılardan biri hiç şikayetçi olmamışsa da 89/4 uygulanamaz (Yargıtay 12. CD, 19.09.2019, 2018/303 E., 2019/9154 K.).
7571 sayılı Kanun’la 89/4’ün alt sınırı 9 aya çıkarıldı ve bu fıkrada adli para cezası seçeneği bulunmadığı için ortaya ciddi bir orantısızlık çıktı. İki kişinin basit bir sıyrıkla yaralandığı bir kazada fail 9 ay ile 5 yıl arasında yalnız hapis cezası ile yargılanırken, tek bir kişinin organ işlevini kalıcı olarak yitirdiği bir kazada (89/3) ceza 8 ay ile 4 yıl arasındadır ve mahkeme doğrudan adli para cezası da seçebilir. Yani daha hafif sonuç, kanun bakımından daha ağır cezalandırılabiliyor.
Üstelik 89/4’ün uygulanıp uygulanmaması çoğu zaman ikinci yaralının şikayetine bağlı: ikinci yaralı vazgeçtiğinde dosya bir anda 89/1’e iniyor. Cezanın ağırlığını failin kusurundan çok mağdurlardan birinin tercihine bağlayan bu yapı, kanaatimizce ceza adaletiyle bağdaşmıyor. 89/4’te yaralananların sayısının yanında yaralanmaların ağırlığını da gözeten ve basit yaralanmalarda adli para cezası seçeneğini koruyan bir düzenleme daha isabetli olurdu.
Bilinçli Taksirle Yaralama
Fail sonucu öngördüğü halde “bir şey olmaz” diyerek davranışına devam etmişse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK 22/3). Bilinçli taksirin taksirle yaralamada iki önemli sonucu daha vardır: 89/1 dışındaki hallerde şikayet aranmaz (89/5) ve hapis cezası TCK 50/4’teki taksirli suçlara özgü imkanla adli para cezasına çevrilemez.
Yargıtay trafik kazalarında bilinçli taksiri şu hallerde kabul ediyor: 1,00 promil ve üzeri alkol, hız sınırının en az iki katı aşılması, kırmızı ışıkta geçme, yolun ters yönüne girme gibi ağır kural ihlalleri. Ehliyetsiz araç kullanmak veya iki katına varmayan hız aşımı tek başına bilinçli taksir sayılmıyor. Bu ölçütlerin ayrıntısını ve eleştirimizi taksir yazımızda anlattık.
Alkol ölçümü olay anına göre değerlendirilir: Olaydan 39 dakika sonra 0,73 promil ölçülen sürücüde Yargıtay, alkolün saatte ortalama 0,15 promil azaldığını kabul ederek olay anındaki değeri yaklaşık 0,83 promil olarak hesapladı; 1,00 promilin altında kalındığı ve emniyetli sürüşü engelleyen başka bir delil bulunmadığı için bilinçli taksir değil basit taksir kabul edilmesi gerektiğini belirtti (Yargıtay 12. CD, 19.09.2019, 2018/303 E., 2019/9154 K.).
Tek ihlalde artırım alt orandan yapılır: Otoyolda ters yöne girerek üç kişinin ağır yaralanmasına neden olan sürücü için Yargıtay, bilinçli taksiri oluşturan tek bir hareket bulunduğunu, bu durumda artırımın 1/2 değil 1/3 oranında yapılması gerektiğini kabul etti; birden fazla ihlal varsa 1/2 oranı gündeme gelir. Sonuçta 89/4 ve 22/3 ile verilen 2 yıl 2 ay 20 gün hapis cezası onandı (Yargıtay 12. CD, 12.06.2024, 2024/476 E., 2024/3168 K.).
Taksirle Yaralama Şikayete Tabi mi?
Taksirle yaralama kural olarak şikayete tabidir (TCK 89/5). Bunun tek istisnası, suçun bilinçli taksirle işlenmesi ve yaralanmanın 89/1 kapsamını aşmasıdır. Bu durumda savcılık şikayet aramadan soruşturma yapar. Kuralı tek tabloda gösterelim:
| Yaralanma | Basit (bilinçsiz) taksir | Bilinçli taksir |
|---|---|---|
| 89/1 – basit yaralama | Şikayete bağlı | Şikayete bağlı |
| 89/2 – kemik kırığı, hayati tehlike vb. | Şikayete bağlı | Şikayet aranmaz |
| 89/3 – organ işlevinin yitirilmesi vb. | Şikayete bağlı | Şikayet aranmaz |
| 89/4 – birden fazla kişi | Her mağdur için şikayete bağlı | 89/1 düzeyindeki yaralılar için şikayete bağlı, diğerleri için aranmaz |
Şikayet süresi: Mağdurun fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren 6 aydır (TCK 73/1-2). Bu süre dava zamanaşımını aşamaz. Şikayet savcılığa, kolluğa veya hastanede ifade alan polise yapılabilir.
Şikayetten vazgeçme: Şikayete bağlı hallerde mağdurun vazgeçmesi davayı düşürür (TCK 73/4). Vazgeçme hüküm kesinleşene kadar, temyiz aşamasında bile yapılabilir; Yargıtay, nitelikli şekilde yaralanan mağdurun karardan sonra sunduğu vazgeçme dilekçesi üzerine davanın düşmesine karar verdi (Yargıtay 12. CD, 06.12.2018, 2017/10290 E., 2018/11815 K.). Kesinleşmeden sonraki vazgeçme ise infazı engellemez. Vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK 73/6).
Dikkat edilmesi gereken iki nokta:
- Mağdur bir kez açıkça “şikayetçi değilim” dedikten sonra bu beyanından dönüp yeniden şikayetçi olamaz; vazgeçmeden vazgeçilemez (Yargıtay 12. CD, 08.02.2018, 2016/3493 E., 2018/1219 K.). Ancak Yargıtay, acil serviste şikayet hakkı hatırlatılmadan alınan “şikayetçi değilim” beyanını geçerli saymadı (Yargıtay 12. CD, 06.01.2026, 2025/77 E., 2026/113 K.).
- Mağdur vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklarsa, artık hukuk mahkemesinde tazminat davası da açamaz (TCK 73/7). Vazgeçme dilekçesinin bu yönü mutlaka okunmalıdır.
Taksirle Yaralamada Uzlaştırma
Taksirle yaralama, şikayete bağlı olsun veya olmasın, bütün halleriyle uzlaştırma kapsamındadır (CMK 253/1-b-2). Bilinçli taksirle işlenen ve şikayet aranmayan nitelikli yaralamalar da buna dahildir. Uzlaştırma yapılmadan dava açılması veya hüküm kurulması Yargıtay tarafından bozma nedeni sayılıyor.
Süreç şöyle işler: Savcılık, kamu davası açmak için yeterli şüphe varsa dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur; teklife 7 gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır (CMK 253/4). Uzlaştırma kural olarak 30 gün içinde tamamlanır, en fazla iki kez 20’şer gün uzatılabilir (253/12). Kovuşturma aşamasında uzlaştırma yapılmamışsa mahkeme dosyayı uzlaştırmaya gönderir (CMK 254).
Uzlaşmanın sonuçları:
- Edim hemen yerine getirilirse (örneğin tazminat ödenir veya özür kabul edilir) şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; kovuşturma aşamasında ise dava düşer.
- Edim ileri tarihe bırakılır veya taksite bağlanırsa kamu davasının açılması ertelenir; edim yerine getirilmezse dava açılır (CMK 253/19).
- Uzlaşma sağlanınca, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa feragat edilmiş sayılır (CMK 253/19).
- Birden fazla mağdur varsa hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir (CMK 253/7).
- Uzlaştırma müzakerelerinde yapılan açıklamalar hiçbir davada delil olarak kullanılamaz (CMK 253/20).
Uzlaşma çoğu dosyada taraflar için en hızlı ve öngörülebilir çözümdür; ancak edimin kapsamı (ödenen tutarın hangi zararları karşıladığı) yazılı olarak açıkça belirlenmelidir. Aksi halde hem mağdur sonradan ortaya çıkan zararlarını isteyemeyeceğini düşünebilir hem de fail beklemediği bir tazminat davasıyla karşılaşabilir.
Trafik Kazasında Taksirle Yaralama ve TCK 179
Taksirle yaralama dosyalarının büyük çoğunluğu trafik kazasıdır. “Kazaya sebebiyet vermenin cezası” diye ayrı bir suç yoktur; kazada yaralanma varsa sürücü TCK 89’a göre, ölüm varsa taksirle ölüme neden olma (TCK 85) hükümlerine göre yargılanır. Kimse yaralanmamışsa ceza sorumluluğu genellikle doğmaz; trafik idari para cezası ve maddi hasar gündeme gelir.
Kusur raporu dosyanın merkezindedir. Kaza tespit tutanağı ilk delildir, ancak mahkeme genellikle keşif yaptırarak bilirkişiden veya Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’nden kusur raporu alır. Raporda sürücünün asli, tali veya kusursuz olduğu belirlenir. Kusursuz bulunan sürücü beraat eder; asli kusur cezayı alt sınırdan uzaklaştırır. Tutanakla rapor arasındaki çelişkiler, kamera kayıtları, fren izi ve hız tespiti savunmanın ana malzemesidir.
Alkollü kazada TCK 179 ile ilişki: Alkollü veya uyuşturucu etkisinde araç kullanmak tek başına “trafik güvenliğini tehlikeye sokma” suçudur (TCK 179/3, 6 ay – 2 yıl hapis). Kazada birinin yaralanması halinde iki suç birlikte gündeme gelir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre bu durumda cezaların ağırlığına değil zarar suçu – tehlike suçu ayrımına bakılır: Taksirle yaralamadan ceza verilebiliyorsa sanık yalnız bu suçtan cezalandırılır, 179’dan ayrıca ceza verilmez. Şikayet yokluğu, şikayetten vazgeçme veya uzlaşma nedeniyle yaralamadan ceza verilemiyorsa, bu kez sanık 179’dan cezalandırılır.
Uzlaşma alkollü sürücüyü tamamen kurtarmaz: Gece alkollü olarak araç kullanan sürücünün ters yönde giderek üç kişinin yaralanmasına neden olduğu olayda Yargıtay iki şeyi birlikte vurguladı: Taksirle yaralamadan mahkumiyet verilmişse 179’dan ayrıca mahkumiyet kurulamaz; taksirle yaralamanın bütün halleri uzlaştırmaya tabi olduğundan önce uzlaştırma yapılmalı, taraflar uzlaşırsa yaralamadan düşme kararı verilip yargılamaya yalnız 179’dan devam edilmelidir (Yargıtay 12. CD, 08.06.2021, 2021/10 E., 2021/4732 K.).
Uzlaştırma atlanırsa hüküm bozulur: 1 promilin üzerinde alkollü sürücünün kazasında yolcunun kemik kırığı ile yaralandığı, mağdurun uzlaşmak istediğini söylediği dosyada uzlaştırma yapılmadan hüküm kurulması bozma nedeni sayıldı (Yargıtay 12. CD, 21.01.2019, 2017/4859 E., 2019/903 K.). Aynı yaklaşım, bilinçli taksirle nitelikli yaralamada da uzlaştırmanın zorunlu olduğunu gösteren bir başka kararda tekrarlandı (Yargıtay 12. CD, 08.02.2018, 2016/3493 E., 2018/1219 K.).
Ehliyet: Trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla işlenen taksirli suçtan mahkumiyette mahkeme, 3 aydan 3 yıla kadar sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir (TCK 53/6). Süre, ceza tümüyle infaz edildikten sonra işlemeye başlar. Yargıtay, geri almanın kazaya karışan aracın ehliyet sınıfıyla sınırlı tutulması gerektiğini kabul ediyor (Yargıtay 12. CD, 13.12.2023, 2023/5549 E., 2023/5588 K.). Bu, idari olarak alkol nedeniyle ehliyete el konulmasından ayrı bir yaptırımdır.
Taksirle Yaralamada Tutuklama, HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası
Tutuklama olur mu? 89/1 kapsamındaki basit yaralamada tutuklama kararı verilemez; üst sınırı 2 yılı geçmeyen suçlarda tutuklama yasaktır (CMK 100/4). Kemik kırığı, organ kaybı veya birden fazla kişinin yaralanması gibi 89/2–89/4 hallerinde tutuklama hukuken mümkündür, ancak kaçma veya delil karartma şüphesi gibi somut bir tutuklama nedeni ve ölçülülük gerekir (CMK 100/1). Taksirle yaralama katalog suçlar arasında değildir. Uygulamada sürücünün olay yerinden kaçması, kimliğini gizlemesi veya kazanın çok sayıda ağır yaralıyla sonuçlanması tutuklama talebini gündeme getirebilir.
Basit yargılama: Üst sınırı 2 yıl veya daha az olan suçlarda asliye ceza mahkemesi basit yargılama usulü uygulayabilir; bu usulde duruşma yapılmadan karar verilir ve sonuç ceza 1/4 indirilir (CMK 251). Taksirle yaralamanın 89/1 hali bu kapsamdadır. Aynı iddianamede basit yargılamaya girmeyen başka bir suç da varsa bu usul uygulanmaz (CMK 251/8).
7571 sayılı Kanun’un ceza artışı, yalnızca ceza miktarını değil usul kurallarını da değiştirdi ve bu etki çoğu kaynakta hiç anılmıyor. Eski metinde 89/2’nin üst sınırı 1 yıl 6 aydı; bu nedenle kemik kırığı veya hayati tehlike içeren yaralamalarda tutuklama yasaktı ve basit yargılama mümkündü. Bugün 89/2’nin üst sınırı 3 yıl olduğundan tutuklama yasağı kalktı, basit yargılama da artık uygulanamıyor. 89/1’in üst sınırı ise tam 2 yıl olarak kaldığı için basit yaralamada tutuklama yasağı ve basit yargılama korunuyor. Ayrıca 25.12.2025 öncesi suçlarda eski aralıkların lehe olduğunu ve bu nedenle tutuklama yasağı ile basit yargılamanın o dosyalarda da eski kurallara göre değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyoruz.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB): Hükmedilen ceza 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise, sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamışsa ve mağdurun zararı tamamen giderilmişse HAGB kararı verilebilir (CMK 231). 7589 sayılı Kanun’la (RG 31.07.2026) denetim süresi 5 yıl olarak düzenlendi; zarar hemen giderilemiyorsa denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi şartıyla da HAGB verilebiliyor. Taksirle yaralamada zararın giderilmemesi, HAGB’nin reddedilmesinin en sık nedenidir. Ayrıntılar için HAGB nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Paraya çevirme: Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK 50/1). Taksirli suçlarda bu imkan daha geniştir: hapis cezası bir yıldan uzun olsa bile adli para cezasına çevrilebilir; ancak bu genişletilmiş imkan bilinçli taksirde uygulanmaz (TCK 50/4). Seçimlik cezalı hallerde (89/1–89/3) mahkeme hapsi seçmişse, bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez (TCK 50/2).
Erteleme: İki yıl veya daha az süreli hapis cezası, koşulları varsa ertelenebilir (TCK 51). HAGB verilen hükümde ayrıca erteleme yapılmaz.
Cezaevi: Kesinleşen hapis cezası paraya çevrilmemiş ve ertelenmemişse infaz edilir. Taksirli suçlarda koşullu salıverilme oranı cezanın yarısıdır (5275 sayılı Kanun m. 107/2); taksirli suçlardan toplam 5 yıl veya daha az ceza alan hükümlüler doğrudan açık cezaevine gönderilir (m. 14/2-b). Hesaplama için infaz yatar hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme
Dava zamanaşımı: Taksirle yaralamanın bütün hallerinde kanundaki cezanın üst sınırı 5 yılı geçmediği için asli dava zamanaşımı 8 yıldır (TCK 66/1-e). Seçimlik cezalarda hapis cezası esas alınır (66/4). Savcının ifade alması, iddianame ve mahkumiyet kararı gibi işlemler zamanaşımını keser; kesilme halinde süre en fazla 12 yıla kadar uzar (TCK 67/4). Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2014’te kemik kırığıyla sonuçlanan bir kazada son kesme nedeninden (07.01.2016 tarihli mahkumiyet hükmü) itibaren 8 yıl geçtiği için davanın düşmesine karar verdi (Yargıtay CGK, 12.02.2025, 2021/260 E., 2025/71 K.). Uzlaştırma sürecinde ve HAGB denetim süresinde zamanaşımı işlemez.
Bilinçli taksirle işlenen 89/3 ve 89/4 hallerinde artırımla birlikte üst sınır 5 yılı aşıyor (6 yıl ve 7 yıl 6 ay). Bu durumda zamanaşımının 15 yıl mı (TCK 66/1-d), 8 yıl mı olacağı konusunda Yargıtay’ın açıkça bu soruyu çözen bir kararını bulamadık. Kanun, zamanaşımında “suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hallerinin” gözetileceğini söylüyor (TCK 66/3). Bilinçli taksir ise suç tipinin nitelikli hali değil, genel hükümlerde düzenlenen bir kusur derecesidir. Bu nedenle kanaatimizce 66/3 kapsamında hesaba katılmamalı ve süre 8 yıl kabul edilmelidir. Ancak aksi yönde uygulama ihtimali bulunduğundan, eski tarihli dosyalarda zamanaşımı savunması her iki hesaba göre de hazırlanmalıdır.
Görevli mahkeme: Taksirle yaralama davalarına asliye ceza mahkemesi bakar. Yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği, yani kazanın meydana geldiği yer mahkemesidir. Kocaeli’de kaza hangi ilçede olduysa dava, o ilçenin bağlı olduğu adliyedeki (İzmit, Gebze, Körfez, Kandıra vb.) asliye ceza mahkemesinde görülür.
Taksirle Yaralamada Tazminat
Taksirle yaralanan kişi, ceza davasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Ceza davasının sonucu tazminat davası için önemli bir delildir, ancak tazminat için mahkumiyet şart değildir.
- Maddi tazminat: Tedavi giderleri, çalışamama nedeniyle kazanç kaybı, kalıcı maluliyet varsa çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması istenebilir. Araçta hasar varsa onarım bedeli ve değer kaybı da talep edilir; değer kaybını araç değer kaybı hesaplama aracımızla yaklaşık olarak hesaplayabilirsiniz.
- Manevi tazminat: Bedensel bütünlüğü zedelenen kişi manevi tazminat isteyebilir; ağır bedensel zararda mağdurun yakınları da manevi tazminat talep edebilir (TBK 56).
- Trafik sigortası: Trafik kazalarında zarar gören, zorunlu trafik sigortası limitleri içinde dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapmak zorundadır; şirket 15 gün içinde cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yoluna gidilebilir (KTK 97).
- Zamanaşımı: Tazminat istemi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halde 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar; ancak fiil aynı zamanda suçsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (TBK 72, KTK 109). Taksirle yaralamada bu süre 8 yıldır.
Uzlaşma sırasında ödenen tutar ve şikayetten vazgeçerken şahsi haklardan feragat edilmesi, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle uzlaşma veya vazgeçme belgesi imzalanmadan önce hangi zararların karşılandığı netleştirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Taksirle yaralama ne demek?
Taksirle yaralama, bir kişinin dikkatsizliği veya özensizliği yüzünden, istemeden başka birinin yaralanmasına neden olmasıdır. Trafik kazası, iş kazası veya tıbbi hata sonucu birinin yaralanması tipik örneklerdir. Suç TCK 89’da düzenlenir.
Taksirle yaralamanın cezası ne kadar?
Basit halde 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası, kemik kırığı gibi hallerde 6 ay – 3 yıl, organ işlevinin yitirilmesi gibi hallerde 8 ay – 4 yıl, birden fazla kişi yaralanmışsa 9 ay – 5 yıl hapistir. Bilinçli taksirde ceza ayrıca üçte birden yarıya kadar artırılır. 25.12.2025 öncesi suçlarda eski ve daha düşük aralıklar uygulanır.
Taksirle yaralama şikayete tabi mi?
Evet, kural olarak şikayete tabidir ve şikayet süresi 6 aydır. Ancak basit yaralama (89/1) dışındaki hallerde suç bilinçli taksirle işlenmişse şikayet aranmaz; örneğin 1 promil üzeri alkollü sürücünün yolcusunda kemik kırığı oluşmuşsa savcılık kendiliğinden soruşturma yapar.
Taksirle yaralama uzlaşmaya tabi mi?
Evet. Taksirle yaralamanın bütün halleri, bilinçli taksirle işlenenler ve şikayet aranmayanlar dahil, uzlaştırma kapsamındadır. Birden fazla mağdur varsa hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir.
Taksirle yaralamada tutuklama olur mu?
Basit yaralamada (89/1) olmaz; üst sınırı 2 yılı geçmeyen suçlarda tutuklama yasaktır. Kemik kırığı, organ kaybı veya birden fazla kişinin yaralanması hallerinde hukuken mümkündür, ancak somut bir tutuklama nedeni ve ölçülülük gerekir.
Taksirle yaralama hapse girer mi?
Çoğu dosyada hayır. Cezalar genellikle adli para cezası olarak verilir, paraya çevrilir, ertelenir veya HAGB ile sonuçlanır. Bilinçli taksirde paraya çevirme imkanı daralır ve ceza yükseldiği için cezaevi ihtimali artar. Taksirli suçlarda koşullu salıverilme cezanın yarısıdır.
Taksirle yaralama suçunda şikayetten vazgeçilirse dava düşer mi?
Şikayete bağlı hallerde düşer; vazgeçme hüküm kesinleşene kadar yapılabilir. Bilinçli taksirle işlenen ve 89/1’i aşan yaralamalarda vazgeçme davayı düşürmez. Birden fazla yaralının bulunduğu dosyada yalnız birinin vazgeçmesi, dosyayı tek kişinin yaralanmasına dönüştürür.
Taksirle yaralamada zamanaşımı kaç yıl?
Dava zamanaşımı 8 yıldır; zamanaşımını kesen işlemler varsa en fazla 12 yıla uzar. Tazminat davasında da suçtan doğan bu 8 yıllık uzamış süre uygulanır.
Taksirle yaralama adli para cezası ne kadar?
Basit halde mahkeme hapis yerine doğrudan adli para cezası seçebilir. Ceza, gün sayısı ile 100–500 TL arasında belirlenen bir gün karşılığının çarpılmasıyla bulunur. Birden fazla kişinin yaralandığı 89/4’te doğrudan adli para cezası verilemez; önce hapis cezası belirlenir, koşulları varsa sonra paraya çevrilir.
Taksirle yaralama sicile işler mi?
Mahkumiyet kararı adli sicile işlenir. HAGB kararı ve uzlaşma sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı ise adli sicil kaydında (sabıka kaydında) görünmez.
Yaralamalı trafik kazasında kamu davası açılır mı?
Mağdur şikayetçiyse veya şikayet aranmayan bir hal varsa (bilinçli taksirle ağır yaralanma), uzlaştırma sonuçsuz kalırsa savcılık kamu davası açar. Mağdur şikayetçi değilse ve suç şikayete bağlıysa dava açılmaz; ancak sürücü alkollüyse TCK 179’dan ayrıca yargılanabilir.
Taksirle yaralamada tazminat alabilir miyim?
Evet. Tedavi giderleri, kazanç kaybı, kalıcı maluliyet ve manevi tazminat hukuk mahkemesinde istenebilir. Trafik kazasında önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur. Uzlaşmada veya şikayetten vazgeçerken şahsi haklardan feragat ederseniz tazminat isteme hakkınız ortadan kalkabilir.
İlgili Sayfalar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Taksirle yaralama dosyalarında kusur raporu, adli tıp raporu ve şikayet durumu sonucu belirlediği için somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 7, 22, 44, 50, 51, 52, 53, 61, 62, 66, 67, 73, 86, 89, 179 – mevzuat.gov.tr · sitemizde: TCK tam metni
- 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, m. 17 – Resmi Gazete, 25.12.2025, sayı 33118 – resmigazete.gov.tr
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 100, 231, 251, 253, 254 – mevzuat.gov.tr · sitemizde: CMK tam metni
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 14, 107 – mevzuat.gov.tr
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 56, 72 – mevzuat.gov.tr
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 97, 109 – mevzuat.gov.tr
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 1. ve 12. Ceza Dairesi kararları – karararama.yargitay.gov.tr
Yazarlar Hakkında
Bu yazı, Kocaeli Barosu’na kayıtlı Av. Hakan Tuzcuoğlu ve Av. Sabriye Tuzcuoğlu tarafından hazırlanmıştır. İzmit’teki büromuzda ağırlıklı olarak ceza hukuku alanında çalışıyor; taksirle yaralama ve taksirle ölüme neden olma, kasten öldürme ve kasten yaralama dosyalarında soruşturma ve kovuşturma aşamasında savunma desteği veriyoruz. Yazıdaki mevzuat mevzuat.gov.tr ve Resmi Gazete’deki güncel metinlerden, Yargıtay kararları ise tam metinlerinden kontrol edilmiştir. Kocaeli, Sakarya ve İstanbul adliyelerindeki duruşmalara bizzat katılıyoruz.
Av. Hakan Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3176
Av. Sabriye Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3175
İletişim: 0538 232 71 35 · Son güncelleme: 16.11.2026