Taksirle ölüme neden olma cezası TCK 85, bilinçli taksir ve trafik kazası – Tuzcuoğlu Hukuk
CEZA HUKUKU · TCK 85 · TAKSİRLE ÖLDÜRME

Taksirle Ölüme Neden Olma Suçu ve Cezası (TCK 85): Trafik ve İş Kazaları

Taksirle ölüme neden olmanın cezası kaç yıl, bilinçli taksir cezayı nasıl artırır, ölümle birlikte yaralanmada 85/2 ne zaman uygulanır? Trafik kazasında kusur raporu, paraya çevirme, HAGB, erteleme, tutuklama, TCK 22/6 ve güncel Yargıtay kararları.

⚖ Av. Hakan Tuzcuoğlu · Av. Sabriye TuzcuoğluKocaeli BarosuGüncelleme: 15.11.2026

Taksirle ölüme neden olma, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı bir davranışla, istenmeden bir insanın ölümüne yol açılmasıdır. Türk Ceza Kanunu bu suçu 85. maddede “taksirle öldürme” adıyla düzenler. Uygulamada en sık trafik kazalarında, ardından iş kazalarında ve tıbbi müdahalelerde karşımıza çıkar. Bu yazıda suçun cezasını, bilinçli taksirin cezayı nasıl artırdığını, birden fazla ölüm ve yaralanma halini, kusur raporunun önemini, hapis cezasının paraya çevrilmesi, ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması imkanlarını Yargıtay kararlarıyla ve somut karşılaştığımız uyuşmazlıklarla anlatıyoruz.

Kısa cevap: Taksirle ölüme neden olmanın cezası, bir kişinin ölümünde 2 yıldan 6 yıla kadar hapistir (TCK 85/1). Birden fazla kişi ölmüşse ya da ölümle birlikte başka kişiler de yaralanmışsa ceza 2 yıldan 15 yıla kadar çıkar (TCK 85/2). Sürücü neticeyi öngördüğü halde gerçekleşmeyeceğine güvenmişse, yani bilinçli taksir varsa ceza üçte birden yarıya kadar artırılır (TCK 22/3). Suç şikayete bağlı değildir, savcılık kendiliğinden soruşturur; uzlaştırma yoktur. Basit taksirde hapis cezası, süresi ne olursa olsun adli para cezasına çevrilebilir; bilinçli taksirde çevrilemez. Ceza, büyük ölçüde kusur raporuna göre belirlenir.

Taksirle Ölüme Neden Olma Ne Demek?

Taksirle ölüme neden olma, halk arasında “taksirle adam öldürmek”, “yanlışlıkla adam öldürmek” ya da “kazayla birinin ölümüne sebep olmak” diye anılır. Hukuki adı taksirle öldürmedir. Fail ölümü istemez, hatta çoğu zaman aklına bile getirmez; ama dikkatli ve özenli davransaydı ölümü öngörebilir ve önleyebilirdi.

Taksirin kanuni tanımı TCK 22/2’dedir: taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir. Buna göre suçun dört unsuru vardır:

  • İradi bir hareket: Araç kullanmak, iskele kurdurmak, ameliyat yapmak, silah temizlemek gibi failin kendi iradesiyle yaptığı bir davranış.
  • Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık: Trafik kuralını ihlal etmek, iş güvenliği önlemi almamak, tıbbi standarda uymamak.
  • Ölüm neticesi: Taksirli suçlarda teşebbüs olmaz; ölüm gerçekleşmezse suç da oluşmaz, olsa olsa taksirle yaralama gündeme gelir.
  • Nedensellik bağı: Ölüm, failin özen yükümlülüğüne aykırı davranışından kaynaklanmalıdır. Kural ihlali olsa bile ölüm o ihlalden doğmamışsa, örneğin yaya aracın önüne aniden atlamış ve en dikkatli sürücü bile çarpmayı önleyemeyecek idiyse, sorumluluk doğmaz.

Kast ile taksir arasındaki fark failin neticeye karşı tutumundadır. Ölümü isteyen ya da “olursa olsun” diyerek kabullenen kişi taksirle değil, kasten öldürme suçundan sorumlu olur. Taksir ile olası kast arasındaki sınır için olası kast yazımıza bakabilirsiniz.

TCK 85 Madde Metni

Türk Ceza Kanunu’nun 85. maddesinin güncel metni şöyledir:

Taksirle öldürme – Madde 85 (1) Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuş ise, kişi iki yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Madde 2005’te yürürlüğe girdiğinden bu yana değişmemiştir. TCK 85/1 tek kişinin ölümünü, TCK 85/2 birden fazla ölümü veya ölümle birlikte yaralanmayı düzenler. Madde, genel hükümlerdeki taksir kurallarıyla birlikte uygulanır: bilinçli taksirde artırım (22/3), cezanın kusura göre belirlenmesi (22/4), birden fazla failde herkesin kendi kusurundan sorumlu olması (22/5) ve failin kendisinin ağır mağdur olduğu hallerde ceza verilmemesi (22/6). Maddenin güncel halini Türk Ceza Kanunu tam metni sayfamızda da görebilirsiniz.

Taksirle Ölüme Neden Olma Cezası Kaç Yıl?

Ceza, ölen ve yaralanan kişi sayısına ve taksirin türüne göre değişir:

Durum Uygulanan madde Ceza aralığı Görevli mahkeme
Bir kişinin ölümü, basit taksir TCK 85/1 2 – 6 yıl hapis Asliye ceza
Bir kişinin ölümü, bilinçli taksir TCK 85/1, 22/3 2 yıl 8 ay – 9 yıl hapis Asliye ceza
Birden fazla ölüm ya da ölüm ve yaralanma, basit taksir TCK 85/2 2 – 15 yıl hapis Ağır ceza
Birden fazla ölüm ya da ölüm ve yaralanma, bilinçli taksir TCK 85/2, 22/3 2 yıl 8 ay – 22 yıl 6 ay hapis Ağır ceza
Ölen failin yakını, yalnız fail ve ailesi zarar görmüş, basit taksir TCK 22/6 Ceza verilmez –
Aynı durum, bilinçli taksir TCK 22/6 Ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir –

Hakim temel cezayı alt ve üst sınır arasında belirlerken TCK 61’deki ölçütlere, taksirli suçlarda özellikle failin kusuruna bakar (TCK 22/4). Yargıtay Ceza Genel Kurulu, taksire dayalı kusurun ağır olduğu durumlarda alt sınırdan uzaklaşılması, hafif olduğu durumlarda alt sınırdan veya alt sınıra yakın ceza verilmesi gerektiğini; ancak bundan, ağır kusurlu faile en üst hadden ceza verilmesi gerektiği sonucunun çıkarılamayacağını belirtmiştir (CGK, 10.03.2015, E. 2013/701, K. 2015/36). Yani asli ve tam kusurlu sürücüye alt sınırdan ceza verilmesi, Yargıtay’da sık rastlanan bir bozma nedenidir.

Üç örnek hesap:

  • Basit taksir, tali kusur: Temel ceza 2 yıl 4 ay, takdiri indirimle (TCK 62, 1/6) 1 yıl 11 ay 10 gün. Sonuç ceza 2 yılı aşmadığı için hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve adli para cezasına çevirme seçeneklerinin hepsi açıktır.
  • Bilinçli taksir, alt sınır: Temel ceza 2 yıl, bilinçli taksirle 1/3 artırım 2 yıl 8 ay, takdiri indirimle 2 yıl 2 ay 20 gün. Ceza 2 yılı aştığı için hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme mümkün değildir; bilinçli taksir olduğu için adli para cezasına da çevrilemez.
  • İki ölüm, bilinçli taksir: Temel ceza 4 yıl (TCK 85/2), bilinçli taksirle 1/2 artırım 6 yıl, takdiri indirimle 5 yıl. Dosya ağır ceza mahkemesinde görülür; cezanın infazı için aşağıdaki “kaç yıl yatar” başlığına bakınız.

Örnekler, bilinçli taksirin kabul edilip edilmemesinin aynı ölümde sonucu nasıl değiştirdiğini gösteriyor: basit taksirde ceza paraya çevrilebilirken, bilinçli taksirde en düşük ceza bile hapis olarak kalıyor.

Bilinçli Taksirle Ölüme Neden Olma

Bilinçli taksirde fail, neticeyi öngörür ama istemez; becerisine, şansına ya da durumun kendiliğinden düzeleceğine güvenerek hareket eder. TCK 22/3’e göre bu halde taksirli suçun cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Trafikte tipik örnekler kırmızı ışıkta geçmek, yüksek alkollü araç kullanmak, mahal şartlarına göre çok yüksek hızla gitmek, sollama yasağının bulunduğu yerde sollama yapmaktır.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, hız bakımından açık bir ölçüt benimsiyor: olay anındaki hız, azami hız sınırının iki katı veya daha fazlasıysa bilinçli taksir koşulları oluşur. Hız sınırının 30 km olduğu yerde fren izlerinden 107 km hızla gittiği tespit edilen sürücü hakkında bilinçli taksir uygulanması gerektiğine karar verilmiştir (Yargıtay 12. CD, 12.03.2025, E. 2024/3197, K. 2025/2679). Buna karşılık, hız sınırının iki katında seyrettiğine dair tespit bulunmayan sürücü hakkında, yalnızca “şehir içinde yasal hız sınırının üzerinde araç kullandığı” gerekçesiyle bilinçli taksir uygulanması bozulmuş; bozmadan sonra sanığa basit taksirden adli para cezası verilmiş ve bu karar onanmıştır (Yargıtay 12. CD, 06.11.2024, E. 2023/2588, K. 2024/6229).

Artırım oranı da gerekçe ister. Yargıtay, hakimin bilinçli taksir oluşturan halin niteliğine, gerçekleştirilme şekline ve sayısına bakarak orantılı bir oran belirlemesi gerektiğini kabul ediyor. Tek bir ışık ihlali bulunan ve hız sınırının iki katını aştığına dair tespit olmayan sürücü hakkında 1/3 oranında artırım yapılması isabetli bulunmuştur (Yargıtay 12. CD, 05.07.2023, E. 2023/2809, K. 2023/2411; kararda Ceza Genel Kurulunun 15.01.2019 tarihli, 2017/12-701 E., 2019/6 K. sayılı kararına atıf yapılmıştır). Birden fazla ihlal bir araya geldiğinde, örneğin hem alkol hem aşırı hız hem kırmızı ışık varsa, 1/2 oranında artırım gündeme gelir.

Bilinçli taksirin üst sınırı olası kasttır. Sürücünün neticeyi kabullendiğini gösteren ek davranışlar varsa, örneğin uyarılara rağmen hızlanmışsa, olay taksirle öldürme olmaktan çıkıp olası kastla öldürmeye dönüşebilir ve ceza 20-25 yıla çıkar. Ceza Genel Kurulu bu sınırı çok dar tutuyor; yüksek alkol ve birden fazla ölüm bulunan olayların büyük kısmında bile bilinçli taksir kabul ediliyor. Ayrıntılı karar analizi için olası kast ile bilinçli taksir farkı başlığımıza bakabilirsiniz.

TCK 85/2: Birden Fazla Ölüm ve Ölümle Birlikte Yaralanma

TCK 85/2, tek bir taksirli fiille birden fazla kişinin ölümüne ya da en az bir ölümle birlikte bir veya daha fazla kişinin yaralanmasına neden olunması halidir. Bu durumda her ölüm ve yaralanma için ayrı ayrı ceza verilmez; fail tek suçtan, 2 yıldan 15 yıla kadar hapisle cezalandırılır. Ceza aralığı genişlediği ve üst sınır 10 yılı aştığı için dava ağır ceza mahkemesinde görülür.

Asıl sorun, ölümle birlikte yaralananların şikayetçi olmadığı hallerde çıkar. Taksirle yaralama, TCK 89/5 uyarınca kural olarak şikayete bağlıdır; bilinçli taksirde ise yalnızca 89/1 kapsamındaki basit yaralanmalar şikayete bağlı kalır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bir kişinin öldüğü ve iki kişinin basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek şekilde yaralandığı bir olayda, yaralananlar şikayetçi olmadığı için sanığın TCK 85/2’den değil, 85/1’den cezalandırılması gerektiğine oy birliğiyle karar vermiştir (CGK, 05.04.2011, E. 2010/254, K. 2011/31). Bu kurala göre:

  • Yaralanma basit (89/1) ise ve hiçbir yaralı şikayetçi değilse eylem 85/1 olur, dava asliye ceza mahkemesinde görülür.
  • Yaralanma nitelikli (kemik kırığı, hayati tehlike gibi 89/2-3 halleri) ve suç bilinçli taksirle işlenmişse şikayet aranmaz; yaralının şikayetçi olmaması 85/2’nin uygulanmasını engellemez (Yargıtay 12. CD, 15.09.2015, E. 2015/11754, K. 2015/13350).
  • Yaralananlardan en az biri şikayetçiyse 85/2 uygulanır.

Yaralının şikayet beyanının nasıl alındığı da önemlidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kaburga ve omuz kırıkları nedeniyle acil serviste tedavi görürken kolluğa “şikayetçi değilim” diye imza veren, ancak kendisine şikayet hakkı hatırlatılmamış olan mağdurun beyanını geçerli bir vazgeçme saymamış; mağdurun sonradan şikayetçi olmasını kabul ederek katılma hakkını tanımıştır. Aynı kararda, yaralanmanın niteliği kesin raporla belgelenmeden sanığın 85/1’den cezalandırılması eksik kovuşturma sayılarak hüküm bozulmuştur (Yargıtay 12. CD, 06.01.2026, E. 2025/77, K. 2026/113).

Eleştirimiz

Bize göre 85/2’nin bugünkü uygulaması, aynı fiil için hem cezanın üst sınırını hem de görevli mahkemeyi, kazada birkaç gün iş göremeyecek şekilde yaralanan bir kişinin şikayet iradesine bağlıyor. Yaralı şikayetçiyse sanık 15 yıla kadar ceza tehdidiyle ağır ceza mahkemesinde, şikayetçi değilse 6 yıla kadar ceza tehdidiyle asliye ceza mahkemesinde yargılanıyor. Görev kuralları kamu düzenine ilişkindir; bunların kazadan saatler sonra acil serviste alınan bir imzaya göre değişmesi sistematik olarak sorunludur.

Ceza Genel Kurulunun vardığı sonuç, 89/5’in açık metni karşısında kaçınılmazdır; sorun kanundadır. Kanun koyucu ya 85/2’deki yaralanmayı şikayetten bağımsız bir ağırlaştırıcı neden olarak açıkça düzenlemeli ya da basit yaralanmaları 85/2’nin kapsamı dışında bırakmalıdır. Aksi halde, yaralının şikayetten vazgeçmesi için taraflar arasında yürütülen görüşmeler, ceza davasının seyrini mahkemeden daha fazla belirleyebiliyor.

Trafik Kazasında Ölüme Sebebiyet Verme Cezası

Trafik kazasında bir kişinin ölümüne sebep olan sürücü TCK 85 kapsamında yargılanır; ayrı bir “trafik kazası suçu” yoktur. Ceza, yukarıdaki tabloya göre belirlenir: tek ölümde 2-6 yıl, bilinçli taksirde 2 yıl 8 ay – 9 yıl. Trafik dosyalarını diğer taksirli öldürme dosyalarından ayıran şey, sonucun neredeyse tamamen kusur durumuna bağlı olmasıdır.

Trafik kazasında kusur genellikle şu şekilde ifade edilir:

  • Asli kusur: Kazanın meydana gelmesinde belirleyici olan kural ihlali (kırmızı ışıkta geçmek, yaya geçidinde yol vermemek, karşı şeride geçmek gibi).
  • Tali kusur: Kazaya katkıda bulunan ama belirleyici olmayan ihlal (mahal şartlarına göre hızını ayarlamamak gibi).
  • Kusursuzluk: Sürücünün kazayı önleme imkanının bulunmaması.

TCK 22/5’e göre birden fazla kişinin taksirle neden olduğu sonuçta herkes kendi kusurundan sorumludur. Bu nedenle ölen kişinin de kusurlu olması, sürücünün sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; sürücünün tali de olsa bir kusuru varsa taksirle öldürme suçu oluşur. Ancak ölenin asli kusurlu, sürücünün tali kusurlu olması, temel cezanın alt sınıra yakın belirlenmesinde ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da adli para cezası gibi seçeneklerde belirleyici rol oynar. Sürücü hiç kusurlu değilse beraat eder.

Ceza sorumluluğu şahsidir; aracın sahibi olmak tek başına ceza gerektirmez. Araç sahibi, aracı sürücü belgesi olmayan veya araç kullanmaya elverişli durumda olmayan birine vermişse, onun da ayrıca kusurlu olup olmadığı 22/5 çerçevesinde değerlendirilir.

Kazadan sonraki davranış da cezaya yansır. Yargıtay’ın incelediği bir dosyada ilk derece mahkemesi, kamera görüntüleriyle kaza yerinden kaçtığı anlaşılan sanığın iyi halli olmadığı kanaatiyle takdiri indirimi uygulamamış, bilinçli taksir nedeniyle cezayı yarı oranında artırmıştır (Yargıtay 12. CD, 21.02.2023, E. 2022/9556, K. 2023/512).

Trafik kazasına bağlı taksirle öldürmede mahkumiyet halinde hakim, TCK 53/6 uyarınca sürücü belgesinin 3 aydan 3 yıla kadar geri alınmasına karar verebilir. Geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer, süre ise cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar. TCK 53/1’deki diğer hak yoksunlukları (kamu görevi, seçme ve seçilme gibi) yalnız kasıtlı suçlarda uygulanır; taksirle öldürmede uygulanamaz (Yargıtay 12. CD, 06.11.2024, E. 2023/2588, K. 2024/6229).

Uygulamada

Yine somut olarak karşılaştığımız bir olayda, yağmurlu havada ve ıslak zeminde, trafiğin aktığı bir caddede en sağ şeritten giden sanığın aracı, yayalara kırmızı ışık yanarken karşıya geçen bir yayaya çarpmış, yaya hayatını kaybetmiştir. Asliye ceza mahkemesinde açılan davada dosya kusur tespiti için Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesine gönderilmiş. Raporda asli kusur yayaya verilmiş; sanığın ışıklardan tam sarı ışığın yandığı anda geçtiği ve hız sınırını çok az aştığı tespit edilmiştir. Savunmada yağmuru, ıslak zemini, trafiğin akış halinde olmasını ve en sağ şeritten giden sürücünün hem yola çıkan yayayı hem de ışığın sarıya döndüğü anı fark etmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmüştür. Mahkeme 85/1’den temel cezayı alt sınırdan uzaklaşarak 2 yıl 4 ay olarak belirlemiş, takdiri indirimle cezayı 1 yıl 11 ay 10 güne indirmiş, hapis cezasını erteledi ve sürücü belgesini 1 yıl süreyle geri almıştır.

Değerlendirmemiz

Bu dosya, ölümlü trafik kazalarında sonucu belirleyen iki şeyi gösteriyor. Birincisi, Adli Tıp Kurumunun ışık ve hız tespitleri yalnız kusur oranını değil, cezanın türünü de belirliyor: hız sınırının çok az aşılması, Yargıtay’ın “iki kat” ölçütüne göre bilinçli taksir sayılmadığı için ceza 2 yılın altında kalabildi ve paraya çevirme, erteleme, hükmün açıklanmasının geri bırakılması seçenekleri açık kaldı. İkincisi, asli kusurun karşı tarafta olduğu bir dosyada bile mahkeme alt sınırdan uzaklaşabiliyor. Ceza Genel Kurulunun ölçütüne göre alt sınırdan uzaklaşmanın asıl gerekçesi failin kusurunun ağırlığıdır; tali kusurlu sürücü hakkında alt sınırdan uzaklaşılıyorsa, gerekçede hangi olgunun buna dayanak yapıldığının somut olarak gösterilmesi ve bunun kanun yolunda ayrıca denetlenmesi gerekir.

İş Kazası ve Doktor Hatasında Taksirle Ölüm

Taksirle öldürme yalnız trafikte değil, iş kazalarında da sık görülür. İnşaatta düşme, iş makinesi altında kalma, elektrik çarpması gibi ölümlü iş kazalarında işveren, işveren vekili, iş güvenliği uzmanı, şantiye şefi ve bazen işçinin kendisi arasında kusur dağılımı yapılır; her biri kendi kusuru oranında TCK 85’ten sorumlu tutulur (TCK 22/5). İş kazasının hukuk tarafı için iş kazası tazminat davası sayfamıza bakabilirsiniz.

Tıbbi müdahalelerde de hekimin veya sağlık personelinin tıbbi standarda aykırı davranışı sonucu hastanın ölmesi halinde taksirle öldürme gündeme gelir. Bu dosyalarda kusur, Adli Tıp Kurumunun ilgili kurullarından alınan raporla belirlenir; tıbbın kabul ettiği bir komplikasyon, tek başına taksir sayılmaz.

Ev kazaları, gözetimsiz bırakılan çocukların ölümü, av sırasında ya da silah temizlerken yanlışlıkla ateş alınması da taksirle öldürmenin tipik örnekleridir. Ölen kişi failin çocuğu veya eşi gibi yakını ise aşağıda anlattığımız TCK 22/6 hükmü gündeme gelir.

Kusur Raporu: Adli Tıp, Bilirkişi ve İtiraz

Taksirle öldürme dosyasında en önemli delil kusur raporudur. Soruşturma aşamasında genellikle kaza tespit tutanağı ve trafik bilirkişisi raporu alınır; kovuşturmada itiraz üzerine ya da mahkemenin kendiliğinden kararıyla dosya Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesine, bazen de üniversitelerin trafik bilim dallarından seçilen bilirkişi heyetlerine gönderilir.

Raporlar arasında çelişki çok sık görülür: bir rapor sürücüyü asli, diğeri tali kusurlu bulabilir. Mahkeme çelişkili raporlardan birini neden tercih ettiğini gerekçelendirmeli ya da çelişkiyi giderecek yeni bir rapor almalıdır. Adli Tıp Kurumu raporu, salt kurum raporu olduğu için diğerlerinden üstün sayılmaz; hangi raporun olaya ve delillere daha uygun olduğu tartışılmalıdır.

Savunma açısından kusur raporuna itirazda şu noktalar öne çıkar:

  • Görüntü kayıtları: Kavşak, işyeri ve araç kameraları olayın saniye saniye oluşunu gösterebilir; kayıtların kısa sürede silindiği unutulmamalı, soruşturmanın başında istenmelidir.
  • Işık fazı ve zamanlama: Sinyalizasyonlu kavşaklarda ışığın hangi saniyede değiştiği ve sürücünün hangi fazda kavşağa girdiği.
  • Hız tespiti: Fren izi, araç hasarı ve görüntülerden yapılan hız hesabının yöntemi; hız sınırının kaç katı aşıldığı bilinçli taksir bakımından belirleyicidir.
  • Görüş ve yol koşulları: Hava durumu, aydınlatma, zeminin ıslaklığı, yayanın hangi noktadan ve nasıl yola çıktığı.
  • Yayanın davranışı: Yaya geçidini kullanıp kullanmadığı, kendisine kırmızı ışık yanarken geçip geçmediği, aniden yola atlayıp atlamadığı.

Bu tespitler ilk ifade ve keşif aşamasında dosyaya girmezse sonradan telafi edilmesi zorlaşır.

Şikayete Tabi mi, Uzlaştırma Var mı, Hangi Mahkeme Bakar?

  • Şikayet: Taksirle öldürme şikayete bağlı değildir. Savcılık olayı öğrendiği anda kendiliğinden soruşturma başlatır; ölenin yakınlarının şikayetçi olmaması veya şikayetten vazgeçmesi davayı düşürmez. Ölenin yakınları davaya katılan olarak katılabilir.
  • Uzlaştırma: CMK 253’te uzlaştırmaya tabi suçlar arasında taksirle yaralama (TCK 89) vardır, taksirle öldürme yoktur. Bu nedenle ölümlü kazada uzlaştırma yapılmaz. Ölümle birlikte yaralanma varsa, yaralananlar yönünden şikayet ve vazgeçme, yukarıda anlattığımız gibi suçun 85/1 mi 85/2 mi olacağını etkileyebilir.
  • Görevli mahkeme: Bir kişinin ölümünde (85/1), bilinçli taksir olsa bile, asliye ceza mahkemesi; birden fazla ölümde veya ölümle birlikte yaralanmada (85/2) ağır ceza mahkemesi görevlidir (5235 sayılı Kanun m. 12).
  • Dava zamanaşımı: Hem 85/1 hem 85/2 için 15 yıldır (TCK 66/1-d). Bazı kaynaklarda yazan 8 yıllık süre, üst sınırı 5 yılı aşmayan suçlar içindir; taksirle öldürmeye uygulanmaz.
  • Taksirli suçta iştirak: Taksirli suçlarda azmettirme, yardım etme gibi iştirak hükümleri uygulanmaz; kazaya katkısı olan her kişi kendi kusuru oranında ayrı ayrı sorumlu olur.

Ölümlü Trafik Kazasında Tutuklama Olur mu?

Taksirle öldürme, CMK 100/3’teki katalog suçlar arasında yer almaz. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin yanında kaçma, saklanma veya delilleri karartma şüphesi gibi somut bir tutuklama nedeninin bulunması ve tutuklamanın işin önemi ile beklenen cezaya göre ölçülü olması gerekir (CMK 100/1). Suçun üst sınırı 2 yılı aştığı için tutuklama yasağı (CMK 100/4) ise uygulanmaz.

Bize göre taksirli bir suçta, olay yerinde kalmış, yardım çağırmış ve soruşturmaya katılmış bir sürücü için tutuklama çoğu zaman ölçülü değildir; yurt dışına çıkış yasağı veya imza yükümlülüğü gibi adli kontrol tedbirleri amaca ulaşmaya yeter. Kaza yerinden kaçma, yüksek alkol, sürücü belgesiz araç kullanma ve birden fazla ölüm gibi durumlar, tutuklama talebinin gündeme gelmesine yol açabilir. Özellikle kusurun net tespit edilemediği durumlarda ve olası kastın tartışıldığı durumlarda tutuklama talebiyle sevk ile karşılaşmaktayız. Tutuklama kararına itiraz edilebilir; itiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır.

Paraya Çevrilir mi? HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası

Taksirle öldürmede hükmolunan hapis cezası, şartları varsa üç farklı yolla cezaevine girilmeden sonuçlanabilir:

  • Adli para cezasına çevirme (TCK 50/4): Taksirli suçlardan verilen hapis cezası uzun süreli olsa bile adli para cezasına çevrilebilir. Bu hüküm bilinçli taksirde uygulanmaz. Hakim, sanığın kişiliği, pişmanlığı ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre takdir yapar; çevirme talebini reddederse gerekçesini göstermek zorundadır. Yargıtay, sanığın bilinçli taksirle hareket ettiğinden bahisle dosyaya uymayan bir gerekçeyle TCK 50’nin uygulanmamasını bozma nedeni saymıştır (Yargıtay 12. CD, 06.11.2024, E. 2023/2588, K. 2024/6229).
  • Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK 231): Sonuç ceza 2 yıl veya daha az olmalıdır. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması, mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması, sanığın bunu kabul etmesi ve mağdurun uğradığı zararın giderilmesi gerekir. Ayrıntılar için HAGB nedir yazımıza bakabilirsiniz.
  • Hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51): Sonuç ceza 2 yıl veya daha az olmalıdır; hakim 1 ile 3 yıl arasında bir denetim süresi belirler.
Durum Adli para cezasına çevirme HAGB Erteleme
Basit taksir, sonuç ceza 2 yıl veya daha az Mümkün Mümkün Mümkün
Basit taksir, sonuç ceza 2 yıldan fazla Mümkün (TCK 50/4) Mümkün değil Mümkün değil
Bilinçli taksir, sonuç ceza 2 yıldan fazla Mümkün değil Mümkün değil Mümkün değil
Bilinçli taksir, 22/6 indirimiyle ceza 2 yıl veya daha az Mümkün değil Mümkün Mümkün

Daha önce başka bir dosyada hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı bulunan kişi, denetim süresi içinde taksirle öldürme suçu işlerse önceki karar açıklanmaz; CMK 231/11’e göre açıklama ancak yeni bir kasıtlı suç işlenmesine bağlıdır (Yargıtay 12. CD, 12.03.2025, E. 2024/3197, K. 2025/2679).

TCK 22/6: Yakınının Ölümüne Neden Olan Sürücüye Ceza Verilmemesi

TCK 22/6’ya göre taksirli hareket sonucu neden olunan netice, münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından, artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez; bilinçli taksirde ise ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir. Tipik örnek, kendi kullandığı araçla yaptığı kazada çocuğunu, eşini veya anne babasını kaybeden sürücüdür.

Ceza Genel Kurulu bu hükmü dar yorumluyor:

  • Zarar yalnızca fail ve ailesinde kalmalıdır. Failin yakınının ölümüyle birlikte aile dışından birinin de yaralanması ve şikayetçi olması halinde 22/6 uygulanmaz (CGK, 29.04.2014, E. 2013/104, K. 2014/216).
  • 85/2 kapsamındaki tek fiil, ölümler ve yaralanmalar şeklinde bölünemez; yakının ölümü için 22/6 uygulanıp diğer yaralanmalar için ayrıca ceza verilemez (CGK, 16.10.2018, E. 2017/636, K. 2018/431).
  • Akrabalığın derecesi tek başına yetmez; ölenlerle failin birlikte yaşayıp yaşamadığı, aralarında ekonomik birlik bulunup bulunmadığı ve bakım ilişkisi araştırılmalıdır. Bu araştırma yapılmadan karar verilmesi bozma nedenidir (CGK, 06.10.2022, E. 2018/303, K. 2022/615).
  • Bilinçli taksirde 22/6 cezasızlık değil, yalnızca indirim sebebidir. Akrabalık ilişkisi, 22/6’nın şartları oluşmasa bile temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilir.
Eleştirimiz

Ceza Genel Kurulunun 2018 tarihli kararındaki olayda sanık, kavşakta “dur” levhasına uymadığı için asli kusurlu olarak sebep olduğu kazada annesini ve babasını kaybetmiş, aynı kazada eşi ve üç çocuğu da yaralanmıştı. Diğer araçtaki iki kişi basit şekilde yaralanmış ve şikayetçi olmuştu. Kurul, aile dışından kişilerin de zarar gördüğü gerekçesiyle anne ve babanın ölümü için ceza verilmemesine karar verilemeyeceğini kabul etti.

Bize göre “münhasıran” şartının bu kadar katı yorumu, 22/6’yı neredeyse uygulanamaz hale getiriyor. Kanun koyucunun amacı, kendi taksiriyle ailesini kaybeden kişiye ikinci bir ceza vermenin anlamsızlığını tanımaktır. Bu amaç, aynı kazada başka birinin basit yaralanmasıyla ortadan kalkmaz. Doğru çözüm, yabancı mağdurun yaralanması için failin cezalandırılması, aile içindeki ölümler için ise 22/6’nın uygulanmasıdır. Karşı oyda da belirtildiği gibi, aksi yorum hükmün uygulama alanını çok küçük istisnalara indiriyor.

Taksirle Ölüme Neden Olma Kaç Yıl Yatar?

Taksirle öldürmeden hapis cezası alan ve cezası ertelenmeyen, paraya çevrilmeyen hükümlü, cezasının yarısını iyi halli olarak infaz kurumunda geçirdiğinde koşullu salıverilmeden yararlanır (5275 sayılı Kanun m. 107/2). Kasten öldürme suçlarında aranan üçte iki oranı taksirle öldürmeye uygulanmaz.

Taksirli suçlardan toplam 5 yıl veya daha az hapis cezası alan hükümlüler doğrudan açık ceza infaz kurumuna yerleştirilir (5275 sayılı Kanun m. 14/2-b). Yukarıdaki üçüncü örnekteki 5 yıllık ceza bu sınırın içindedir. Koşullu salıverilme tarihine belli bir süre kala denetimli serbestlik tedbirinden de yararlanılabilir. Somut bir ceza için kurumda geçecek süreyi infaz yatar hesaplama aracımızla hesaplayabilirsiniz.

Ceza Davası ve Tazminat

Taksirle öldürmede ceza davası ile tazminat davası birbirinden ayrıdır. Ölenin eşi, çocukları ve desteğinden yoksun kalan diğer yakınları, sürücüye, araç işletenine ve zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talep edebilir. Ceza davasının sonucu tazminat davasını tamamen belirlemez: hukuk hakimi ceza mahkemesinin kusur oranıyla bağlı değildir ve sanığın beraat etmesi tazminat sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak ceza mahkemesinin kesinleşen maddi olgu tespitleri hukuk hakimini bağlar.

Sanık açısından ise yargılama sırasında mağdur yakınlarının zararının giderilmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması için aranan şartlardan biridir ve takdiri indirim değerlendirmesinde de dikkate alınabilir.

Yargıtay Kararları

Karar Konu Sonuç
CGK, 05.04.2011, E. 2010/254, K. 2011/31 Bir ölüm, iki basit yaralı, yaralılar şikayetçi değil 85/2 değil 85/1 uygulanır (oy birliği)
CGK, 29.04.2014, E. 2013/104, K. 2014/216 Eşinin ölümü, biri şikayetçi altı yaralı 22/6 uygulanmaz
CGK, 10.03.2015, E. 2013/701, K. 2015/36 Temel cezanın belirlenmesi Kusur ağırsa alt sınırdan uzaklaşılır, ama en üst haddin şartı değildir
12. CD, 15.09.2015, E. 2015/11754, K. 2015/13350 Bilinçli taksir, nitelikli yaralı şikayetçi değil Şikayet yokluğu 85/2’yi engellemez
CGK, 16.10.2018, E. 2017/636, K. 2018/431 Anne ve babanın ölümü, aile dışı şikayetçi yaralılar 22/6 uygulanmaz, fiil bölünemez
CGK, 06.10.2022, E. 2018/303, K. 2022/615 Kardeş ve yeğenin ölümü Ekonomik birlik ve birlikte yaşama araştırılmalı
12. CD, 21.02.2023, E. 2022/9556, K. 2023/512 Kaza yerinden kaçma İlk derece takdiri indirimi uygulamamış, bilinçli taksirle 1/2 artırım
12. CD, 05.07.2023, E. 2023/2809, K. 2023/2411 Tek ışık ihlali 1/3 artırım isabetli
12. CD, 06.11.2024, E. 2023/2588, K. 2024/6229 Hız sınırının iki katı tespiti yok Bilinçli taksir uygulanamaz; adli para cezası onandı
12. CD, 12.03.2025, E. 2024/3197, K. 2025/2679 30 km sınırda 107 km hız Bilinçli taksir; taksirli suç önceki HAGB’yi açtırmaz
12. CD, 06.01.2026, E. 2025/77, K. 2026/113 Acil serviste “şikayetçi değilim” imzası Beyan geçerli sayılmadı; kesin rapor alınmadan 85/1 uygulanması bozma

İlgili yazılarımız: kasten öldürme cezası, olası kast, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK 87) ve Kocaeli ceza avukatı sayfamız.

Sık Sorulan Sorular

Taksirle ölüme neden olmak ne demek?

İstenmeden, dikkatsizlik veya özensizlik sonucu bir insanın ölümüne yol açmaktır. Fail ölümü istemez ve çoğu zaman öngörmez; ancak dikkatli davransaydı öngörüp önleyebilirdi. TCK 85’te “taksirle öldürme” olarak düzenlenmiştir.

Taksirle ölüme neden olma cezası kaç yıl?

Bir kişinin ölümünde 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası verilir. Birden fazla ölüm ya da ölümle birlikte yaralanma varsa ceza 2 yıldan 15 yıla kadar çıkar. Bilinçli taksirde bu cezalar üçte birden yarıya kadar artırılır.

Taksirle ölüme neden olma cezası paraya çevrilir mi?

Basit taksirde evet: TCK 50/4’e göre taksirli suçlardan verilen hapis cezası, süresi uzun olsa bile adli para cezasına çevrilebilir. Bilinçli taksirde bu imkan yoktur. Çevirme hakimin takdirindedir; reddederse gerekçe göstermesi gerekir.

Taksirle ölüme neden olmada HAGB verilir mi?

Sonuç ceza 2 yıl veya daha azsa ve CMK 231’deki diğer şartlar varsa verilebilir. Basit taksirde alt sınıra yakın cezalarda bu mümkündür. Bilinçli taksirde en düşük ceza bile takdiri indirimle 2 yıl 2 ay 20 güne ulaştığı için, 22/6 indirimi dışında HAGB verilemez.

Ölümlü trafik kazasında tutuklama olur mu?

Olabilir, ama şartları dardır. Taksirle öldürme katalog suç değildir; tutuklama için somut bir kaçma ya da delil karartma şüphesi ve ölçülülük gerekir. Kaza yerinden kaçma, yüksek alkol veya birden fazla ölüm gibi durumlarda tutuklama talebi gündeme gelebilir; diğer hallerde adli kontrol tedbirleri genellikle yeterlidir.

Taksirle ölüme neden olma uzlaşmaya tabi mi?

Hayır. Uzlaştırma kapsamında taksirle yaralama vardır, taksirle öldürme yoktur. Ölümle birlikte yaralanma varsa yaralananlar yönünden şikayet ve vazgeçme ayrıca önem taşır.

Ölenin ailesi şikayetten vazgeçerse dava düşer mi?

Hayır. Taksirle öldürme şikayete bağlı olmadığı için yakınların şikayetten vazgeçmesi davayı düşürmez. Ancak bu durum ve zararın giderilmesi, ceza miktarı ile HAGB ve takdiri indirim değerlendirmesinde dikkate alınabilir.

Taksirle ölüme neden olma davasına hangi mahkeme bakar?

Bir kişinin ölümünde asliye ceza mahkemesi, birden fazla ölümde veya ölümle birlikte yaralanmada ağır ceza mahkemesi bakar.

Taksirle ölüme neden olmada zamanaşımı kaç yıl?

Dava zamanaşımı hem tek ölümde hem birden fazla ölümde 15 yıldır (TCK 66/1-d). 8 yıllık süre bu suç için uygulanmaz.

Taksirle ölüme neden olma kaç yıl yatar?

Hükümlü cezasının yarısını iyi halli olarak infaz kurumunda geçirdiğinde koşullu salıverilir. Toplam 5 yıl veya daha az ceza alanlar doğrudan açık cezaevine yerleştirilir. Ceza ertelenmiş, paraya çevrilmiş veya HAGB verilmişse cezaevine girilmez.

Trafik kazasında ölen kişi kusurluysa sürücü ceza alır mı?

Sürücünün tali de olsa kusuru varsa alır; herkes kendi kusurundan sorumludur (TCK 22/5). Ölenin asli kusurlu olması sürücünün cezasının alt sınıra yakın belirlenmesinde ve lehe hükümlerin uygulanmasında etkilidir. Sürücü hiç kusurlu değilse beraat eder.

Ölümlü kazada ehliyet kaç yıl alınır?

Mahkeme TCK 53/6’ya göre sürücü belgesinin 3 aydan 3 yıla kadar geri alınmasına karar verebilir. Geri alma hükmün kesinleşmesiyle başlar; süre cezanın tümüyle infazından itibaren işler.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın kendine özgü olguları farklı sonuçlara yol açabilir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Kaynaklar

  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 22, 50, 51, 53, 61, 62, 66, 85, 89 – mevzuat.gov.tr
  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 100, 231, 253 – mevzuat.gov.tr
  • 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 14, 107 – mevzuat.gov.tr
  • 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, m. 12
  • Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve 12. Ceza Dairesi kararları – karararama.yargitay.gov.tr

Yazarlar Hakkında

Bu yazı, Kocaeli Barosu’na kayıtlı Av. Hakan Tuzcuoğlu ve Av. Sabriye Tuzcuoğlu tarafından hazırlanmıştır. İzmit’teki büromuzda ağırlıklı olarak ceza hukuku alanında çalışıyor; taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma, kasten öldürme ve kasten yaralama dosyalarında soruşturma ve kovuşturma aşamasında savunma desteği veriyoruz. Kocaeli, Sakarya ve İstanbul adliyelerindeki duruşmalara bizzat katılıyoruz.

Av. Hakan Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3176

Av. Sabriye Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3175

İletişim: 0538 232 71 35 · Son güncelleme: 15.11.2026