TCK 53 Maddesi Nedir? Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma (53/1, 53/6)
TCK 53 ayrı bir ceza mı, 53/1 hangi hakları yasaklar, hak yoksunluğu ne zaman kalkar? Seçme hakkı ve AYM iptali, ertelenen ve paraya çevrilen ceza, HAGB, memuriyet, 53/5 kötüye kullanma, 53/6 ehliyetin geri alınması, adli sicil ve memnu hakların iadesi Yargıtay kararlarıyla.
Bir ceza kararının hüküm kısmında “TCK 125/1, 62, 53” ya da “5237 sayılı TCK’nın 53/1-2-3 maddeleri uyarınca” gibi bir ifade görenlerin ilk sorusu genellikle aynıdır: “53 ayrı bir ceza mı, ne kadar sürecek, memuriyetime veya ehliyetime dokunur mu?” Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesi, hapis cezasının yanında kişinin bazı haklarını belli bir süre kullanamamasını düzenler. Bu yazıda maddeyi fıkra fıkra, 2015’teki Anayasa Mahkemesi iptal kararı ve 2020’deki değişiklikle birlikte, hak yoksunluğunun ne zaman başlayıp ne zaman kalktığını gösteren tablolarla ve ağırlıkla Yargıtay’ın 2023–2026 tarihli kararları üzerinden anlatıyoruz.
Kısa cevap: TCK 53, ayrı bir ceza değil, bir güvenlik tedbiridir. Kasten işlenen bir suçtan hapis cezası alan kişi, cezanın kanuni sonucu olarak kamu görevi, velayet, vesayet ve kayyımlık, dernek ve şirket yöneticiliği ve izne tabi serbest meslek gibi hakları hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar kullanamaz (TCK 53/1-2). İnfaz bitince bu yoksunluk kendiliğinden kalkar. Adli para cezasında, paraya çevrilen hapiste, kısa süreli (1 yıl veya daha az) ertelenen cezada, taksirli suçlarda ve 18 yaşından küçüklerde TCK 53/1 uygulanmaz. Seçme hakkı bugün yalnız cezaevinde bulunulan süre için kısıtlıdır. Taksirli suçlarda mahkeme ayrıca 3 aydan 3 yıla kadar meslek yasağına veya ehliyetin geri alınmasına karar verebilir (53/6). Memuriyet gibi bazı alanlarda infazdan sonra da süren yasaklar TCK 53’ten değil, özel kanunlardan doğar.
TCK 53 Maddesi Nedir?
TCK 53, Türk Ceza Kanunu’nun “Güvenlik Tedbirleri” bölümünde yer alan ve “Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma” başlığını taşıyan maddedir. Kanun koyucu, suç işleyen kişiye toplumun duyduğu güvenin sarsıldığını, bu nedenle güven ilişkisi gerektiren bazı hakların bir süre kullanılamaması gerektiğini kabul eder. Kısaca “hak yoksunluğu” ya da adli sicil dilinde “TCK 53” olarak anılır.
Hak yoksunluğu, eski 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda “fer’i ceza” (asıl cezaya bağlı, ek ceza) olarak düzenlenmişti ve bazı hallerde süresizdi. 5237 sayılı Kanun ise hak yoksunluğunu ceza olmaktan çıkarıp güvenlik tedbiri saydı ve kural olarak hapis cezasının infazı süresiyle sınırladı. Bugün de kararlarda ve arama motorlarında “feri ceza” ifadesine rastlanmasının nedeni bu tarihsel farktır.
Madde, birbirinden farklı üç ayrı hak yoksunluğu içerir:
| Tür | Fıkra | Ne zaman uygulanır? | Mahkemenin takdiri | Süresi |
|---|---|---|---|---|
| Kanuni (zorunlu) hak yoksunluğu | 53/1, 53/2 | Kasten işlenen suçtan hapis cezası | Yok, kanundan doğar | Hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar |
| Hak veya yetkinin kötüye kullanılması | 53/5 | Suç, 53/1’deki bir hak veya yetki kötüye kullanılarak işlenmişse | Yok, karar verilmesi zorunlu | İnfazdan sonra, cezanın yarısından bir katına kadar |
| Meslek yasağı ve ehliyetin geri alınması | 53/6 | Meslek, sanat veya trafik kurallarına aykırılıkla işlenen taksirli suç | Var, mahkeme karar verebilir | 3 ay – 3 yıl, cezanın infazından sonra |
TCK 53’teki tedbirlerin yanında başka güvenlik tedbirleri de vardır (müsadere, çocuklara ve akıl hastalarına özgü tedbirler gibi). Ancak uygulamada en sık karşılaşılan ve kararlarda neredeyse her mahkumiyette yer alan tedbir TCK 53’tür.
TCK 53 Maddesinin Cezası Nedir? (Ayrı Bir Ceza mı?)
“TCK 53 maddesi cezası nedir”, “53/1 cezası kaç yıl” gibi aramaların cevabı şudur: TCK 53’ün kendine ait bir hapis veya para cezası yoktur. 53, bir suç tanımı değildir; kimse “53. maddeden” yargılanıp ceza almaz. Kararda 53’ün yazılması, kişinin asıl suçtan aldığı hapis cezasının yanında bazı haklardan yoksun kalacağını gösterir.
Bu yüzden hak yoksunluğunun “süresi” ayrıca belirlenmez, asıl cezaya bağlıdır:
- 53/1’deki yoksunluk, mahkum olunan hapis cezasının infazı bitene kadar sürer. 2 yıl hapis alan ve koşullu salıverilen kişinin hak yoksunluğu, koşullu salıverilmedeki denetim süresi de iyi halle tamamlanıp ceza infaz edilmiş sayılınca sona erer.
- 53/5’teki yasak, infazdan sonra başlar ve hükmedilen cezanın yarısından bir katına kadar sürer.
- 53/6’daki meslek yasağı veya ehliyetin geri alınması, mahkemenin belirlediği 3 ay ile 3 yıl arasındaki bir süredir.
Hak yoksunluğu paraya çevrilemez, ertelenemez ve ayrı bir infaz işlemi gerektirmez. Asıl hapis cezası adli para cezasına çevrilmişse zaten 53/1 uygulanmaz (aşağıda ayrıntılı).
5237 Sayılı TCK 53. Madde Metni (Güncel)
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesinin, Anayasa Mahkemesi kararı ve 7242 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik işlenmiş güncel metni şöyledir:
Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma – Madde 53 (1) Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkumiyetin kanuni sonucu olarak; a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten, b) Seçme ve seçilme ehliyetinden (…), c) Velayet hakkından; vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan, d) Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan, e) Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten, yoksun bırakılır.
(2) Kişi, işlemiş bulunduğu suç dolayısıyla mahkum olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar bu hakları kullanamaz.
(3) Mahkum olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanmaz. Mahkum olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlü hakkında birinci fıkranın (e) bendinde söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmamasına karar verilebilir.
(4) Kısa süreli hapis cezası ertelenmiş veya fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.
(5) Birinci fıkrada sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla hapis cezasına mahkumiyet halinde, ayrıca, cezanın infazından sonra işlemek üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir. Bu hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla sadece adli para cezasına mahkumiyet halinde, hükümde belirtilen gün sayısının yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir. Hükmün kesinleşmesiyle icraya konan yasaklama ile ilgili süre, adli para cezasının tamamen infazından itibaren işlemeye başlar.
(6) Belli bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkumiyet halinde, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere, bu meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. Yasaklama ve geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre, cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar.
Metindeki iki değişikliği bilmek önemlidir:
- Anayasa Mahkemesi iptali (2015): Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli, 2014/140 E., 2015/85 K. sayılı kararıyla (b) bendindeki “ve diğer siyasi hakları kullanmaktan” ibaresi iptal edildi; seçme ve seçilme ehliyetine ilişkin bölümler de kısmen iptal edildi. Karar 24.11.2015 tarihli Resmi Gazete’de (sayı 29542) yayımlanarak yürürlüğe girdi. Metindeki “(…)” işareti bu iptali gösterir; bugünkü sonucunu aşağıda ayrı başlıkta anlatıyoruz.
- 7242 sayılı Kanun (2020): 15.04.2020 tarihli Resmi Gazete’de (sayı 31100) yayımlanan Kanun’un 10. maddesiyle üçüncü fıkraya “denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen” hükümlüler eklendi; (e) bendindeki takdir yetkisi koşullu salıverilenleri de kapsar hale geldi.
Maddenin güncel halini Türk Ceza Kanunu tam metni sayfamızda da görebilirsiniz.
TCK 53/1 Maddesi Nedir? Hangi Haklar Kaybedilir?
TCK 53/1, kasten işlenen bir suçtan hapis cezası alan kişinin hangi haklardan yoksun kalacağını sayar. Bu liste sınırlıdır: sayılmayan bir hak (örneğin ehliyet, pasaport, mülk edinme, miras veya işçi olarak çalışma) 53/1 nedeniyle kaybedilmez. Yoksunluk, mahkemenin ayrıca gerekçe göstermesine gerek olmadan mahkumiyetin kanuni sonucu olarak doğar.
| Bent | Ne yasaklanır? | Pratikte ne demek? | Ne zaman biter? |
|---|---|---|---|
| 53/1-a | Kamu görevi üstlenmek | Memurluk, sözleşmeli kamu görevi, TBMM üyeliği, belediye veya köy hizmetinde atama ya da seçimle görev alamaz | İnfaz tamamlanınca (memuriyetteki kalıcı engeller için DMK 48’e bakınız) |
| 53/1-b | Seçme ve seçilme ehliyeti | AYM iptalinden sonra: yalnız cezaevinde bulunduğu sürece oy kullanamaz; seçilme yasağı TCK 53’ten değil, Anayasa ve seçim kanunlarından doğar | Ayrıntısı aşağıda |
| 53/1-c | Velayet, vesayet, kayyımlık | Çocukları üzerindeki velayet yetkisini kullanamaz, vasi veya kayyım olamaz | Kendi altsoyu bakımından koşullu salıverilmeyle; diğerleri infaz bitince |
| 53/1-d | Tüzel kişilerde yöneticilik ve denetçilik | Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi partide yönetim veya denetim kurulu üyesi, müdür olamaz | İnfaz tamamlanınca |
| 53/1-e | İzne tabi meslek veya sanatı kendi sorumluluğunda icra etmek | Baro, tabip odası, eczacı odası gibi kuruluşların iznine bağlı bir mesleği serbest meslek erbabı veya tacir olarak yapamaz | İnfaz tamamlanınca; erteleme, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilmede mahkeme uygulanmamasına karar verebilir |
53/1-a: Kamu hizmetlerinden yasaklılık ne demek?
Kararlarda ve adli sicil kayıtlarında görülen “kamu hizmetlerinden yasaklılık” veya “kamu haklarından mahrum olmak” ifadeleri, büyük ölçüde 53/1-a’daki yoksunluğu anlatır. Kişi, cezanın infazı süresince atamayla veya seçimle hiçbir kamu görevine giremez. Bu yoksunluk süreli ve geçicidir; infaz bitince kalkar. Ancak memur olarak çalışan biri için asıl tehlike, TCK 53’ten değil Devlet Memurları Kanunu’ndan gelir. Bu farkı aşağıdaki memuriyet başlığında ayrıca anlatıyoruz.
53/1-c: Velayet, vesayet ve kayyımlık hizmetlerinden men ne demek?
Hükümlü, çocuğu üzerindeki velayet hakkını kullanamaz; başkasına vasi veya kayyım olarak atanamaz, mevcut görevini sürdüremez. Kanun burada önemli bir ayrım yapar: kendi altsoyu (çocukları, torunları) üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri, hükümlü koşullu salıverildiği anda geri gelir. Cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiriyle dışarıda infaz edilen hükümlü hakkında ise kendi altsoyu bakımından bu yoksunluk hiç uygulanmaz (53/3). Altsoy dışındaki kişiler (örneğin kardeşinin çocuğuna vasilik) için yoksunluk infaz tamamlanana kadar sürer.
Bu nedenle mahkeme kararlarında doğru formül genellikle şöyledir: “53/1-c’deki haklardan kendi altsoyu bakımından koşullu salıverilmeye kadar, diğerleri bakımından cezanın infazı tamamlanıncaya kadar yoksun bırakılmasına.” Velayetin tamamen kaldırılması ise ceza mahkemesinin değil, aile mahkemesinin Türk Medeni Kanunu’na göre vereceği ayrı bir karardır.
53/1-d ve 53/1-e: Şirket yöneticiliği ve serbest meslek
53/1-d, şirkette yönetici veya denetçi olmayı yasaklar; şirkette ortak (pay sahibi) olmayı yasaklamaz. Hükümlü hisse sahibi kalabilir, ancak müdür veya yönetim kurulu üyesi olamaz.
53/1-e ise izne bağlı bir mesleği “kendi sorumluluğu altında, serbest meslek erbabı veya tacir olarak” yapmayı engeller. Örneğin avukat kendi bürosunu, eczacı kendi eczanesini, mali müşavir kendi bürosunu işletemez. Kişinin aynı alanda başkasının yanında ücretli olarak çalışması bu bendin kapsamında değildir; ancak avukatlık, hekimlik gibi mesleklerin kendi kanunları ayrıca daha ağır ve kalıcı engeller öngörebilir.
Seçme ve Seçilme Hakkı (53/1-b) Bugün Ne Durumda?
Bu konu internette en çok yanlış anlatılan kısımdır. Kanun metninde (b) bendi bugün de görünür, ancak Anayasa Mahkemesi 2015’te bu bendin işleyişini büyük ölçüde ortadan kaldırdı (AYM, 08.10.2015, 2014/140 E., 2015/85 K.). Kararın hüküm kısmı, birkaç ayrı ibareyi farklı yönlerden iptal ettiği için karışık görünür; sonucu şöyle özetleyebiliriz:
| Hak | AYM kararından önce | Bugün |
|---|---|---|
| Seçme (oy kullanma) | Kasten suçtan hapis alan herkes, cezaevinde olsun olmasın, infaz bitene kadar oy kullanamıyordu | Yalnız ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunduğu sürece oy kullanamaz (Anayasa 67/5; 298 sayılı Kanun 7/3). Koşullu salıverilen, cezası ertelenen veya denetimli serbestlikte olan kişi oy kullanabilir. Anayasa’ya göre taksirli suçtan hükümlüler cezaevinde de oy kullanabilir |
| Seçilme | Kasten suçtan her hapis cezası, infaz bitene kadar seçilmeye engeldi | TCK 53 artık seçilme yasağı doğurmaz. Seçilme engeli, Anayasa 76 (milletvekilliği) ve ilgili seçim kanunlarındaki şartlardan doğar |
| Diğer siyasi haklar | Hepsinden yoksunluk | İptal edildi, uygulanmaz |
Anayasa Mahkemesi’nin gerekçesi açıktır: Anayasa yalnız cezaevinde bulunan hükümlünün oy kullanamayacağını söylerken, kanunun infaz bitene kadar herkesi oy hakkından yoksun bırakması ölçüsüzdür. Seçilme bakımından ise Anayasa, milletvekilliğine engel cezaları (taksirli suçlar hariç toplam 1 yıl veya daha fazla hapis ve sayılan yüz kızartıcı suçlar) kendisi belirlemiştir; kanun bu listeyi genişletemez.
Uygulamadaki sonuç şudur: Seçilme yasağını merak eden kişi TCK 53’e değil, aday olmak istediği görevin kanununa bakmalıdır. Örneğin milletvekilliği için Anayasa 76’daki şartlar, affa uğramış olsa bile uygulanır ve infazın bitmesiyle kendiliğinden kalkmaz.
Anayasa Mahkemesi kararının üzerinden on yıl geçmesine rağmen kanun koyucu 53/1-b’yi yeniden düzenlemedi; bent, yarısı iptal edilmiş haliyle metinde duruyor. Bunun sonucu olarak Yargıtay daireleri hükmün nasıl yazılacağı konusunda farklı formüller kullanıyor. Örneğin Yargıtay 13. Ceza Dairesi, AYM kararı nedeniyle (b) bendinin uygulanamayacağını belirterek hükmü yalnız (a), (c), (d) ve (e) bentlerini sayacak şekilde düzeltti (Yargıtay 13. CD, 26.04.2017, 2015/16402 E., 2017/4637 K.). Yargıtay 7. Ceza Dairesi ise 2026 tarihli bir kararında, kısa süreli olmayan hapis cezası ertelenen sanık hakkında 53/1-b’deki hak yoksunluğuna hükmedilmesi gerektiğinin gözetilmemesini hukuka aykırı buldu ve hükmü “iptal edilen hususlar gözetilerek” 53/1-2-3’ün uygulanması şeklinde düzeltti (Yargıtay 7. CD, 02.03.2026, 2022/6813 E., 2026/2398 K.).
Aynı kanun maddesi için bir dairenin “uygulanmaz”, diğerinin “uygulanması gerekir” demesi, hükümlünün haklarının hangi daireye düştüğüne göre farklı yazılması anlamına geliyor. Kanaatimizce Anayasa Mahkemesi kararından sonra 53/1-b’nin seçme hakkı bakımından tek anlamı, Anayasa 67/5’te zaten yazılı olan cezaevi kısıtlamasıdır; seçilme bakımından ise hiçbir anlamı kalmamıştır. Hükümde (b) bendine yer verilmesi ya karışıklık yaratıyor ya da hiçbir şey ifade etmiyor. Kanun koyucunun bendi Anayasa Mahkemesi kararına uygun biçimde yeniden yazması veya tamamen kaldırması gerekir.
TCK 53/2: Hak Yoksunluğu Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Kalkar?
TCK 53/2’ye göre kişi, mahkum olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar 53/1’deki hakları kullanamaz. Yoksunluk mahkumiyetin kesinleşmesiyle uygulanır hale gelir ve infaz tamamlanınca kendiliğinden kalkar; bunun için mahkemeye başvurmak, ayrıca bir karar almak gerekmez. Bu yönüyle 5237 sayılı Kanun’da TCK 53’ten doğan süresiz bir hak yoksunluğu yoktur. “53/1 süresiz” gibi ifadeler, eski kanun dönemine ait kararlardan veya TCK dışındaki kanunların kalıcı yasaklarından kaynaklanır.
“İnfazın tamamlanması” hükümlünün durumuna göre farklı tarihlere denk gelir:
| Hükümlünün durumu | Hak yoksunluğu ne zaman sona erer? |
|---|---|
| Cezasının tamamını cezaevinde çekti | Tahliye tarihinde |
| Koşullu salıverildi (şartlı tahliye) | Kendi çocukları üzerindeki velayet: koşullu salıverilme tarihinde. Diğer haklar: denetim süresi iyi halle tamamlanıp ceza infaz edilmiş sayıldığında (5275 sayılı Kanun 107/14) |
| Denetimli serbestlik tedbiriyle dışarıda infaz | Kendi çocukları üzerindeki velayet: hiç uygulanmaz. Diğer haklar: infaz tamamlandığında; (e) bendinin uygulanmamasına karar verilebilir |
| Hapis cezası ertelendi (1 yıldan uzun) | Kendi çocukları üzerindeki velayet: hiç uygulanmaz. Diğer haklar: denetim süresi iyi halle geçirilip ceza infaz edilmiş sayıldığında (TCK 51/8) |
| Kısa süreli hapis (1 yıl veya daha az) ertelendi | 53/1 hiç uygulanmaz |
| Hapis adli para cezasına veya seçenek yaptırıma çevrildi | 53/1 hiç uygulanmaz |
| 53/5 kötüye kullanma yasağı | Hapis cezasının infazından sonra başlar, mahkemenin belirlediği süre kadar devam eder |
| 53/6 meslek yasağı veya ehliyetin geri alınması | Cezanın tümüyle infazından (erteleme varsa denetim süresinin bitiminden) sonra işlemeye başlar |
Koşullu salıverilme tarihinizi ve cezanın ne zaman infaz edilmiş sayılacağını hesaplamak için infaz ve yatar hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Koşullu salıverilmede denetim süresi, kural olarak cezaevinde geçirilmesi gereken süre kadardır; bu nedenle örneğin 3 yıl hapis alan birinin hak yoksunluğu, tahliyeden sonra da denetim süresi boyunca devam eder.
TCK 53 Hangi Hallerde Uygulanmaz?
TCK 53/1’in uygulanması için üç şartın birlikte bulunması gerekir: suç kasten işlenmiş olmalı, sonuçta hapis cezasına hükmedilmiş olmalı ve fail suç tarihinde 18 yaşını doldurmuş olmalıdır. Bu şartlardan biri eksikse hak yoksunluğu doğmaz:
| Durum | 53/1 uygulanır mı? | Dayanak |
|---|---|---|
| Kasten suçtan hapis cezası (ertelenmemiş) | Evet | TCK 53/1-2 |
| Doğrudan adli para cezası | Hayır | 53/1 yalnız hapis cezasına bağlıdır |
| Hapis cezasının adli para cezasına veya seçenek yaptırıma çevrilmesi | Hayır | TCK 50/5: asıl mahkumiyet çevrilen ceza veya tedbirdir |
| Kısa süreli hapis (1 yıl veya daha az) ertelendi | Hayır | TCK 53/4, 49/2 |
| 1 yıldan uzun hapis ertelendi | Evet (kendi çocukları üzerindeki velayet hariç) | TCK 53/3 |
| Taksirli suç | Hayır (53/6 ayrıca uygulanabilir) | 53/1 yalnız kasten suçlar için |
| Suç tarihinde 18 yaşından küçük | Hayır | TCK 53/4 |
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) | Hayır, hüküm açıklanmadıkça sonuç doğmaz | CMK 231/5 |
| Beraat, düşme, ceza verilmesine yer olmadığı | Hayır | Mahkumiyet yok |
Paraya çevrilen hapiste hak yoksunluğu yok: Hükmolunan hapis cezası TCK 50/1-a uyarınca adli para cezasına çevrilen sanık hakkında ayrıca 53/1’in uygulanmasına karar verilmesini Yargıtay hukuka aykırı buldu. Daireye göre kısa süreli hapis adli para cezasına çevrildiğinde asıl mahkumiyet artık çevrilen adli para cezasıdır ve 53/1 yalnız hapis cezasına mahkumiyette uygulanabilir (Yargıtay 7. CD, 10.02.2022, 2021/5787 E., 2022/2321 K.).
Kısa süreli ertelemede de yok: İftira suçundan 10 ay hapis cezası alan ve cezası ertelenen sanık hakkında hak yoksunluklarının uygulanmasına karar verilmesi, kısa süreli hapis cezası ertelenen kişi hakkında 53’teki yoksunluklara hükmolunamayacağı gerekçesiyle bozma nedeni sayıldı (Yargıtay 8. CD, 27.03.2023, 2021/1913 E., 2023/1670 K.).
HAGB kararında TCK 53 uygulanır mı?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK 231/5). Hüküm hukuki sonuç doğurmadığına göre, hükme bağlı bir güvenlik tedbiri olan TCK 53 de denetim süresi boyunca uygulanmaz. Denetim süresi yükümlülüklere uygun geçirilirse dava düşer ve hak yoksunluğu hiç doğmaz; sanık denetim süresinde kasten yeni bir suç işler ve hüküm açıklanırsa, açıklanan hapis cezasıyla birlikte 53 de sonuç doğurmaya başlar. HAGB’nin şartları ve sonuçları için HAGB nedir yazımıza bakabilirsiniz.
HAGB kararlarının hüküm fıkrasında da “TCK 53/1-2-3 uyarınca hak yoksunluğuna” ibaresine yer verilebiliyor; nitekim aşağıda andığımız dosyada Cumhuriyet savcılığı talepnamesinde de bu ibare bulunuyordu. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının bir kanun yararına bozma isteminde, 53’ün HAGB ile birlikte hükümde yer alabileceği ama hüküm açıklanmadıkça infaz edilemeyeceği görüşü de savunulmuştur; Yargıtay 8. Ceza Dairesi bu istemi usulden reddettiği için konuyu esastan tartışmamıştır (Yargıtay 8. CD, 13.03.2023, 2021/12851 E., 2023/1262 K.). Kanaatimizce sonuç bakımından fark yoktur: HAGB kararında 53 yazılmış olsa bile, CMK 231/5 karşısında bu ibare denetim süresince hiçbir hak yoksunluğu doğurmaz. Kurumlar (örneğin işveren kamu kurumu veya baro) HAGB kararındaki 53 ibaresine dayanarak işlem yapmaya kalkarsa, kararın hukuki sonuç doğurmadığı yazılı olarak ileri sürülmelidir.
TCK 53/3 ve 53/4: Ertelenen Cezada ve Çocuklarda Hak Yoksunluğu
Hapis cezasının ertelenmesi halinde kanun, cezanın süresine göre iki farklı kural koyar:
- Kısa süreli hapis (1 yıl veya daha az) ertelenmişse 53/1 hiç uygulanmaz (53/4). Örneğin 10 ay hapis cezası ertelenen kişi hiçbir haktan yoksun kalmaz.
- 1 yıldan uzun hapis ertelenmişse (erteleme üst sınırı kural olarak 2 yıl, 65 yaşını bitirmiş olanlar için 3 yıldır) 53/1 uygulanır. Ancak kişinin kendi çocukları ve torunları üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri bakımından yoksunluk uygulanmaz; mahkeme ayrıca (e) bendindeki serbest meslek yasağının uygulanmamasına karar verebilir (53/3). Yoksunluk, denetim süresi iyi halle tamamlanıp ceza infaz edilmiş sayıldığında sona erer (TCK 51/8).
53/3’teki istisna, 2020’den beri denetimli serbestlik tedbiriyle cezası dışarıda infaz edilen ve koşullu salıverilen hükümlüleri de kapsıyor (7242 sayılı Kanun m.10). (e) bendindeki takdir yetkisi, serbest meslek sahibi hükümlü için özellikle önemlidir: mahkemeden bu yönde karar istenmezse yoksunluk kendiliğinden uygulanır.
Suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında ise 53/1 hiçbir durumda uygulanmaz (53/4). Belirleyici olan hüküm tarihi değil, suç tarihidir: 17 yaşında işlediği suçtan 19 yaşında mahkum olan kişi de bu istisnadan yararlanır.
Uzun süreli ertelemede hak yoksunluğu zorunlu: Resmi belgede sahtecilik suçundan verilen ve kısa süreli olmayan hapis cezasını erteleyen yerel mahkemenin “53’ün uygulanmasına yer olmadığına” karar vermesini Yargıtay hukuka aykırı buldu; ertelenen ceza uzun süreli olduğunda 53/1’deki yoksunluklara hükmedilmesi zorunludur (Yargıtay 11. CD, 08.11.2023, 2021/32 E., 2023/8102 K.).
Ertelemede çocuklar üzerindeki velayet korunur: Kaçakçılık suçundan kısa süreli olmayan hapis cezası ertelenen sanık hakkında Yargıtay, hükmü düzelterek 53/1-c’deki yoksunluğun sanığın yalnız kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri bakımından uygulanmamasına, altsoyu dışındakiler bakımından ise cezanın infazı tamamlanıncaya kadar sürmesine karar verdi (Yargıtay 7. CD, 02.03.2026, 2022/6813 E., 2026/2398 K.).
TCK 53 Memuriyete Engel mi?
Kısa cevap: TCK 53 geçici bir engeldir; memuriyet bakımından asıl ve çoğu zaman kalıcı engel 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’ndan doğar. Bu ayrım, “53 bitti, memuriyete dönebilir miyim?” sorusunun cevabını belirler.
| Ölçüt | TCK 53/1-a | 657 sayılı DMK m.48/A-5 |
|---|---|---|
| Hangi cezalar? | Kasten suçtan her hapis cezası (paraya çevrilen ve kısa süreli ertelenen hariç) | Kasten işlenen suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis ya da sayılan suçlardan (devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık) mahkumiyet, süresi ne olursa olsun |
| Süresi | Hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar | Kanun “TCK 53’te belirtilen süreler geçmiş olsa bile” ve sayılan suçlarda “affa uğramış olsa bile” der; infazdan sonra da sürer |
| Sonuç | İnfaz süresince kamu görevine atanamaz | Memur olamaz; memur ise şartı kaybettiği için memurluğu sona erer (DMK 98/b) |
Örneğin hırsızlık suçundan 10 ay hapis cezası alan ve cezası ertelenmeyen bir kişi, TCK 53 bakımından infaz bitince yoksunluktan kurtulur; ancak hırsızlık DMK 48’de sayılan suçlardan olduğu için ceza süresi kısa olsa da memuriyet şartını kaybeder. Buna karşılık basit kasten yaralamadan (TCK 86/2) 6 ay hapis cezası alan kişi, sayılan suçlar arasında olmadığı ve ceza 1 yılın altında kaldığı için DMK 48 engeline takılmaz; TCK 53 yoksunluğu ise infazla sınırlı kalır.
Memur sanıklar bakımından sık yapılan bir hata, kararda “TCK 53” yazmamasını veya hak yoksunluğunun sona ermesini memuriyetin güvencesi saymaktır. Memuriyet bakımından belirleyici olan, suçun türü ve cezanın miktarıdır; bu nedenle memur sanıklar için savunmanın en kritik hedefi, mümkünse HAGB kararı (hüküm hukuki sonuç doğurmaz) veya DMK 48’deki suç listesinin dışında kalan bir suç vasfı ile 1 yılın altında bir cezadır. DMK 48/A-5 metninde ertelenmiş cezalar için bir istisna bulunmadığına da dikkat edilmelidir. Ayrıca bazı kurumların kendi kanunları (hakimler ve savcılar, güvenlik görevlileri, öğretmen ataması gibi) daha geniş engeller içerebilir; dosyanın bu açıdan ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
TCK 53/5: Hak veya Yetkinin Kötüye Kullanılması
TCK 53/5, suçun 53/1’de sayılan bir hak veya yetkinin kötüye kullanılması suretiyle işlendiği hallere özgü ek bir yasaktır. Örneğin bir kamu görevlisinin görevini kötüye kullanması (53/1-a’daki yetki) veya bir serbest meslek erbabının mesleğini suç aracına dönüştürmesi (53/1-e) bu kapsamdadır.
Bu durumda mahkeme, 53/1’deki kanuni yoksunluğun yanında, ayrıca cezanın infazından sonra işlemek üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar o hak veya yetkinin kullanılmasını yasaklar. Kanun “karar verilir” dediği için bu yasak, şartları varsa zorunludur. Suç yalnız adli para cezasıyla cezalandırılmışsa, yasak hükümdeki gün sayısının yarısından bir katına kadar belirlenir ve süre adli para cezasının tamamen ödenmesinden itibaren işler.
53/1’deki yoksunluktan farkı, infazdan sonra başlamasıdır: 1 yıl 6 ay hapis cezası alan ve görevini kötüye kullanan bir memur, infaz süresince 53/1-a nedeniyle, infazdan sonra ise 53/5 nedeniyle en fazla 1 yıl 6 ay daha kamu görevinden yasaklı kalabilir.
Şartları varsa 53/5 zorunlu, ama aleyhe temyiz yoksa eklenemez: Bir hakimin görevi kötüye kullanma suçundan yargılandığı dosyada Yargıtay Ceza Genel Kurulu, suçun 53/1-a’daki yetkinin kötüye kullanılmasıyla işlendiği kabul edildiğine göre 53/5 uyarınca infazdan sonra işlemek üzere ayrıca yasak konulması gerektiğini, bunun gözetilmemesinin bozma nedeni olduğunu belirtti; ancak aleyhe temyiz bulunmadığından sanığın kazanılmış hakkını saklı tuttu (Yargıtay CGK, 27.01.2023, 2021/325 E., 2023/44 K.).
Yasak cezanın kendisini aşamaz ve kamu görevlisi olmayana uygulanmaz: Yargıtay, “bir kat” ifadesinden cezanın kendisinin anlaşılması gerektiğini, 1 yıl 6 ay hapis cezası alan sanık hakkında 2 yıl yasak konulamayacağını belirtti. Aynı kararda, kamu görevlisi olmayan kişinin resmi belgede sahteciliği suçundan (TCK 204/1) mahkumiyette, ortada kötüye kullanılan bir 53/1 yetkisi bulunmadığı için 53/5’in uygulanamayacağını kabul ederek bu kısmı hükümden çıkardı (Yargıtay 5. CD, 30.06.2021, 2017/1202 E., 2021/3232 K.).
TCK 53/6 Maddesi Nedir? Meslek Yasağı ve Ehliyetin Geri Alınması
TCK 53/6, hak yoksunluğunun taksirli suçlara uygulanabilen tek halidir. Bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle işlenen taksirli suçtan mahkumiyette mahkeme, 3 aydan az ve 3 yıldan fazla olmamak üzere:
- O meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına (örneğin tıbbi uygulama hatasında hekimlik, iş kazasında belirli bir teknik işin yapılması), ya da
- Sürücü belgesinin geri alınmasına (trafik kazalarında taksirle yaralama veya taksirle ölüme neden olma)
karar verebilir. Bu, 53/1’den farklı olarak takdiri bir tedbirdir; mahkeme gerekçesini göstererek uygulamayabilir de. Süre belirlenirken failin kusur durumu ve olayın ağırlığı gözetilir. Taksirle yaralama ve taksirle ölüme neden olma suçlarında ehliyetin geri alınması uygulaması için taksirle yaralama ve taksirle ölüme neden olma yazılarımıza bakabilirsiniz.
53/6’da ehliyetin alınması ne zaman başlar?
Kanuna göre yasaklama ve geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer, ancak süre cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar. Anayasa Mahkemesi, Kocaeli 4. Asliye Ceza Mahkemesinin itirazı üzerine bu düzenlemeyi inceledi: hapis cezası ertelenen bir sürücünün ehliyeti iade edilmeyince açılan davada, tedbirin “yürürlüğe girmesinin” uygulanmaya başlaması anlamına gelmediğini, sürücü belgesinin geri alınması tedbirinin uygulanabilmesi için cezanın tümüyle infaz edilmesi veya infaz edilmiş sayılması gerektiğini belirterek itirazı reddetti (AYM, 01.07.2015, 2015/4 E., 2015/61 K.).
Uygulamadaki anlamı şudur: Kararda yazan geri alma süresi, hapis cezası cezaevinde çekiliyorsa tahliyeden, ertelenmişse denetim süresinin iyi halle bitmesinden, adli para cezasına çevrilmişse paranın ödenmesinden sonra işlemeye başlar. Bu nedenle ehliyetsiz kalınacak dönemi hesaplarken yalnız kararda yazan süreye bakmak yanıltıcı olabilir. Mahkeme kararıyla geri almanın, alkollü araç kullanma gibi hallerde Karayolları Trafik Kanunu’na göre idarece uygulanan geri almadan ayrı bir yaptırım olduğunu da belirtelim.
Kasten suçta 53/6 uygulanmaz: Alkollü araç kullanarak trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan (TCK 179) mahkum edilen sanığın ehliyetinin 53/6 uyarınca geri alınmasını Yargıtay bozdu; 179 kasten işlenen bir suç olduğundan, yalnız taksirli suçlar için öngörülen 53/6 burada uygulanamaz (Yargıtay 12. CD, 12.03.2019, 2018/7010 E., 2019/3436 K.).
Geri alma, kazaya karışan aracın sınıfıyla sınırlıdır: Yargıtay iki ayrı kararda, sürücü belgesinin geri alınmasının sanığın bütün ehliyet sınıflarını değil, kazaya karışan aracın sınıfını (bir dosyada D1, diğerinde B sınıfı) kapsayacak şekilde sınırlandırılmasını isabetli buldu (Yargıtay 12. CD, 13.12.2023, 2023/5549 E., 2023/5588 K.; Yargıtay 12. CD, 05.07.2023, 2023/2809 E., 2023/2411 K.).
TCK 53 Adli Sicile İşler mi? Memnu Hakların İadesi
Mahkumiyet kararı kesinleşince adli sicile kaydedilir; hak yoksunluğu da bu kaydın parçasıdır. Adli Sicil Kanunu ayrıca şu kararların kaydedileceğini açıkça sayar (5352 sayılı Kanun m.4/1-e):
- Cezanın ertelenmesi nedeniyle hak yoksunluklarına getirilen istisnaya ilişkin karar (53/3),
- Belli bir hak ve yetkinin kullanılmasının, meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin karar (53/5 ve 53/6).
“Adli sicilde 53 madde” ifadesi, hükümde TCK 53’ün uygulandığını; “5237” ise Türk Ceza Kanunu’nun kanun numarasını gösterir. Yani adli sicil kaydında “5237 sayılı TCK 53” görmek, ayrı bir suçtan mahkum olunduğu anlamına gelmez.
Hak yoksunluğunun sona ermesi, sicil kaydının silinmesi demek değildir. Kayıt, cezanın infazından sonra Adli Sicil Kanunu’ndaki şartlarla arşive alınır ve silinir. Bu süreç için adli sicil kaydı sildirme yazımıza bakabilirsiniz.
Memnu hakların iadesi (yasaklanmış hakların geri verilmesi)
TCK 53’teki yoksunluk infazla kendiliğinden kalktığı için, bunun için memnu hakların iadesi istenmez. Memnu hakların iadesi, TCK dışındaki kanunların belli bir suça veya cezaya bağladığı hak yoksunluklarını gidermek için başvurulan yoldur (5352 sayılı Kanun m.13/A). Şartları şunlardır:
- Cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren 3 yıl geçmiş olması,
- Kişinin bu sürede yeni bir suç işlememiş olması ve hayatını iyi halli sürdürdüğü konusunda mahkemede kanaat oluşması,
- Ceza infaz edilmeden (genel af ve etkin pişmanlık dışında başka bir nedenle) sona ermişse, hükmün kesinleşmesinden itibaren 5 yıl geçmesi; bu süre hapis cezasına 3 yıl eklenerek bulunan süreden az olamaz.
Talep, hükmü veren mahkemeye veya kişinin yerleşim yerindeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır. 53/5 ve 53/6’daki yasaklar bu yolla kaldırılamaz; onlar kendi süreleri dolunca sona erer. Ayrıca her özel kanunun yasağının memnu hak kararıyla kalkıp kalkmadığı, o kanunun kendi ifadesine (örneğin “affa uğramış olsa bile” gibi) göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Kararda “TCK 53” Yazıyorsa Ne Anlama Gelir?
Arama motorlarında “tck 125 1 53”, “tck 106 1 1 cümle 53 cezası”, “tck 86 2 3a 53 maddesi nedir” veya “tck 191 1 53” gibi aramalar sık görülür. Bunların hepsinde mantık aynıdır: ilk sayı kişinin mahkum olduğu suçu, 53 ise bu mahkumiyetin hak yoksunluğu sonucunu gösterir. Örneğin “TCK 125/1, 62, 53” ifadesi; hakaret suçundan (125/1) ceza verildiğini, iyi hal indirimi (62) uygulandığını ve hapis cezasına bağlı hak yoksunluğuna (53) hükmedildiğini anlatır.
Kararda birlikte geçen diğer maddeler sık karıştırılır:
- TCK 58, tekerrür (mükerrirlik) hükümleridir; cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesi ve infazdan sonra denetimli serbestlik uygulanması sonucunu doğurur. TCK 53 ile ilgisi yoktur; ikisi aynı kararda ayrı ayrı uygulanabilir.
- CMK 53, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda tanığa görevinin önemini anlatmayı düzenler. Hak yoksunluğuyla ilgisi yoktur; isim benzerliği nedeniyle karıştırılır.
Kararda TCK 53 yanlış uygulandıysa ne yapılmalı?
Hükümde 53 hatalı uygulanmışsa (örneğin paraya çevrilen cezada hak yoksunluğuna hükmedilmiş, AYM’nin iptal ettiği ibarelere yer verilmiş veya kendi çocukları üzerindeki velayet istisnası atlanmışsa) bu, hüküm kesinleşmeden önce istinaf veya temyiz sebebi yapılmalıdır. Yargıtay bu tür hataları çoğu zaman yeniden yargılama gerektirmeden hükmü düzelterek giderir. Hüküm kesinleşmişse, Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre AYM kararı ve kanun değişiklikleri infaz aşamasında gözetilir. Mahkumiyet hükmünün yorumunda duraksama varsa infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla hükmü veren mahkemeden karar istenebilir (5275 sayılı Kanun m.98).
Adli para cezasına çevrilen veya kısa süreli olup ertelenen hapis cezalarında da hüküm fıkrasına “TCK 53 uyarınca hak yoksunluğu” ibaresinin yazıldığı kararlarla karşılaşmaktayız. Bu hata istinaf veya temyiz dilekçesinde ayrı bir başlık olarak ileri sürüldüğünde, üst mahkeme hükmü bu yönden düzeltebiliyor. Bu nedenle bir ceza kararını incelerken yalnız ceza miktarına değil, hak yoksunluğuna ilişkin fıkraya da bakılmalı; cezanın türü (hapis, adli para cezası veya çevrilmiş ceza), ertelenen cezanın kısa süreli olup olmadığı ve kendi çocukları üzerindeki velayet istisnasının karara doğru işlenip işlenmediği ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Hak yoksunluğundaki hata infaz aşamasında giderilir: Adalet Bakanlığı, AYM’nin iptal kararı ve 7242 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik gözetilmeden hak yoksunluğuna hükmedilen bir kararın kanun yararına bozulmasını istedi. Yargıtay bu istemi reddetti: 53’teki hak yoksunluklarının uygulanması infaz aşamasında gözetilebileceğinden, başka bir yolla giderilebilen bu hata olağanüstü kanun yolu olan kanun yararına bozmaya konu edilemez (Yargıtay 2. CD, 03.03.2026, 2026/1221 E., 2026/4156 K.).
Sık Sorulan Sorular
TCK 53 maddesi cezası nedir, kaç yıl?
TCK 53’ün ayrı bir cezası yoktur; bir güvenlik tedbiridir. 53/1’deki hak yoksunluğu, asıl suçtan verilen hapis cezasının infazı tamamlanana kadar sürer. 53/5’teki yasak cezanın yarısından bir katına kadar, 53/6’daki meslek yasağı veya ehliyetin geri alınması ise 3 aydan 3 yıla kadar sürer.
TCK 53 ne zaman kalkar?
Hapis cezasının infazı tamamlanınca kendiliğinden kalkar; mahkemeye başvurmak gerekmez. Koşullu salıverilmede kendi çocukları üzerindeki velayet tahliye anında geri gelir, diğer haklar denetim süresi iyi halle tamamlanınca geri gelir.
TCK 53 paraya çevrilir mi?
Hayır. Hak yoksunluğu bir ceza olmadığı için paraya çevrilemez. Ancak asıl hapis cezası adli para cezasına çevrilmişse TCK 53/1 hiç uygulanmaz.
Adli para cezasında TCK 53 uygulanır mı?
Hayır. 53/1 yalnız kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkumiyette uygulanır. Doğrudan adli para cezasında da, hapis cezasının adli para cezasına çevrildiği hallerde de hak yoksunluğu doğmaz. Yalnız suç 53/1’deki bir hak veya yetki kötüye kullanılarak işlenmişse 53/5’teki gün sayısına bağlı yasak gündeme gelebilir.
TCK 53 memuriyete engel mi?
İnfaz süresince evet; kişi kamu görevine atanamaz. İnfazdan sonra TCK 53 engeli kalkar, ancak kasten suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis ya da hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet, zimmet gibi suçlardan mahkumiyet, 657 sayılı Kanun’un 48. maddesine göre memuriyete kalıcı olarak engel olabilir.
TCK 53 olan kişi oy kullanabilir mi?
Cezaevinde hükümlü olarak bulunduğu sürece oy kullanamaz. Koşullu salıverilen, cezası ertelenen, denetimli serbestlikte olan veya cezasını tamamlayan kişi oy kullanabilir. Taksirli suçtan hükümlü olanlar cezaevinde de oy kullanır.
TCK 53 olan kişi yurt dışına çıkabilir mi?
TCK 53’teki haklar arasında yurt dışına çıkma veya pasaport bulunmaz; bu nedenle hak yoksunluğu tek başına yurt dışı yasağı doğurmaz. Yurt dışı çıkış yasağı, ayrı olarak verilen adli kontrol kararından veya infazın, denetimli serbestliğin koşullarından doğabilir.
TCK 53 olan kişi şirket kurabilir veya ortak olabilir mi?
Şirkete ortak (pay sahibi) olabilir; ancak infaz süresince şirkette müdür, yönetim kurulu üyesi veya denetçi olamaz (53/1-d). Şirket kurulurken yönetim görevini başka birinin üstlenmesi gerekir.
TCK 53 ehliyete engel mi?
53/1 ehliyeti kapsamaz. Ehliyet yalnız taksirli bir trafik suçunda mahkemenin 53/6 uyarınca vereceği geri alma kararıyla veya Karayolları Trafik Kanunu’ndaki idari tedbirlerle etkilenir.
TCK 53/6 ehliyetin alınması ne zaman başlar?
Geri alma kararı hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer, ancak süre cezanın tümüyle infazından sonra işlemeye başlar. Cezası ertelenen sürücüde süre, denetim süresinin iyi halle bitmesinden sonra sayılır.
HAGB kararında TCK 53 uygulanır mı?
Hayır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükmün hukuki sonuç doğurmaması demektir; bu nedenle denetim süresince hak yoksunluğu doğmaz. Hüküm denetim süresinde yeni bir kasıtlı suç nedeniyle açıklanırsa 53 de sonuç doğurmaya başlar.
TCK 53 ve 58 birlikte ne demek?
Kararda 53 ve 58’in birlikte yazılması, kişinin hapis cezası nedeniyle hak yoksunluğuna (53) ve tekerrür hükümlerine (58) tabi tutulduğunu gösterir. 58, cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesi ve infazdan sonra denetimli serbestlik uygulanması sonucunu doğurur; iki madde birbirinden bağımsızdır.
İlgili Sayfalar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Hak yoksunluğunun kapsamı ve süresi; cezanın türüne, ertelenip ertelenmediğine, infaz şekline ve kişinin mesleğine göre değiştiği için somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 49, 50, 51, 53, 58 – mevzuat.gov.tr · sitemizde: TCK tam metni
- 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, m. 10 – Resmi Gazete, 15.04.2020, sayı 31100 – resmigazete.gov.tr
- Anayasa Mahkemesi, 08.10.2015 tarihli, E.2014/140, K.2015/85 sayılı karar – Resmi Gazete, 24.11.2015, sayı 29542 – normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr
- Anayasa Mahkemesi, 01.07.2015 tarihli, E.2015/4, K.2015/61 sayılı karar – Resmi Gazete, 15.07.2015, sayı 29417 – normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 67, 76 – mevzuat.gov.tr
- 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, m. 7 – mevzuat.gov.tr
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 53, 231 – mevzuat.gov.tr
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 98, 107 – mevzuat.gov.tr
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, m. 4, 12, 13/A – mevzuat.gov.tr
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, m. 48, 98 – mevzuat.gov.tr
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2., 5., 7., 8., 11., 12. ve 13. Ceza Dairesi kararları – karararama.yargitay.gov.tr
Yazarlar Hakkında
Bu yazı, Kocaeli Barosu’na kayıtlı Av. Hakan Tuzcuoğlu ve Av. Sabriye Tuzcuoğlu tarafından hazırlanmıştır. İzmit’teki büromuzda ağırlıklı olarak ceza hukuku alanında çalışıyor; soruşturma, kovuşturma, istinaf ve temyiz aşamalarında savunma yapıyor, hükümlülerin infaz sürecini takip ediyoruz. Yazıdaki mevzuat mevzuat.gov.tr ve Resmi Gazete’deki güncel metinlerden, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararları ise tam metinlerinden kontrol edilmiştir. Kocaeli, Sakarya ve İstanbul adliyelerindeki duruşmalara bizzat katılıyoruz.
Av. Hakan Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3176
Av. Sabriye Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3175
İletişim: 0538 232 71 35 · Son güncelleme: 17.11.2026