Hizmet tespit davası – şartları, 5 yıllık hak düşürücü süre, bordro tanıkları, SGK'nın feri müdahilliği ve dilekçe örneği
İŞ HUKUKU · REHBER

Hizmet Tespit Davası: Şartları, 5 Yıllık Süre ve İspatı (2026)

Sigortasız veya eksik bildirilen çalışmanın tespiti: davanın şartları, beş yıllık hak düşürücü süre ve işlemediği haller, tanık ve belgeyle ispat, ücretin tespiti, SGK’nın rolü, işverene uygulanan ceza, EYT için bir günlük tespit ve dilekçe örneği.

⚖ Av. Hakan Tuzcuoğlu · Av. Sabriye TuzcuoğluKocaeli BarosuGüncelleme: 21.11.2026

Hizmet tespit davası, işverenin Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) hiç bildirmediği veya eksik bildirdiği çalışmaların mahkeme kararıyla sigortalı hizmet olarak kayda geçirilmesini sağlar. Sigortasız çalıştırılan, işe girişi aylar sonra bildirilen, tam ay çalıştığı halde ayda 10–15 gün gösterilen veya ücreti asgari ücretten bildirilen işçinin emeklilik, işsizlik maaşı ve tazminat hakları bu davanın sonucuna bağlıdır. Bu yazıda davanın şartlarını, en çok hak kaybına yol açan beş yıllık süreyi, sürenin işlemediği halleri, ispat kurallarını ve davanın kazanılması halinde olacakları güncel Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz. Yazının sonunda bir dava dilekçesi örneği de bulacaksınız.

Kısa cevap: Hizmet tespit davası, işçi tarafından işverene karşı iş mahkemesinde açılır; SGK davaya feri müdahil olarak katılır. Dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır (5510 sayılı Kanun m.86/9). Bu süre zamanaşımı değil hak düşürücü süredir; hakim kendiliğinden dikkate alır. İşveren işçiyi SGK’ya bir şekilde bildirmişse süre, bildirimden sonraki ve kesintisiz devam eden çalışma için işlemez. Arabulucuya ve SGK’ya önceden başvurmak şart değildir. Çalışma olgusu tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir; asgari ücretin üzerindeki ücret iddiası ise kural olarak yazılı delille ispatlanmalıdır. 2021 yılında sona eren ve SGK’ya hiç bildirilmeyen çalışmalar için son gün 31 Aralık 2026‘dır.

Hizmet Tespit Davası Nedir?

Bir işte hizmet akdiyle çalışmaya başlayan kişi, başka bir işleme gerek olmadan kendiliğinden sigortalı olur; bu haktan vazgeçilemez (5510 sayılı Kanun m.4, m.92). Ancak sigortalılığın emeklilik gibi haklara dönüşebilmesi için çalışmanın SGK kayıtlarına geçmesi gerekir. Bunu sağlayacak belgeleri, yani işe giriş bildirgesini ve aylık prim ve hizmet belgesini (bugünkü adıyla muhtasar ve prim hizmet beyannamesini) vermek işverenin yükümlülüğüdür.

İşveren bu belgeleri vermez, SGK da çalışmayı kendi denetimiyle tespit etmezse işçi, çalıştığını mahkemede ispatlayarak hizmetinin kayda geçirilmesini isteyebilir. Kanun bu yolu şöyle düzenler:

5510 sayılı Kanun m.86/9: “Aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.”

Kesinleşen mahkeme kararı, işverenin vermediği belgelerin yerine geçer. 1 Ekim 2008’den önceki çalışmalar için aynı içerikteki mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu m.79/10 uygulanır (5510 sayılı Kanun geçici m.7). Uygulamada dava “sigortalılığın tespiti”, “hizmet süresinin tespiti” veya “sigortasız çalışmanın tespiti” adlarıyla da anılır.

Hizmet Tespit Davası Hangi Durumlarda Açılır?

Dava yalnızca hiç sigortası yapılmayan işçiler için değildir. Çalışmanın veya kazancın SGK’ya gerçeğe aykırı bildirildiği her durumda gündeme gelir.

Durum SGK kaydında görünen Davada istenen
Sigortasız çalıştırma Bu işyerinden hiç kayıt yok Çalışılan sürenin tamamının tespiti
İşe girişin geç bildirilmesi Giriş tarihi, fiili başlangıçtan aylar veya yıllar sonra Bildirim öncesi dönemin tespiti
Eksik gün bildirimi Tam ay çalışan işçi ayda 10–15 gün görünür Bildirilmeyen günlerin tespiti
Düşük kazanç bildirimi Ücret asgari ücretten veya gerçeğin altında gösterilir Prime esas kazancın tespiti
Kağıt üzerinde giriş-çıkış Çalışma sürerken çıkış ve yeniden giriş yapılmış Aradaki sürenin tespiti
Sigorta başlangıcının tespiti İşe giriş bildirgesi var, prim günü yok Bir günlük çalışmanın ve başlangıç tarihinin tespiti

Apartman görevlileri (kapıcılar), küçük işyerlerinde çalışanlar, inşaat ve mevsimlik işçiler bu davayı en sık açan gruplardır. Emekli olduktan sonra sigortasız çalıştırılan kişi de sosyal güvenlik destek primine tabi hizmetinin tespitini isteyebilir.

Dava, hizmet akdiyle çalışanlar (5510 sayılı Kanun m.4/1-a, eski adıyla SSK’lılar) içindir. Kendi adına çalışanların Bağ-Kur sigortalılığının tespiti farklı kurallara tabidir: Bu davalar SGK’ya karşı açılır ve dava açmadan önce Kuruma başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.4/1).

Hizmet Tespit Davasının Şartları

Davanın kabul edilebilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

  • Hizmet akdine dayalı çalışma: İşçi, işverenin emir ve talimatı altında, ücret karşılığı çalışmış olmalıdır. Kendi adına ve bağımsız çalışan kişi bu davayı açamaz.
  • İşin işverenin işyerinde yapılması: Çalışma, işverene ait işyerinde veya işyerinden sayılan yerlerde geçmiş olmalıdır.
  • Sigortalı sayılmayanlardan olmamak: Kanunun sigortalı saymadığı kişiler (örneğin gerçek anlamda çıraklık eğitimi görenler) hizmet tespiti isteyemez.
  • Çalışmanın SGK’ya bildirilmemiş ve Kurumca tespit edilmemiş olması.
  • Fiili çalışma: Kağıt üzerinde bir iş ilişkisi yetmez; işçinin gerçekten çalıştığı ispatlanmalıdır.
  • Davanın beş yıllık süre içinde açılması.

Çıraklar bakımından Yargıtay’ın ölçütü, ilişkinin adına değil içeriğine bakmaktır. Çırak, işyerinde diğer işçiler gibi üretime fiilen katılıyor ve meslek eğitimi geri planda kalıyorsa çıraklık ilişkisinden söz edilemez; çalışma sigortalı hizmet sayılır. Ancak bunun somut olarak araştırılması gerekir (10. HD, 04.02.2026, 2025/11878 E., 2026/725 K.).

Hizmet Tespit Davasında Zamanaşımı: 5 Yıllık Hak Düşürücü Süre

Hizmet tespit davasında zamanaşımı yoktur; dava beş yıllık hak düşürücü süreye tabidir. Fark önemlidir: Zamanaşımını davalının ileri sürmesi gerekir, kesilebilir ve durabilir. Hak düşürücü süreyi ise hakim kendiliğinden dikkate alır; süre geçmişse hak, bir daha canlanmamak üzere sona erer.

Süre, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlar. Kesintisiz çalışan ve SGK’ya hiç bildirilmeyen bir işçi için başlangıç, işten ayrıldığı yılın 31 Aralık günüdür; dava, izleyen beşinci yılın 31 Aralık gününe kadar açılabilir.

Çalışmanın sona erdiği yıl Dava açılabilecek son gün
2020 ve öncesi Süre dolmuştur (aşağıdaki haller dışında)
2021 31 Aralık 2026
2022 31 Aralık 2027
2023 31 Aralık 2028
2024 31 Aralık 2029
2025 31 Aralık 2030
2026 31 Aralık 2031

Tablo, çalışmanın SGK’ya hiç bildirilmediği ve Kurumca tespit edilmediği durumlar içindir. İşten ayrıldıktan sonra aynı işyerine yeniden girmek, önceki dönem için süreyi kendiliğinden yeniden başlatmaz; ayrı çalışma dönemlerinin her biri için süre ayrı hesaplanır.

Hizmet tespit davasında zamanaşımı 10 yıl mı?

Hayır. Süre, 506 sayılı Kanun yürürlüğe girdiğinde beş yıldı; 9 Temmuz 1987’de on yıla çıkarıldı, 7 Haziran 1994’te yeniden beş yıla indirildi. 5510 sayılı Kanun da beş yılı korudu. “10 yıl” bilgisi bu eski döneme aittir. İşçilik alacaklarında (kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma) uygulanan zamanaşımı süreleri ise hizmet tespitinden bağımsızdır ve ayrıca hesaplanır.

Hak Düşürücü Sürenin İşlemediği Haller

Beş yıllık süre, SGK’nın çalışmadan hiç haberdar olmadığı durumlar için öngörülmüştür. Yargıtay, Kurumun çalışmayı bir şekilde öğrendiği hallerde sürenin işlemediğini kabul eder. Hukuk Genel Kurulu’nun ve 10. Hukuk Dairesi’nin kararlarında sayılan başlıca haller şunlardır:

  • İşverenin işçi için işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu veya aylık prim ve hizmet belgesi gibi belgelerden birini Kuruma vermiş olması,
  • Çalışmanın SGK müfettişi veya denetmeni tarafından tespit edilmiş olması,
  • İşçinin ücretinden sigorta primi kesilmiş olması,
  • İşçinin askerlik nedeniyle ayrılıp terhisten sonra aynı işyerinde çalışmaya devam etmesi,
  • Hizmetin eksik gün veya eksik kazançla da olsa bildirilmiş olması (eksik bildirime yönelik davalar),
  • Mevsimlik işlerde çalışılmayan dönemde sözleşmenin askıda sayılması; süre, mevsimlik çalışmanın tümüyle sona erdiği yılın sonundan başlar.

Bu ilkeler 10. Hukuk Dairesi’nin 10.11.2021 tarihli, 2020/4938 E., 2021/14006 K. ve 14.12.2022 tarihli, 2022/6093 E., 2022/16000 K. sayılı kararlarında bir arada yer alır.

İşe giriş bildirgesi verilmişse süre hiç işlemez mi?

En çok yanlış bilinen nokta budur. İşe giriş bildirgesi, bildirgede yazan işe başlama tarihinden sonraki ve kesintisiz devam eden çalışma için süreyi ortadan kaldırır. Bildirgeden önceki dönem içinse süre işlemeye devam eder; yalnızca başlangıcı değişir.

Hukuk Genel Kurulu bu konuyu 01.10.2025 tarihli kararında açıklığa kavuşturdu (2024/389 E., 2025/596 K., oy çokluğu). İşçi 1996–2001 arasında sigortasız, 2001’den itibaren sigortalı çalışmış, davasını 2016’da açmıştı. Kurul’a göre:

  • Bildirim öncesi çalışma, bildirilen çalışmayla kesintisiz bir bütün (blok çalışma) oluşturuyorsa süre, bildirilmeyen dönemin sonundan değil, kesintisiz çalışmanın sona erdiği yılın sonundan başlar.
  • Buna karşılık “bildirge verilmişse önceki dönem için süre hiç işlemez” denilemez; bu yorum kanundaki süreyi işlevsiz bırakır. Kanunun açık hükmü karşısında işçi lehine yorum ilkesi de uygulanamaz.
  • Çalışma arada kesilmişse, kesintiden önceki bildirimsiz dönem için süre kesinti tarihine göre hesaplanır.

10. Hukuk Dairesi aynı ölçütü uyguluyor. İşçinin 2001–2010 arası sigortasız çalışmasının tespitini istediği, 2011’de sigortalı gösterilip 2017’ye kadar çalıştığı bir davada Daire, Kasım 2010 ile Şubat 2011 arasındaki yaklaşık üç buçuk aylık boşluk nedeniyle çalışmanın kesintiye uğradığını, bu nedenle hak düşürücü sürenin geçip geçmediğinin değerlendirilmesi gerektiğini belirterek kabul kararını bozdu (15.10.2025, 2025/8679 E., 2025/13810 K.). Çalışmanın kesintisiz olduğu bir başka davada ise bildirim öncesi dönem için verilen ret kararını hatalı buldu (25.12.2025, 2025/14630 E., 2025/18111 K.).

Eleştirimiz

Beş yıllık sürenin en ağır sonucu, işçinin çalışırken işverenine dava açamamasında ortaya çıkıyor. Hukuk Genel Kurulu’nun 01.10.2025 tarihli kararına konu olan dosyada ilk derece mahkemesi tam da bunu söyleyerek direnmişti: İşverenin emri altında çalışan işçinin ona karşı dava açma serbestisi yoktur; işe giriş bildirgeleri çoğu zaman geç verilir, çalışma sürerken giriş-çıkış yapılır ve işçi bu belgeleri imzalamak zorunda kalır. Kurul çoğunluğu bu gerekçeyi kabul etmedi.

Kanaatimizce direnme kararındaki tespit, çalışma hayatının gerçeğini yansıtıyor. Kısa bir giriş-çıkış boşluğu, yıllarca süren sigortasız çalışmanın tümüyle kaybına yol açabiliyor; üstelik bu boşluğu yaratan çoğu zaman işverenin kendi bildirimidir. Anayasa Mahkemesi beş yıllık süreye yönelik iptal istemini daha önce reddettiğinden (E.2008/109, K.2011/25) sorunun çözümü yasa değişikliğine kalmış görünüyor: Sürenin, hiç değilse iş ilişkisinin sona erdiği tarihten başlatılması gerekir. Mevcut durumda işçinin yapabileceği, hizmet dökümünü düzenli kontrol etmek ve eksik gördüğü dönem için süreyi beklemeden harekete geçmektir.

Hizmet tespit davası kaç yıl geriye gider?

Kanunda “en fazla şu kadar yıl geriye gidilir” biçiminde bir sınır yoktur; belirleyici olan hak düşürücü süredir. Süre işlemiyorsa veya kesintisiz çalışmanın bittiği yılın sonundan itibaren beş yıl dolmamışsa, on beş veya yirmi yıl önce başlayan çalışmanın tespiti de istenebilir. Buna karşılık SGK’ya yapılan şikayet üzerine müfettişin kayıt ve belgeye dayanmadan tespit ettiği çalışmalarda Kurum, tespit tarihinden geriye en fazla bir yıllık süreyi dikkate alabilir (5510 sayılı Kanun m.86/8). Daha eski dönemler için dava yolu zorunludur.

Sigortalı Ölmüşse Mirasçıları Dava Açabilir mi?

Evet. Sigortalı hayattayken dava açmamışsa, ölüm aylığı gibi haklar için hak sahipleri (eş, çocuklar, ana ve baba) hizmet tespiti isteyebilir. Önemli olan sürenin nasıl hesaplanacağıdır.

Birçok kaynakta mirasçılar için sürenin ölüm tarihinden başladığı yazılır. Bu bilgi, Hukuk Genel Kurulu’nun 1998 tarihli bir kararına dayanır ve bugün geçerli değildir. Kurul, 04.02.2020 tarihli kararında (2018/171 E., 2020/75 K., oy çokluğu) görüş değiştirdi: Sigortalının yaşarken süresini geçirdiği için kullanamayacağı bir hak mirasçılarına tanınamaz; hak düşürücü süreyle sona eren hak mirasçılar eliyle yeniden canlandırılamaz. Mirasçılar için de süre, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıldır; ölüm süreyi yeniden başlatmaz.

Kurul bu sonucu 08.05.2024 tarihli kararında da uyguladı: 1965–1966 yıllarındaki çalışmanın tespiti için sigortalının 2017’deki ölümünden üç ay sonra açılan dava, hak düşürücü süre nedeniyle reddedildi (2023/75 E., 2024/225 K., oy birliği). Sürenin işlemediği haller (örneğin işe giriş bildirgesinin verilmiş olması) mirasçıların açtığı davada da geçerlidir.

Dava Kime Karşı ve Hangi Mahkemede Açılır?

Davalı işverendir. Dava, çalışmanın geçtiği işyerinin işverenine karşı açılır. İşyeri el değiştirmişse veya aralarında organik bağ bulunan birden fazla şirket varsa, hangi dönemde kimin yanında çalışıldığı belirtilerek hepsi davalı gösterilir.

SGK davalı değildir. 11 Eylül 2014’ten sonra açılan davalarda Kurum davalı olarak gösterilmez; mahkeme davayı Kuruma kendiliğinden ihbar eder ve Kurum, davalı işverenin yanında feri müdahil olarak davaya katılır (7036 sayılı Kanun m.4/2; 10. HD, 07.12.2021, 2021/7237 E., 2021/15499 K.). Feri müdahil olmasına rağmen Kurum, işveren başvurmasa bile kararı tek başına istinaf ve temyiz edebilir. Karar kesinleştiğinde Kurum onu uygulamakla yükümlüdür.

Görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi, iş mahkemesi sıfatıyla davaya bakar (7036 sayılı Kanun m.2, m.5).

Yetkili mahkeme, davalı işverenin dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi veya işin yapıldığı yer mahkemesidir; davalı birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Bu kurala aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir (7036 sayılı Kanun m.6). Örneğin İzmit’teki bir işyerinde çalışan işçi davasını Kocaeli iş mahkemelerinde açabilir.

Arabuluculuk ve SGK’ya Başvuru Şart mı?

İkisi de şart değildir.

Arabuluculuk: İş hukukunda arabulucuya başvuru, işçi veya işveren alacağı, tazminat ve işe iade talepli davalar için dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3). Hizmet tespiti bir alacak veya tazminat talebi olmadığından bu kapsamda değildir; doğrudan dava açılır. Aynı işverenden kıdem tazminatı, ücret gibi alacaklar da istenecekse bu alacaklar için arabuluculuk süreci ayrıca işletilmelidir.

SGK’ya başvuru: Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında dava açmadan önce Kuruma başvurmak kural olarak zorunludur. Kanun, hizmet akdine tabi çalışmalar nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti taleplerini bu zorunluluğun dışında tutmuştur (7036 sayılı Kanun m.4/1).

İşçi isterse dava açmadan önce SGK’ya şikayette bulunabilir (ALO 170 veya il müdürlüğüne dilekçe). Denetim sonucunda çalışma tespit edilirse kayıtlar dava açılmadan düzeltilir. Ancak iki noktaya dikkat edilmelidir: Şikayet, beş yıllık süreyi kendiliğinden durdurmaz; denetimle geriye dönük tespit de yukarıda değinildiği gibi sınırlıdır.

Hizmet Tespit Davası Nasıl İspatlanır?

Çalıştığını ispat yükü davacı işçidedir. Kanun bu dava için özel bir ispat yöntemi öngörmemiştir; çalışma olgusu tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir. Buna karşılık dava kamu düzenine ilişkin sayıldığından hakim, tarafların getirdiği delillerle yetinmez; gerçeğe aykırı sigortalılık kazanılmasını da, hak kaybını da önlemek için kendiliğinden araştırma yapar.

Delil Nereden gelir? Ne işe yarar?
Hizmet dökümü, işyeri sicil dosyası, dönem bordroları SGK Bildirilen ve bildirilmeyen dönemleri, o dönemde işyerinde kimlerin kayıtlı olduğunu gösterir
Özlük dosyası, ücret bordroları, puantaj, giriş-çıkış kayıtları İşveren Çalışmanın başlangıcını, süresini ve ücreti gösterir
Bordro tanıkları Mahkemece dönem bordrolarından belirlenir Aynı dönemde işyerinde kayıtlı çalışan kişilerdir; en çok değer verilen tanıklardır
Komşu işyeri tanıkları Zabıta, vergi dairesi, meslek odası, muhtarlık aracılığıyla belirlenir İşyerine komşu işyerlerinin o dönemdeki çalışanları veya sahipleridir; tarafsız tanık sayılır
Banka kayıtları, makbuzlar Banka, işçi Ücret ödemelerini ve iş ilişkisini gösterir
Müfettiş raporları, kolluk tutanakları SGK, kolluk Denetim sırasındaki tespitler ve beyanlar güçlü delildir
İşçilik alacağı dava dosyası İlgili mahkeme Oradaki tanık beyanları bu davadakilerle karşılaştırılır
Yargıtay uygulamasında

10. Hukuk Dairesi, mahkemenin yapması gereken araştırmayı 04.02.2026 tarihli kararında tek tek saymıştır: İşverenden işçiye ait tüm belge ve kayıtlar istenir; işyerinin Kurumdaki dosyası, ücret bordroları ve puantaj kayıtları getirtilir; bordrolarda kayıtlı sigortalılar tanık olarak dinlenir; Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulur; aynı çevrede faaliyet gösteren ve işçinin çalışmasını bilebilecek tarafsız işverenler ile bordrolu çalışanlar belirlenip dinlenir; işçilik alacağı davası varsa dosyası getirtilerek tanık anlatımları karşılaştırılır ve çelişkiler giderilir (2025/11878 E., 2026/725 K.).

Tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeden verilen kararlar bozulmaktadır. Bir bordro tanığının işçinin iki üç yıl ara verdiğini, diğerinin ise on iki yıl aralıksız çalıştığını söylediği davada Daire, dönemin tamamını kapsayan bordro tanıklarının mahkemece kendiliğinden belirlenip dinlenmesini istemiştir (01.11.2023, 2023/8178 E., 2023/10647 K.). Apartman görevlisinin açtığı davada ise komşu işyeri tanığı yoksa kamu görevlisi tanıkların ve dinlenmemiş apartman sakinlerinin dinlenmesi gerektiğine karar verilmiştir (24.06.2021, 2020/7714 E., 2021/8943 K.).

Tanığım yoksa veya yalnızca yakınlarım tanıksa dava kazanılır mı?

Yazılı belge bulunmaması davanın kaybedileceği anlamına gelmez; inandırıcı ve somut bilgiye dayanan tanık beyanlarıyla sonuca gidilebilir. Ancak mahkemeler tanığın bilgiyi nereden edindiğine, işçi ve işverenle ilişkisine bakar. İşçiyle birlikte çalışmamış, olanları ondan duymuş yakınların beyanı tek başına yeterli görülmez. Kendi tanığınız olmasa bile mahkeme, işyerinin bordrolarında kayıtlı kişileri ve komşu işyeri çalışanlarını kendiliğinden belirleyip dinleyecektir; bu yüzden dilekçede işyerinin adresini, komşu işyerlerini ve birlikte çalıştığınız kişilerin adlarını mümkün olduğunca ayrıntılı yazmak önemlidir.

Hizmet tespit davasını kazanan var mı?

Evet; iş mahkemelerinde en sık görülen dava türlerinden biridir ve çalışma somut delillerle ortaya konulduğunda kabul edilir. Davaların reddedilmesinin veya Yargıtay’da bozulmasının başlıca üç nedeni vardır: Beş yıllık sürenin geçmiş olması, tanık beyanlarının çelişkili veya duyuma dayalı kalması ve çalışmanın sürekli mi kesintili mi olduğunun açıklığa kavuşturulamaması.

Ücretin Tespiti: Prime Esas Kazanç Nasıl İspatlanır?

Emekli aylığı yalnızca prim gününe değil, primlerin hangi kazanç üzerinden ödendiğine de bağlıdır. Bu nedenle davada çoğu zaman sürenin yanında gerçek ücretin (prime esas kazancın) tespiti de istenir. Mahkeme kararında günlük veya aylık kazanç ayrıca gösterilir.

Burada ispat kuralı değişir. Çalışma olgusu her delille ispatlanabilirken, ücret konusunda aynı serbestlik yoktur. Yargıtay’a göre Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki senetle ispat sınırını aşan ücret iddiaları yazılı delille ispatlanmalıdır. Kabul edilen belgeler, işçinin imzasını taşıyan ücret bordroları, para makbuzları, banka kayıtları ve ticari defter kayıtlarıdır. Yazılı delil başlangıcı sayılabilecek bir belge varsa tanık da dinlenebilir (10. HD, 17.04.2025, 2024/9624 E., 2025/6181 K.).

Ücret ispatlanamazsa hizmet yine tespit edilir, ancak kazanç asgari ücret (prime esas kazancın alt sınırı) üzerinden kabul edilir. Daire, mahkemenin tanık beyanlarına dayanarak asgari ücretin üzerinde kazanç tespit ettiği kararı bu nedenle bozmuştur.

Uygulamada

Pratikte dosyalarda en sık karşılaştığımız durum, ücretin SGK’ya asgari ücretten bildirilip aradaki farkın elden ödenmesidir. İşçi çalıştığını tanıkla ispatlayabiliyor, ama elden aldığı fark için yazılı bir belge gösteremiyor; dava kazanılsa bile kazanç asgari ücretten tespit ediliyor ve emekli aylığındaki kayıp giderilemiyor. Bu yüzden çalışırken ücretin tamamının bankadan ödenmesini istemek, elden ödeme yapılıyorsa tutarı gösteren imzalı bir belge almak, işverenle ücrete ilişkin yazışmaları ve mesajları saklamak, ileride açılacak davanın sonucunu belirliyor.

Hizmet Tespit Davasından Feragat Edilebilir mi?

Hayır. Sigortalı olmak kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı ve vazgeçilemez bir haktır; sigorta hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldıran veya azaltan sözleşme hükümleri geçersizdir (5510 sayılı Kanun m.92). Yargıtay bu nedenle hizmet tespit davasından feragati geçerli saymaz: Mahkeme, feragat nedeniyle davanın reddine veya konusuz kaldığına karar veremez.

Davacının iki imkanı vardır: İşverenin rızasıyla davayı geri alabilir (HMK m.123) veya davayı takip etmeyerek dosyanın işlemden kaldırılmasını ve sonunda davanın açılmamış sayılmasını sağlayabilir (HMK m.150). Her iki durumda da hak ortadan kalkmaz; süre dolmamışsa dava yeniden açılabilir (10. HD, 21.05.2019, 2018/2544 E., 2019/4589 K.; 05.10.2022, 2022/5621 E., 2022/11839 K.; 12.03.2025, 2025/448 E., 2025/4074 K., oy çokluğu).

Bu kuralın pratik sonucu şudur: İşverenle “davadan vazgeçme” karşılığında yapılan anlaşmalar, sigortalılık hakkı bakımından bağlayıcı değildir. Ancak dava geri alınır ve beş yıllık süre bu arada dolarsa hak fiilen kaybedilebilir.

Hizmet Tespiti ile İşçilik Alacağı Davasının İlişkisi

Sigortasız çalışan işçinin çoğu zaman kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma ve yıllık izin alacağı da vardır. İki talep arasındaki ilişki şöyledir:

  • Hizmet tespit davası açmadan alacak davası açılabilir. Çalışma süresi, alacak davasında da tanık ve belgelerle ispatlanabilir; önce hizmet tespiti kararı almak zorunlu değildir.
  • İki dava birlikte açılabilir mi? İki talep farklı kurallara tabidir: Alacaklar için arabuluculuk dava şartıdır, hizmet tespitinde ise SGK davaya katılır ve mahkeme kendiliğinden araştırma yapar. Bu nedenle taleplerin ayrı davalar olarak açılması veya birlikte açılmışsa mahkemece ayrılması olağandır.
  • Bekletici mesele: Hizmet tespit davası açılmışsa, bu davada verilecek karar alacak davasındaki hizmet süresini ve ücreti doğrudan etkiler. Yargıtay, hizmet tespiti kararının alacak davası bakımından kesin delil olduğunu ve sonucunun beklenmesi gerektiğini kabul eder (9. HD, 02.03.2021, 2020/7898 E., 2021/5310 K.; Kapatılan 22. HD, 25.06.2020, 2017/30415 E., 2020/7758 K.).
  • Süreler ayrıdır. Hizmet tespitinde beş yıllık hak düşürücü süre, kıdem ve ihbar tazminatında ise ayrı zamanaşımı süreleri işler. Birini beklerken diğerini kaçırmamak gerekir.

31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun, belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107’yi yürürlükten kaldırdı. Bu değişiklik hizmet tespit davasını etkilemez; çünkü hizmet tespiti parasal bir alacak talebi değildir. Etkilenen, aynı işverene karşı açılacak işçilik alacağı davasıdır: Bu tarihten sonra açılan davalarda alacağın bir kısmı dava edilmişse talep, tahkikat sona erinceye kadar bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109/4). Tespit edilen süreye göre alacaklarınızı kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracımızla hesaplayabilir, şartlar için kıdem tazminatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Hizmet Tespit Davası Kazanılırsa Ne Olur?

Karar kesinleştiğinde SGK, mahkeme kararında gösterilen prim ödeme gün sayılarını ve kazançları işçinin hizmet dökümüne işler (5510 sayılı Kanun m.86/9; 7036 sayılı Kanun m.4/2). Bunun sonuçları şunlardır:

  • Emeklilik: Eksik prim günleri tamamlanır, sigorta başlangıç tarihi öne çekilebilir; kazancın düzeltilmesi bağlanacak aylığı etkiler. Aylığı düşük bağlanmış emekliler için ayrıntılar emekli zammı yazımızın ilgili bölümündedir.
  • İşsizlik maaşı: Son üç yıldaki 600 gün prim şartı, tespit edilen günlerle sağlanabilir. Şartlar için işsizlik maaşı sayfamıza bakabilirsiniz.
  • Tazminatlar: Kıdem tazminatı, ihbar süresi ve yıllık izin hakkı gerçek çalışma süresine göre hesaplanır.
  • Diğer haklar: Malullük ve ölüm sigortasından doğan haklar, iş kazası halinde yapılacak yardımlar gerçek süre ve kazanca göre belirlenir.

Primleri kim öder?

Primleri işveren öder. Hizmet akdiyle çalışanların primlerini Kuruma ödeme yükümlüsü işverendir (5510 sayılı Kanun m.88); Kurum, kesinleşen karar üzerine geçmişe dönük primleri gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte işverenden tahsil eder. İşçinin hizmetinin kayda geçmesi, işverenin bu borcu ödemesine bağlı değildir.

İşverene ceza hesaplaması nasıl yapılır?

Primlerin yanında işverene idari para cezası kesilir (5510 sayılı Kanun m.102). Başlıca kalemler:

Fiil İdari para cezası Dayanak
İşe giriş bildirgesinin verilmediğinin mahkeme kararından anlaşılması Her sigortalı için asgari ücretin 2 katı m.102/1-a-2
Aylık prim ve hizmet belgesinin verilmediğinin veya eksik verildiğinin mahkeme kararından anlaşılması Her belge (her ay) için aylık asgari ücretin 2 katı m.102/1-c-4
Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi dönemlerinde hizmetin bildirilmemesi veya eksik bildirilmesi Her ay için sigortalı başına; bilanço esasına göre defter tutanlarda 1 asgari ücret (en çok 3 katı), diğer defterleri tutanlarda yarım asgari ücret (en çok 2 katı), defter tutmayanlarda asgari ücretin üçte biri (en çok 1 katı) m.102/1-m-4
Yalnızca kazancın eksik bildirilmesi (beyanname dönemleri) Eksik bildirilen kazanç tutarında; aylık asgari ücretin onda birinden az, iki katından fazla olamaz m.102/1-m-4-ç

2026’da brüt asgari ücret 33.030 TL olduğundan iki katı 66.060 TL’dir. Ceza, bildirilmeyen her ay için ayrı hesaplandığından uzun süreli sigortasız çalıştırmada toplam tutar, primler ve gecikme zamlarıyla birlikte ciddi boyutlara ulaşır. İdari para cezaları fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir; işveren cezaya karşı on beş gün içinde Kuruma itiraz edebilir, itirazı reddedilirse otuz gün içinde idare mahkemesine başvurabilir.

Hizmet tespit kararı kesinleşmeden icraya konulabilir mi?

Hizmetin SGK kayıtlarına işlenmesi için kararın kesinleşmesi gerekir; kanun bunu açıkça söyler (7036 sayılı Kanun m.4/2). Kararda yer alan yargılama gideri ve vekalet ücreti bakımından ise Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, tespit hükmü içeren ilamların cebri icra gücünün kesinleşmeyle doğduğunu, ilamın eklentisi olan vekalet ücreti ve yargılama giderinin de asıl hüküm kesinleşmeden takibe konulamayacağını kabul etmektedir (06.11.2018, 2018/4528 E., 2018/10911 K.). Bu nedenle vekalet ücreti ve yargılama giderleri için de kesinleşmeyi beklemek gerekir.

Davayı kazandıktan sonra ne yapmalıyım?

Kararın kesinleştiğini gösteren şerhli örneğiyle birlikte SGK il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine başvurarak hizmetlerin işlenmesini isteyin; bir süre sonra e-Devlet’teki hizmet dökümünüzü kontrol edin. Emeklilik şartlarınız tamamlandıysa tahsis talebinde bulunabilirsiniz. İşçilik alacaklarınız için ayrı bir dava veya arabuluculuk süreci gerekiyorsa zamanaşımı sürelerini gözden kaçırmayın.

1 Günlük Hizmet Tespit Davası, EYT ve 1999 Öncesi Çalışmalar

Emeklilik şartları, kişinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre belirlenir. 7438 sayılı Kanun’la 5510 sayılı Kanun’a eklenen geçici 95. madde, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanların yaş dışındaki şartları tamamlamaları halinde yaş beklemeden aylık alabilmesini sağladı (kamuoyundaki adıyla EYT). Bu nedenle sigorta başlangıcını bu tarihin öncesine çekebilecek tek bir günlük çalışma bile belirleyici hale geldi.

“1 günlük hizmet tespit davası” veya “sigorta başlangıcının tespiti” davasında tipik durum şudur: İşveren işçi için işe giriş bildirgesi vermiş, ancak o döneme ait prim bildirmemiştir. Bu davada iki noktayı bilmek gerekir.

Süre: İşe giriş bildirgesi Kuruma verilmişse SGK çalışmadan haberdar sayılır; bildirgedeki tarihten sonraki çalışma için beş yıllık süre işlemez. 1999 öncesine ait bir çalışma için bugün dava açılabilmesinin nedeni budur. Bildirge veya Kuruma verilmiş başka bir belge yoksa, o yıllara ait çalışma için süre çoktan dolmuştur.

İspat: İşe giriş bildirgesi tek başına yeterli değildir. Yargıtay’a göre bu davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespiti olarak görülmemeli, kabul edilecek sigorta başlangıcının kazandıracağı haklar dikkate alınmalıdır. İşyerinin o tarihte gerçekten var olduğu ve işçinin orada fiilen çalıştığı, dönem bordrosunda kayıtlı tanıklar, yoksa komşu işyeri tanıkları ve döneme ait belgelerle, kuşkuya yer bırakmayacak biçimde ispatlanmalıdır (HGK, 07.06.2022, 2019/456 E., 2022/852 K.; 10. HD, 01.10.2024, 2024/6976 E., 2024/9309 K.; 25.06.2025, 2025/9067 E., 2025/10619 K.).

On sekiz yaşından önce yapılan çalışmalarda ayrıca şuna dikkat edilmelidir: 10. Hukuk Dairesi’nin 25.06.2025 tarihli kararına konu olan davada mahkeme, işçinin 1986’daki bir günlük çalışmasını tespit etmiş, sigorta başlangıcını ise on sekiz yaşını doldurduğu tarih olarak belirlemişti. Çalışmanın tespit edilmesi, sigortalılık süresinin her zaman o tarihten başlatılacağı anlamına gelmez.

Hizmet Tespit Davası Ne Kadar Sürer, Masrafı Ne Kadardır?

Süre: Kanunda belirli bir süre yoktur. Davanın uzunluğunu belirleyen, mahkemenin yapmak zorunda olduğu araştırmadır: SGK ve işyeri kayıtlarının getirtilmesi, bordro tanıklarının ve komşu işyeri tanıklarının belirlenip dinlenmesi, gerektiğinde bilirkişi incelemesi. İlk derece kararından sonra istinaf ve temyiz yolu açıktır; SGK feri müdahil olarak kararları sıklıkla kanun yoluna taşıdığından kesinleşme zaman alır. Kanun yoluna başvuru süresi, kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftadır (7036 sayılı Kanun m.7/4; HMK m.345, m.361). İş mahkemesi kararları bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay’da ivedilikle incelenir (7036 sayılı Kanun m.7/5).

Masraflar: Dava açarken başvurma harcı, karar ve ilam harcı ile gider avansı yatırılır. Gider avansı tebligat, tanık ve bilirkişi giderlerini karşılar; dinlenecek tanık sayısı arttıkça tutar yükselir. Dava kazanılırsa yargılama giderleri ve vekalet ücreti işverene yükletilir. Ödeme gücü olmayan işçi adli yardım talep edebilir. Harç ve tarife tutarları her yıl değiştiğinden güncel rakamlar için dava açacağınız tarihte adliye veznesinden veya avukatınızdan bilgi almanız gerekir.

Avukat zorunlu mu? Değildir; işçi davayı kendisi açabilir. Ancak sürenin doğru hesaplanması, tespiti istenen dönemin dilekçede eksiksiz gösterilmesi ve tanıkların doğru belirlenmesi sonucu doğrudan etkiler. Yukarıda aktardığımız 15.10.2025 tarihli kararda, tespiti istenen dönem ile sigortalı dönemin arasında bırakılan birkaç aylık boşluk, dokuz yıllık çalışmanın süre yönünden yeniden tartışılmasına yol açmıştır.

Değerlendirmemiz

Hizmet tespitinde hakkın kaybedilmesinin en yaygın nedeni delil yokluğu değil, gecikmedir. Hizmet dökümünüzü e-Devlet’teki “4A Hizmet Dökümü” hizmetinden yılda en az bir kez kontrol etmenizi öneririz. Baktığınız üç şey şunlar olmalı: İşe giriş tarihiniz gerçek başlangıçla aynı mı, her ay için bildirilen gün sayısı fiili çalışmanızla uyuşuyor mu ve bildirilen kazanç gerçek ücretinizi yansıtıyor mu? Eksiklik görürseniz, çalışmanız sürse bile delilleri (birlikte çalıştığınız kişilerin adları, banka kayıtları, yazışmalar, fotoğraflar) şimdiden toplayın. İşten ayrılıp yeniden girdiğiniz veya kağıt üzerinde çıkış-giriş yapıldığı durumlarda ise önceki dönem için sürenin işlemeye başlamış olabileceğini unutmayın.

Hizmet Tespiti Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, hiç bildirilmeyen veya eksik bildirilen çalışmanın tespiti için hazırlanmış genel bir taslaktır. Köşeli parantez içindeki yerler kendi durumunuza göre doldurulmalıdır. Tespiti istenen dönemin başlangıç ve bitiş tarihlerini, sigortalı görünen dönemle arada boşluk kalmayacak biçimde yazmaya dikkat edin. Bir günlük çalışmanın (sigorta başlangıcının) tespiti isteniyorsa konu ve sonuç bölümü buna göre değiştirilir.

Dilekçe Örneği – Hizmet Tespiti Dava Dilekçesi

KOCAELİ NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİNE

DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: […], [Adres]
VEKİLİ: [Varsa avukatın adı ve adresi]
DAVALI: [İşverenin adı/unvanı], [Adres], SGK işyeri sicil no: [biliniyorsa]
İHBAR OLUNAN: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (7036 sayılı Kanun m.4/2 uyarınca)

KONU: Davacının davalı işyerinde [gün.ay.yıl] – [gün.ay.yıl] tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının ve prime esas kazancının tespiti istemidir.

AÇIKLAMALAR
1. Davacı, davalıya ait [adres]teki işyerinde [gün.ay.yıl] tarihinde [görev] olarak çalışmaya başlamış, [gün.ay.yıl] tarihine kadar kesintisiz çalışmıştır. [Çalışma günleri ve saatleri, yapılan iş, işyerindeki amirler kısaca yazılır.]
2. Davalı işveren, davacının [tarih aralığı] dönemindeki çalışmasını Sosyal Güvenlik Kurumuna hiç bildirmemiş / [tarih]ten itibaren bildirmiş / ayda […] gün üzerinden eksik bildirmiştir. Durum, ekte sunulan hizmet dökümünden anlaşılmaktadır.
3. Davacı bu dönemde aylık net […] TL ücret almıştır. Ücret [banka hesabına / elden] ödenmiştir. [Varsa banka kayıtları, imzalı bordro, ücret pusulası belirtilir.]
4. Dava, 5510 sayılı Kanun m.86/9'da öngörülen beş yıllık süre içinde açılmıştır. [Çalışma devam ediyorsa veya işe giriş bildirgesi verilmişse ayrıca belirtilir.]
5. Çalışma olgusu; işyerinin dönem bordrolarında kayıtlı çalışanların ve komşu işyeri çalışanlarının tanıklığı, işyeri kayıtları ve aşağıda gösterilen diğer delillerle ispatlanacaktır.

HUKUKİ NEDENLER: 5510 sayılı Kanun m.4, m.80, m.82, m.86/9 (dava konusu dönem 01.10.2008 öncesine uzanıyorsa 506 sayılı Kanun m.79/10), 7036 sayılı Kanun, 6100 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat.

DELİLLER
1. SGK hizmet dökümü, işyeri sicil dosyası ve dava konusu döneme ait dönem bordroları (Kurumdan getirtilmesi talep olunur).
2. İşyeri özlük dosyası, ücret bordroları, puantaj ve giriş-çıkış kayıtları (davalıdan getirtilmesi talep olunur).
3. Banka hesap dökümleri.
4. Tanıklar: [Ad Soyad, adres – aynı dönemde işyerinde bordrolu çalışan], [Ad Soyad, adres – komşu işyeri çalışanı].
5. Bordro tanıklarının ve komşu işyeri tanıklarının mahkemece resen belirlenip dinlenmesi.
6. [Varsa: yazışmalar, fotoğraflar, iş kıyafeti, görev belgeleri, işçilik alacağı dava dosyası, müfettiş raporu.]
7. Bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle;
1. Davanın Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ihbar edilmesine,
2. Davacının davalıya ait […] sicil numaralı işyerinde [gün.ay.yıl] – [gün.ay.yıl] tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak ve [günlük/aylık … TL] prime esas kazançla kesintisiz çalıştığının, bu çalışmalardan Kuruma bildirilmeyen sürelerin tespitine,
3. Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla talep ederim. [Tarih]

Davacı / Davacı Vekili
[Ad Soyad – İmza]

EKLER: 1) Hizmet dökümü 2) Banka hesap dökümü 3) [Diğer belgeler] 4) Vekaletname

Dilekçe, davalı sayısından bir fazla nüsha olarak hazırlanır ve UYAP üzerinden veya adliyedeki tevzi bürosuna verilerek dava açılır. SGK davalı gösterilmez; mahkeme davayı Kuruma kendiliğinden ihbar eder.

Davalı işverenin cevap dilekçesi

Dava dilekçesi tebliğ edilen işveren, iki hafta içinde cevap dilekçesi verebilir. İşveren savunmalarında genellikle çalışmanın hiç bulunmadığı veya belirtilenden kısa sürdüğü, işçinin kendi adına bağımsız çalıştığı, hak düşürücü sürenin geçtiği ve çalışmanın kesintili olduğu ileri sürülür. Hak düşürücü süre, işveren ileri sürmese de mahkemece dikkate alınır.

Hizmet Tespit Davası Yargıtay Kararları

Yazıda değinilen kararların konularına göre özeti aşağıdadır. Hizmet tespit davalarının temyiz incelemesini Yargıtay 10. Hukuk Dairesi yapmaktadır.

Karar Konu Sonuç
HGK, 01.10.2025, 2024/389 E., 2025/596 K. İşe giriş bildirgesinden önceki dönemde süre Süre işler; başlangıcı kesintisiz çalışmanın sona erdiği yılın sonudur
10. HD, 15.10.2025, 2025/8679 E., 2025/13810 K. Çalışmada birkaç aylık kesinti Hak düşürücü süre değerlendirilmeden verilen kabul kararı bozuldu
10. HD, 25.12.2025, 2025/14630 E., 2025/18111 K. Kesintisiz (blok) çalışma Bildirim öncesi dönem için süre, çalışmanın bittiği yılın sonundan başlar
HGK, 04.02.2020, 2018/171 E., 2020/75 K. Mirasçıların açtığı dava Süre ölümden değil, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlar
HGK, 08.05.2024, 2023/75 E., 2024/225 K. 1965–1966 çalışması, mirasçılar Dava hak düşürücü süreden reddedildi
10. HD, 04.02.2026, 2025/11878 E., 2026/725 K. Mahkemenin araştırma yükümlülüğü, çıraklık Yapılacak araştırma tek tek sayıldı; eksik inceleme nedeniyle bozma
10. HD, 01.11.2023, 2023/8178 E., 2023/10647 K. Çelişkili tanık beyanları Bordro tanıkları kendiliğinden belirlenip dinlenmeli
10. HD, 17.04.2025, 2024/9624 E., 2025/6181 K. Asgari ücretin üzerindeki kazancın ispatı Yazılı delil aranır; tanıkla tespit bozma nedeni
10. HD, 12.03.2025, 2025/448 E., 2025/4074 K. Davadan feragat Feragat geçersiz; yalnızca geri alma ve takipsiz bırakma mümkün
9. HD, 02.03.2021, 2020/7898 E., 2021/5310 K. İşçilik alacağı davasıyla ilişki Hizmet tespit davası bekletici mesele yapılmalı
HGK, 07.06.2022, 2019/456 E., 2022/852 K. Sigorta başlangıcının (bir günün) tespiti Bildirge yetmez; fiili çalışma ispatlanmalı

Sık Sorulan Sorular

Hizmet tespit davası zamanaşımı kaç yıldır?

Beş yıldır ve teknik olarak zamanaşımı değil hak düşürücü süredir. Süre, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlar; 2021’de sona eren ve SGK’ya hiç bildirilmeyen bir çalışma için dava en geç 31 Aralık 2026’da açılmalıdır. İşveren işe giriş bildirgesi vermiş veya çalışma müfettişçe tespit edilmişse süre, bildirimden sonraki kesintisiz çalışma için işlemez.

Hizmet tespit davasında SGK davalı olarak gösterilir mi?

Hayır. Dava yalnızca işverene karşı açılır. Mahkeme davayı SGK’ya kendiliğinden ihbar eder; Kurum davaya işverenin yanında feri müdahil olarak katılır ve kararı tek başına istinaf ve temyiz edebilir.

Hizmet tespit davasında arabuluculuk şart mı?

Değildir. Arabuluculuk, işçi alacağı, tazminat ve işe iade talepleri için dava şartıdır; hizmet tespiti bu kapsamda değildir. Aynı işverenden tazminat veya ücret alacağı da istenecekse o talepler için arabulucuya ayrıca başvurulur.

Dava açmadan önce SGK’ya başvurmak zorunlu mu?

Hayır. 7036 sayılı Kanun m.4, hizmet akdine dayalı çalışmaların tespiti taleplerini Kuruma başvuru zorunluluğunun dışında tutmuştur. SGK’ya şikayet edilebilir, ancak şikayet beş yıllık süreyi durdurmaz.

Hizmet tespit davası nerede açılır?

İş mahkemesinde, iş mahkemesi yoksa iş mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme, işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir.

Hizmet tespit davası için neler talep edilebilir?

Bildirilmeyen çalışma süresinin (başlangıç ve bitiş tarihleriyle), prim ödeme gün sayısının ve gerçek kazancın tespiti istenir. Primlerin işverence yatırılmasına karar verilmesi istenemez; primlerin tahakkuku ve tahsili kesinleşen karar üzerine SGK tarafından yapılır. Tazminat ve ücret alacakları bu davanın konusu değildir.

Eksik prim için açılan hizmet tespit davasında süre var mı?

İşveren işçiyi bildirmiş, ancak günleri veya kazancı eksik göstermişse Kurum çalışmadan haberdar sayılır; Yargıtay, eksik bildirime yönelik davalarda hak düşürücü sürenin işlemediğini kabul eder. Asgari ücretin üzerindeki kazancın yazılı delille ispatlanması gerektiği unutulmamalıdır.

10 yıl sigortasız çalıştım, ne yapabilirim?

Çalışmanız devam ediyorsa veya işten ayrıldığınız yılın sonundan itibaren beş yıl geçmediyse, kesintisiz çalıştığınız sürenin tamamı için hizmet tespit davası açabilirsiniz. Öncesinde e-Devlet’ten hizmet dökümünüzü alın, birlikte çalıştığınız kişileri ve elinizdeki belgeleri belirleyin. Aynı işverene karşı kıdem tazminatı ve diğer alacaklarınız için de ayrıca talepte bulunabilirsiniz.

Emekli olduktan sonra hizmet tespit davası açılabilir mi?

Evet. Emeklilikten önceki bildirilmemiş çalışmalar için süre dolmamışsa dava açılabilir; kabul edilirse aylık yeniden hesaplanır. Emekli olduktan sonra sigortasız çalıştırılan kişi de sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmasının tespitini isteyebilir.

İşyeri kapanmışsa veya işveren ölmüşse dava açılabilir mi?

Açılabilir. İşveren gerçek kişiyse ve ölmüşse dava mirasçılarına yöneltilir. Şirket ticaret sicilinden silinmişse önce şirketin ihyası (yeniden sicile kaydı) için dava açılması gerekir. Her iki durumda da beş yıllık süre işlemeye devam ettiğinden gecikmemek gerekir.

Hizmet tespit davası adli tatilde görülür mü?

Hizmet akdi veya iş sözleşmesi nedeniyle işçilerin açtığı davalar adli tatilde görülecek işler arasındadır (HMK m.103/1-ç). Bu nedenle adli tatil, dava açma ve kanun yoluna başvuru sürelerini kural olarak uzatmaz.

Hizmet tespit davası temyiz edilebilir mi?

Evet. İlk derece kararına karşı istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz yolu açıktır; hizmet tespit davaları, 7036 sayılı Kanun m.8’de sayılan temyiz edilemeyen kararlar arasında değildir. Başvuru süresi kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.

Hizmet tespit davası kazanılırsa geriye dönük maaş alınır mı?

Hizmet tespiti kendiliğinden bir ödeme doğurmaz; prim günlerini ve kazancı düzeltir. Emekli olan kişinin aylığı yeniden hesaplanır; işçilik alacakları (ücret, tazminat) ise işverene karşı ayrı bir talep konusudur.

İlgili Sayfalar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Hak düşürücü sürenin hesabı ve ispat, her dosyada çalışmanın niteliğine, SGK kayıtlarına ve delillere göre ayrıca değerlendirilmelidir. Bilgiler 21.11.2026 tarihi itibarıyla günceldir.

Kaynaklar

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.4, m.82, m.86, m.88, m.92, m.102, geçici m.7 ve geçici m.95 – mevzuat.gov.tr
  • 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.2, m.3, m.4, m.5, m.6, m.7, m.8 – mevzuat.gov.tr
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.103, m.109, m.123, m.150, m.200, m.202, m.345, m.361 – mevzuat.gov.tr
  • 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun – Resmi Gazete, 31.07.2026, sayı 33326 – mevzuat.gov.tr
  • Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu m.79/10
  • Anayasa Mahkemesi, E.2008/109, K.2011/25 – anayasa.gov.tr
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu: 2018/171 E., 2020/75 K.; 2019/456 E., 2022/852 K.; 2023/75 E., 2024/225 K.; 2024/389 E., 2025/596 K. – karararama.yargitay.gov.tr
  • Yargıtay 10. Hukuk Dairesi: 2018/2544 E., 2019/4589 K.; 2020/7714 E., 2021/8943 K.; 2020/4938 E., 2021/14006 K.; 2021/7237 E., 2021/15499 K.; 2022/5621 E., 2022/11839 K.; 2022/6093 E., 2022/16000 K.; 2023/8178 E., 2023/10647 K.; 2024/6976 E., 2024/9309 K.; 2024/9624 E., 2025/6181 K.; 2025/448 E., 2025/4074 K.; 2025/9067 E., 2025/10619 K.; 2025/8679 E., 2025/13810 K.; 2025/14630 E., 2025/18111 K.; 2025/11878 E., 2026/725 K. – karararama.yargitay.gov.tr
  • Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: 2020/7898 E., 2021/5310 K. – Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi: 2017/30415 E., 2020/7758 K. – Yargıtay 12. Hukuk Dairesi: 2018/4528 E., 2018/10911 K. – karararama.yargitay.gov.tr
  • Sosyal Güvenlik Kurumu – sgk.gov.tr

Yazarlar Hakkında

Bu yazı, Kocaeli Barosu’na kayıtlı Av. Hakan Tuzcuoğlu ve Av. Sabriye Tuzcuoğlu tarafından hazırlanmıştır. İzmit’teki büromuzda iş hukuku alanında hizmet tespiti, işçilik alacakları ve işe iade davalarını takip ediyoruz; Av. Sabriye Tuzcuoğlu iş hukuku alanında bilirkişilik yapmaktadır. Yazıdaki kanun maddeleri güncel metinlerinden, Yargıtay kararları karar metinlerinden 21.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir.

Av. Hakan Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3176

Av. Sabriye Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3175

İletişim: 0538 232 71 35 · Son güncelleme: 21.11.2026