TCK 87 Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama Suçu ve Cezası
TCK 87 cezası fıkra fıkra: 87/3 kemik kırığı, 87/1 hayati tehlike ve sabit iz, 87/2 kalıcı sonuçlar, 87/4 yaralama sonucu ölüm. Adli tıp dereceleri, şikayet, uzlaştırma, tutuklama, görevli mahkeme ve Yargıtay kararları.
TCK 87, kasten yaralamanın ağır sonuçlar doğurduğu hallerde 86. maddeye göre belirlenen cezayı artıran maddedir. Kemik kırığı (87/3), yüzde sabit iz, hayati tehlike (87/1) veya kalıcı organ kaybı (87/2) gibi sonuçlar, cezayı yarısına kadar, bir kat veya iki kat artırır; yaralama sonucu ölüm halinde ise 10 ile 18 yıl arasında hapis cezası öngörülür (87/4). Aramalarda bu maddeye ilişkin rakamlar çoğu zaman eksik veya yanlış aktarılıyor. Bu yazıda 87. maddenin dört fıkrasını, güncel ceza aralıklarını, adli tıp derecelerinin cezaya etkisini, şikayet, uzlaştırma, tutuklama ve görevli mahkeme kurallarını, HAGB ve erteleme imkanını ve Yargıtay kararlarını güncel mevzuata göre anlatıyoruz.
Kısa cevap: TCK 87, kasten yaralamanın mağdurda ağır bir sonuç doğurması halinde 86. maddeye göre belirlenen cezayı artırır. 87/1 (duyu veya organ işlevinde sürekli zayıflama, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, hayati tehlike, gebe kadında erken doğum) cezayı bir kat artırır ve en az 4 yıl (86/1 halleri) veya en az 6 yıl (86/3 halleri) hapis öngörür. 87/2 (iyileşmesi olanağı bulunmayan hastalık, organ veya duyu kaybı, yüzün sürekli değişikliği vb.) cezayı iki kat artırır; asgari ceza 6 veya 9 yıldır. 87/3 (kemik kırılması veya çıkığı) cezayı, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadar artırır. 87/4 (yaralama sonucu ölüm) 10 ile 14 yıl, 86/3 halleri varsa 14 ile 18 yıl hapistir. 87. madde şikayete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir; mağdur şikayetinden vazgeçse bile dava sürer. Tutuklama katalogundadır (CMK 100/3). Görevli mahkeme çoğu halde asliye ceza, üst sınır 10 yılı aşıyorsa ağır ceza mahkemesidir.
TCK 87 Nedir? Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama
TCK 87, “neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama” başlığını taşır. Kasten yaralama suçu işlenmiş, ancak fiil kastedilenden daha ağır bir sonuç doğurmuştur: kırık, kalıcı iz, organ kaybı, hayati tehlike veya ölüm gibi. Kanun bu durumda ayrı bir suç tipi kurmaz; 86. maddeye göre belirlenen cezanın artırılmasını ve bazı hallerde asgari cezanın yükseltilmesini öngörür. Bu nedenle 87. madde hiçbir zaman tek başına uygulanmaz, önce 86’ya göre temel ceza belirlenir.
TCK m. 87/1: Kasten yaralama fiili, mağdurun; a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, b) Konuşmasında sürekli zorluğa, c) Yüzünde sabit ize, d) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma, e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına, neden olmuşsa, yukarıdaki maddeye göre belirlenen ceza, bir kat artırılır. Ancak, verilecek ceza, birinci fıkraya giren hallerde dört yıldan, üçüncü fıkraya giren hallerde altı yıldan az olamaz.
TCK m. 87/3: Kasten yaralamanın vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması halinde, yukarıdaki maddeye göre belirlenen ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre, yarısına kadar artırılır.
TCK m. 87/4: Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse, yukarıdaki maddenin birinci fıkrasına giren hallerde on yıldan ondört yıla kadar, üçüncü fıkrasına giren hallerde ise ondört yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
87/2’nin metni de aynı kuruluştadır: duyu veya organ işlevinin yitirilmesi, iyileşmesi olanağı bulunmayan hastalık veya bitkisel hayat, konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği ve gebe kadında çocuğun düşmesi halinde ceza iki kat artırılır; asgari ceza 86/1 hallerinde 6, 86/3 hallerinde 9 yıldır. Atıf yapılan “birinci fıkra” ve “üçüncü fıkra” ifadeleri 86. maddenin fıkralarıdır: birinci fıkra temel kasten yaralamayı, üçüncü fıkra ise eşe, silahla, canavarca hisle işlenme gibi nitelikli halleri gösterir. Ayrıntısı için kasten yaralama suçu ve cezası (TCK 86) yazımıza bakabilirsiniz; maddenin tam metni TCK tam metin sayfamızda da yer alıyor.
Maddeyi uygulamak için üç şart birlikte aranır:
- Kasten yaralama: Önce 86. maddedeki suç oluşmalıdır. Kast yoksa fiil taksirle yaralama (TCK 89) olur ve 87 uygulanmaz.
- Ağır netice: Mağdurda 87’de sayılan sonuçlardan biri meydana gelmelidir. Sonuç, çoğunlukla Adli Tıp Kurumu veya hastane raporuyla belirlenir.
- Nedensellik ve en az taksir: Ağır sonuç failin hareketinden kaynaklanmalı, fail bu sonuç bakımından da en azından taksirle hareket etmiş olmalıdır (TCK 23). Sonucu hiç öngöremeyeceği bir ağırlaşmadan fail sorumlu tutulamaz.
TCK 87 Cezası 2026: Fıkralara Göre Ceza Tablosu
Aşağıdaki tablo, 87. madde ile 86. maddenin kombinasyonlarında kanundaki ceza aralıklarını gösterir. “Bir kat artırım” cezanın iki katına, “iki kat artırım” üç katına çıkması anlamına gelir. Rakamlar, 86. maddenin 4 Haziran 2025’ten itibaren geçerli aralıklarına (7550 sayılı Kanun) göre kanuni hesaptır; mahkeme somut cezayı TCK 61’deki ölçütlere göre bu aralık içinde belirler.
| Hal | 86/1 ile birlikte (temel yaralama) | 86/3 ile birlikte (nitelikli yaralama) |
|---|---|---|
| 87/1 (hayati tehlike, sabit iz, sürekli zayıflama vb.) | 4 – 6 yıl hapis | 6 – 9 yıl hapis |
| 87/2 (organ veya duyu kaybı, kalıcı hastalık, yüz değişikliği vb.) | 6 – 9 yıl hapis | 9 – 13 yıl 6 ay hapis |
| 87/3 (kemik kırığı veya çıkığı) | 1 yıl 6 aydan fazla – 4 yıl 6 ay hapis | 2 yıl 3 aydan fazla – 6 yıl 9 ay hapis |
| 87/4 (yaralama sonucu ölüm) | 10 – 14 yıl hapis | 14 – 18 yıl hapis |
87/3 satırında alt sınır, 86’ya göre belirlenen cezadan başlar ve artırım oranına göre yarısına kadar çıkar. Kanun bu fıkrada asgari bir ceza öngörmediği için, tablodaki alt sınırlar 86’nın alt sınırıdır. Olay 4 Haziran 2025’ten önce işlendiyse 86/1’in eski alt sınırı olan 1 yıl esas alınır; bu durumda 87/3 satırının alt sınırı 1 yıldır. 87/1, 87/2 ve 87/4’ün asgari sınırları kanunda açıkça yazılı olduğundan bu değişiklikten etkilenmez. Hangi kanun metninin uygulanacağı, lehe kanun ilkesi (TCK 7/2) çerçevesinde dosyanın somut durumuna göre belirlenir.
Dosyada ceza genellikle şu sırayla hesaplanır: önce 86’ya göre temel ceza belirlenir (alt sınırdan uzaklaşılıp uzaklaşılmadığı TCK 61’e göre gerekçelendirilir), sonra 86/3 gibi nitelikli hal varsa artırım yapılır, ardından 87’deki artırım uygulanır, en son haksız tahrik (TCK 29), takdiri indirim (TCK 62) gibi indirimler yapılır. Bu sıra aşağıda anlattığımız Gebze’deki dosyada da izlenmiştir.
İnternette dolaşan bazı özetlerde 87/4 için farklı rakamlar veya 87/1 için daha düşük asgari sınırlar yazıldığını görüyoruz. Kanun metni yukarıda alıntıladığımız gibidir: 87/4’te 10-14 ve 14-18 yıl, 87/1’de 4 ve 6 yıl asgari sınır.
Ceza tablosunu okurken asıl soru “hangi madde” değil, “hangi kombinasyon” sorusudur. Aynı kırık, 86/1 ile birleştiğinde 4 yıl 6 ayı aşmayan bir ceza doğurur ve hapis cezası HAGB veya erteleme sınırına yaklaşabilir; 86/3-e (silahla) ile birleşince üst sınır 6 yıl 9 aya çıkar. Dolayısıyla iddianamede veya mütalaada hangi bendin seçildiği, daha dosyanın başında cezayı, tutuklamayı ve kanun yolunu belirler. Savunmada bu nitelendirme her aşamada yeniden denetlenmelidir.
TCK 87/3: Kemik Kırığı ve Çıkık Cezası
Yaralamanın mağdurda kemik kırığına veya çıkığa neden olması halinde 87/3 uygulanır. Bu, aramalarda en çok karşılaşılan fıkradır ve “kemik kırığı olursa kasten yaralama cezası kaç yıl” sorusunun cevabını verir. Kanun, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre cezanın yarısına kadar artırılmasını söyler. Yani artırım zorunludur, ancak oran 86’ya göre belirlenen cezanın yarısını geçemez ve etkinin ağırlığına göre değişir.
Etkinin ağırlığı Adli Tıp Kurumu raporlarında üç basamakta ifade edilir: kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisi hafif (1. derece), orta (2. ve 3. derece) veya ağır (4., 5. ve 6. derece) olarak sınıflandırılır. Rapordaki derece, artırım oranını belirleyen en önemli veridir.
Kanun artırım oranının hangi dereceye hangi kesirle karşılık geleceğini yazmaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, bir kanun yararına bozma talebini reddettiği kararında 87/3’teki artırım oranının hakimin takdirinde olduğunu, mahkemenin uyguladığı üçte bir oranının kanun yararına bozma konusu yapılamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 1. CD, 18.05.2026, E. 2026/2778, K. 2026/4011). Başka bir ifadeyle derece ile oran arasında matematiksel bir tablo yoktur, ama gerekçe aranır: mahkemenin oranı rapordaki dereceye ve dosyadaki somut duruma dayandırması gerekir.
Örnek hesap (varsayımsal): Temel ceza 2 yıl belirlenmiş ve mahkeme orta derecedeki kırık için üçte bir artırım uygulamışsa ceza 2 yıl 8 ay olur. Aynı temel cezada yarı oranında artırım 3 yıla çıkar. Bu iki rakam arasındaki fark, kimi dosyada erteleme ve HAGB sınırını da etkileyebilir.
87/3’ün “yarısına kadar” artırım öngörmesi ve oranı yalnızca “hayat fonksiyonlarındaki etki” ölçütüne bağlaması, bizce cezada öngörülebilirlik ilkesi bakımından zayıf bir düzenlemedir. Kanun, hangi derecenin hangi oranı doğuracağını söylemediği, Yargıtay da oranı hakimin takdirine bıraktığı için aynı rapor ve aynı temel cezayla farklı mahkemeler birbirinden çok farklı sonuçlara varabilmektedir.
Üstelik 87/1’deki asgari sınırlar (4 ve 6 yıl) hapis cezasının ertelenmesi ve HAGB ihtimalini fiilen kapatırken, 87/3’te böyle bir sınır yoktur. Kırığı olan iki mağdurdan birinde raporda ayrıca “yaşamı tehlikeye sokan durum” yazıyorsa fail asgari 4 yıl hapisle karşılaşır, yazmıyorsa asgari sınırsız bir artırımla cezalandırılır; fark, çoğu zaman tek bir rapor cümlesinden doğar. Oranın ve fıkra seçiminin gerekçesinin açık yazılması, savunmanın kanun yolunda yöneltebileceği en güçlü itirazlardan biridir.
Diş, Burun ve Diğer Kırıklar: 87/3 Ne Zaman Uygulanır?
Kemik kırığı bulunup bulunmadığı, adli tıp raporundaki tanıya bağlıdır. Yargıtay kararlarında iki örnek öne çıkıyor.
Diş kırığı kemik kırığı sayılmaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, adli tıp uygulamasına göre diş kırıklarının kemik kırığı olarak değerlendirilmediğini, bu nedenle 87/3’e göre artırım yapılamayacağını belirterek hükmü bozmuştur (Yargıtay 1. CD, 05.04.2021, E. 2021/5724, K. 2021/5943). Aynı kararda, mağdurda hem yüzde sabit iz hem kemik kırığı bulunuyorsa 87/1-c ile 87/3’ün birlikte uygulanamayacağı, kırığın ancak temel cezada alt sınırdan uzaklaşma nedeni yapılabileceği belirtilmiştir.
Burun kemiği kırığı 87/3 kapsamındadır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, burun kemiğinde hayat fonksiyonlarına etkisi hafif (1. derece) bir kırık bulunan olayda, eylemin 87/3 kapsamında kaldığını ve uzlaştırma hükümlerinin uygulanamayacağını kabul etmiştir; Başsavcılığın, dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi yönündeki kanun yararına bozma istemi bu gerekçeyle reddedilmiştir (Yargıtay 1. CD, 06.03.2023, E. 2023/1914, K. 2023/835). Burada dikkat çeken nokta, “hafif” dereceli kırığın bile uzlaştırma imkanını ortadan kaldırmasıdır.
Parmak, kaburga, el bileği veya çene kırığı gibi diğer kırıklarda da kural aynıdır: raporda kemik kırığı veya çıkığı yazıyorsa 87/3 gündeme gelir. Çatlak, ezik veya “kemik kırığı saptanmadı” ifadeleri varsa 87/3’ün koşulu oluşmamıştır ve yaralama 86/1’de kalır. Bu nedenle rapordaki her kelime önemlidir; geçici rapor ile kesin rapor arasındaki fark, ceza maddesini değiştirebilir.
“Basit Tıbbi Müdahale ile Giderilemez” Ne Demek?
Adli raporlarda en sık geçen cümlelerden biri, yaralanmanın “basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olup olmadığıdır”. Bu ifade doğrudan 86. maddenin hangi fıkrasının uygulanacağını belirler. Yaralanma basit tıbbi müdahaleyle giderilebiliyorsa 86/2, giderilemiyorsa 86/1 uygulanır. Dikiş, ameliyat, hastanede yatış veya kırık gibi durumlar genellikle “giderilemez” olarak yazılır.
“BTM ile giderilemez” yazması tek başına 87’ye geçiş anlamına gelmez. 87 ancak raporda ayrıca kemik kırığı, yaşamı tehlikeye sokan durum, sabit iz veya organ işlevinde zayıflama gibi sonuçlardan biri belirtilmişse gündeme gelir. Raporda yalnızca “basit tıbbi müdahale ile giderilemez” yazıyorsa dosya 86/1’dedir ve savunmada, 87’ye geçilmesine ilişkin ek bir tespit olup olmadığına bakmak gerekir. Bu ayrım için kasten yaralama suçu ve cezası sayfamızdaki BTM bölümüne de göz atabilirsiniz.
TCK 87/1 ve 87/2: Hayati Tehlike, Sabit İz ve Kalıcı Sonuçlar
87/1 ve 87/2, kırıktan daha ağır ve kalıcı sonuçları düzenler. İkisi arasındaki ayrım, sonucun zayıflama mı yitirme mi olduğudur.
| Sonuç | 87/1 (bir kat artırım) | 87/2 (iki kat artırım) |
|---|---|---|
| Duyu veya organ | İşlevinin sürekli zayıflaması | İşlevinin yitirilmesi |
| Konuşma | Konuşmada sürekli zorluk | Konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin kaybı |
| Yüz | Yüzde sabit iz | Yüzün sürekli değişikliği |
| Yaşam ve hastalık | Yaşamı tehlikeye sokan durum | İyileşmesi olanağı bulunmayan hastalık veya bitkisel hayat |
| Gebelik | Çocuğun vaktinden önce doğması | Çocuğun düşmesi |
Hayati tehlike (87/1-d), uygulamada en çok tartışılan bendidir. Adli Tıp Kurumu raporunda “yaşamını tehlikeye sokan bir durum” yazılması, yaralanmanın bir an için yaşamı tehdit etmesi anlamına gelir; sonradan iyileşmiş olması bu tespiti ortadan kaldırmaz. Silahlı, bıçaklı ve darp sonucu iç kanama gibi dosyalarda bu bent sıkça gündeme gelir. Yüzde sabit iz (87/1-c) ise yaralanmanın üzerinden belli bir süre geçip iyileşme tamamlandıktan sonra düzenlenen kesin raporla netleşir; geçici rapor bu bakımdan yeterli olmayabilir.
Üç uygulama noktası savunma bakımından önemlidir:
- 87/1 ve 87/3 birlikte uygulanmaz. Mağdurda hem 87/1’deki bir sonuç hem kemik kırığı varsa, Yargıtay’a göre yalnızca daha ağır cezayı gerektiren 87/1 uygulanır; kırık, temel cezada alt sınırdan uzaklaşma nedeni olabilir, ayrıca 87/3’e göre artırım yapılamaz (Yargıtay 1. CD, 05.04.2021, E. 2021/5724, K. 2021/5943; benzer yönde Yargıtay 1. CD, 28.02.2024, E. 2022/8790, K. 2024/1313).
- Ek savunma hakkı: İddianamede gösterilmeyen 87/1 hükmünün hükümde uygulanması için sanığa ek savunma hakkı tanınmalıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bunun yapılmamasını savunma hakkının kısıtlanması saymıştır (YCGK, 25.04.2017, E. 2015/1167, K. 2017/247).
- Rapor kesin mi geçici mi? 87/1-c gibi sürelere bağlı sonuçlarda, kesin rapor gelmeden ceza maddesini kesin kabul etmek hatalıdır.
Uygulamada somut olayda mağdur bacağından vurulmuş, Adli Tıp raporunda yaralanmanın yaşamı tehlikeye sokan nitelikte olduğu, basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyeceği ve kemik kırıklarının hayat fonksiyonlarını “ağır (6)” derecede etkileyeceği belirtilmiştir. İddianamede ve mütalaada TCK 86/1, 86/3-e (silahla), 87/1-d ve 87/3 birlikte yer aldı; sanıklardan biri olayı üstlenmeye çalıştığı için ayrıca suç üstlenmeden de yargılanmıştır. Mahkeme temel cezayı 86/1’e göre alt sınırdan uzaklaşarak 2 yıl 6 ay belirlemiş, silahla işlendiği için yarı oranında artırarak 3 yıl 9 aya çıkarmış, hayati tehlike nedeniyle 87/1-d’ye göre bir kat artırarak 7 yıl 6 aya çıkmış, takdiri indirim nedeniyle altıda bir indirim yaparak 6 yıl 3 ay hapis cezası vermiştir. Hükümde kemik kırığı nedeniyle ayrıca 87/3 artırımı yapılmamıştır. Sanığın adli sicil kaydı nedeniyle HAGB ve erteleme uygulanmamış, ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilecek şekilde kurulmuştur. Bu dosyada iddianame ve mütalaa 87/3’ü de içermesine rağmen hükümde yalnızca 86/3-e ve 87/1-d artırımları uygulanmış, kemik kırığı için ayrıca artırım yapılmamıştır.
TCK 87/4: Yaralama Sonucu Ölüm ve Kasten Öldürme Farkı
Kasten yaralama sonucunda mağdur ölürse TCK 87/4 uygulanır: 86/1 halleri için 10 ile 14 yıl, 86/3 halleri (örneğin silahla veya eşe karşı) için 14 ile 18 yıl hapis. Bu madde, yalnızca yaralama kastıyla hareket edip ölüm sonucunu istemeyen, ancak bu sonuç bakımından en azından taksirle sorumlu olan kişi için geçerlidir (TCK 23).
Asıl uyuşmazlık, kastın yaralamaya mı yoksa öldürmeye mi yönelik olduğudur. Fail ölümü istemiş veya olası kastla kabullenmişse suç kasten öldürme (TCK 81) olur ve ceza çok daha ağırdır. Mağdur ölmemişse aynı tartışma kasten yaralama mı, kasten öldürmeye teşebbüs mü sorusu olarak ortaya çıkar. Yargıtay uygulamasında kastın belirlenmesinde kullanılan alet, vücudun hangi bölgesine ve kaç kez vurulduğu, darbenin şiddeti, failin ve mağdurun davranışları, olay öncesi ve sonrası tutum birlikte değerlendirilir. Bu ayrım dosyanın en kritik noktasıdır; çünkü 87/4’ün üst sınırı 18 yıl iken kasten öldürmenin cezası müebbede kadar çıkabilir.
87. maddenin ölüm ve ağır sonuç hallerinde “en azından taksir” şartını (TCK 23) arayan yapısı, bizce uygulamada yeterince tartışılmıyor. Çoğu dosyada ağır sonuç, adli tıp raporundaki tek bir cümleyle belirleniyor ve bu sonucun failin hareketiyle nedensellik bağı ile failin sonucu öngörebilirliği ayrı ayrı gerekçelendirilmeden ceza artırılıyor.
Oysa 87. maddedeki cezalar çok yüksektir; 87/1’de asgari ceza 4 yıldır. Böyle bir yaptırımın, nedensellik ve kusur incelemesi yapılmadan sonuç sorumluluğu gibi uygulanması, kusur ilkesiyle bağdaşmaz. Savunmada nedensellik kesintisi (örneğin mağdurun sonradan tedaviyi reddetmesi veya bağımsız bir tıbbi hata) ve öngörülebilirlik ayrıca ve açıkça ileri sürülmelidir.
TCK 87 Şikayete Bağlı mı? Uzlaştırma ve Şikayetten Vazgeçme
TCK 87 şikayete bağlı değildir. Savcılık olayı öğrendiği anda resen soruşturur. Mağdurun şikayetten vazgeçmesi, yargılamanın devamını ve cezayı kural olarak ortadan kaldırmaz.
TCK 87 uzlaştırma kapsamında da değildir. CMK 253/1-b-1, uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında “kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88)” ve taksirle yaralamayı (madde 89) sayar; 87. madde bu listede yer almaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesi de, burun kemiğinde hafif dereceli kırık bulunan bir dosyada eylemin 87/3 kapsamında kaldığı için uzlaştırma hükümlerinin uygulanamayacağını açıkça belirtmiştir (Yargıtay 1. CD, 06.03.2023, E. 2023/1914, K. 2023/835).
| Hal | Şikayet şartı | Uzlaştırma |
|---|---|---|
| Hafif yaralama (86/2) | Aranır | Var |
| Temel yaralama (86/1) | Aranmaz | Var |
| Nitelikli yaralama (86/3) | Aranmaz | Yok |
| Ağırlaşmış yaralama (87/1-4) | Aranmaz | Yok |
Şikayetten vazgeçme dava şartı olmasa da boşa değildir. Mağdurla barışma, zararın giderilmesi, mağdurun cezanın azaltılmasını istememesi gibi unsurlar TCK 61’deki ölçütler ve TCK 62’deki takdiri indirim bakımından değerlendirilir; ayrıca HAGB için zararın giderilmesi şartı aranır. Maddi ve manevi tazminat davası ise ceza davasından bağımsız olarak açılabilir.
Tutuklama ve Adli Kontrol
CMK 100/3’teki tutuklama katalogunda kasten yaralamanın “neticesi sebebiyle ağırlaşmış” hali (madde 87) açıkça yer alır; ayrıca 86/3-b, e ve f halleri ile kadına karşı kasten yaralama da kataloga dahildir. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. Bu bir karinedir; hakimi bağlamaz ve tutuklamanın ölçülü olması (CMK 100/1) şarttır. 87/3’teki hafif dereceli bir kırık için tutuklamanın ölçülü olup olmadığı, mağdurun durumu, failin sabıkası ve delillerin toplanma aşaması gibi unsurlarla ayrıca tartışılmalıdır.
Savunma tarafında tutuklama itirazında şu noktalar öne çıkar: rapordaki ağırlaşmış sonucun kesin olup olmadığı, kasten yaralama ile öldürmeye teşebbüs ayrımı, failin yerleşik adresi, sabıkası, delillerin toplanmış olması ve adli kontrolün yeterli olup olmadığı. Katalog suçlar ve tutuklama kuralları için katalog suçlar sayfamıza da bakabilirsiniz.
Görevli Mahkeme ve Dava Zamanaşımı
Görevli mahkeme, suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırına göre belirlenir. Üst sınırı on yılı aşan hapis cezasını gerektiren suçlarda ağır ceza mahkemesi görevlidir (5235 sayılı Kanun m. 12); diğerlerinde asliye ceza mahkemesi (m. 11). Dava zamanaşımı da yine suçun cezasının üst sınırına göre TCK 66’da belirlenir: beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda 15 yıl, beş yıldan fazla olmayan hapis cezasını gerektiren suçlarda 8 yıl.
| Kombinasyon | Ceza üst sınırı | Görevli mahkeme | Dava zamanaşımı |
|---|---|---|---|
| 87/1 + 86/1 | 6 yıl | Asliye ceza | 15 yıl |
| 87/1 + 86/3 | 9 yıl | Asliye ceza | 15 yıl |
| 87/2 + 86/1 | 9 yıl | Asliye ceza | 15 yıl |
| 87/2 + 86/3 | 13 yıl 6 ay | Ağır ceza | 15 yıl |
| 87/3 + 86/1 | 4 yıl 6 ay | Asliye ceza | 8 yıl |
| 87/3 + 86/3 | 6 yıl 9 ay | Asliye ceza | 15 yıl |
| 87/4 | 14 veya 18 yıl | Ağır ceza | 15 yıl |
Bu tablo, kanundaki soyut ceza aralığına göre yapılan hesaptır; canavarca hisle işlenme (86/3-f) gibi daha ağır nitelikli bir hal varsa üst sınır on yılı aşabilir ve görevli mahkeme ağır ceza olur. Zamanaşımı hesabında ayrıca TCK 66/3’e göre dosyadaki delillere göre ortaya çıkan nitelikli haller de gözetilir; zamanaşımını kesen ve durduran haller de ayrıca incelenmelidir. Süre suçun işlendiği günden başlar.
HAGB, Erteleme ve Hapis Cezasının Çektirilmesi
87. maddeye göre verilen cezanın HAGB veya erteleme kapsamına girip girmeyeceği, cezanın iki yılı aşıp aşmadığına bağlıdır. CMK 231/5’e göre iki yıl veya daha az süreli hapis cezasında HAGB, TCK 51’e göre iki yıl veya daha az süreli hapis cezasında erteleme mümkündür.
- 87/1 ve 87/2: Asgari sınırlar 4, 6 ve 9 yıl olduğundan bu fıkralarda ceza iki yılın altına inmediği sürece HAGB ve erteleme gündeme gelmez. Haksız tahrik veya takdiri indirim gibi indirimler sonrasında ceza iki yılın altına inebilir mi sorusu somut hesaba bağlıdır; ancak 4 yıl ve üzeri asgari sınırlarda bu pratikte zordur.
- 87/3: Asgari ceza yoktur; temel ceza alt sınıra yakın belirlenip artırım küçük tutulursa veya TCK 29 ile 62’deki indirimler uygulanırsa ceza iki yılın altına inebilir ve HAGB veya erteleme gündeme gelir.
- Şartlar: 12. Yargı Paketi olarak anılan 7589 sayılı Kanun (Resmi Gazete 31.07.2026) CMK 231’i yeniden düzenlemiştir. Güncel metne göre HAGB için sanığın önceki sabıkası, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve mağdurun zararının giderilmesi gibi şartlar birlikte aranır. Ayrıntılar için HAGB nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Hapis cezasının ne kadarının fiilen cezaevinde geçeceği, cezanın türüne, hükümlünün durumuna ve infaz rejimine göre değişir. Somut dosyanız için infaz ve yatar hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Savunma, Kanun Yolu ve Dikkat Edilecek Noktalar
87. madde dosyalarında savunmanın kaderi çoğu zaman adli rapor ve hukuki nitelendirme üzerinde şekillenir. Kontrol edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
- Adli rapor: Rapor geçici mi kesin mi, hangi kurum tarafından düzenlenmiş, kırık veya hayati tehlike tespiti açık mı, derece ne? Rapor eksik, çelişkili veya yetersizse Adli Tıp Kurumu’ndan yeniden değerlendirme istenmelidir.
- Hukuki nitelendirme: Dosyada 87/1 ve 87/3 birlikte yer alıyorsa yalnızca ağır olan uygulanabilir. İddianamede olmayan bir bendin hükümde uygulanması ek savunma hakkını gerektirir.
- Nedensellik ve kusur: Ağır sonucun failin hareketinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve en azından taksir şartı (TCK 23) gerekçeli olarak tartışılmalıdır.
- Kast ayrımı: Özellikle bıçak, silah ve ölüm sonuçlu dosyalarda eylemin kasten yaralama mı yoksa öldürmeye teşebbüs mü olduğu tartışılmalıdır.
- Cezada indirim: Meşru savunma (TCK 25), haksız tahrik (TCK 29), takdiri indirim (TCK 62) ve alt sınırdan uzaklaşmanın gerekçesi (TCK 61) kontrol edilmelidir.
- Kanun yolu: Asliye ceza mahkemesi kararlarına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulur; ağır ceza kararlarında da önce istinaf, ardından temyiz yolu açıktır.
Mağdur tarafında da aynı ölçüt geçerlidir: raporda ağırlaşmış sonucun doğru tespit edilmesi, katılma talebi ve tazminat haklarının zamanında kullanılması gerekir. Yaralama dosyasında hem sanık hem mağdur tarafı için Kocaeli’de hukuki destek veriyoruz; ceza hukuku alanındaki çalışmalarımız için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
87. madde dosyalarında en sık görülen hata, raporda geçen “kemik kırığı” veya “yaşamını tehlikeye sokan” ifadesini sorgulamadan kabul etmektir. Oysa bu ifadelerin kesinliği, tanının doğruluğu, derecesi ve diğer bentlerle birlikte uygulanıp uygulanamayacağı ayrı ayrı denetlenebilir. Savunma açısından en verimli yol, daha soruşturma aşamasında rapora ve iddianamedeki madde seçimine itiraz etmek; mağdur açısından ise raporun eksiksiz alınmasını ve cezanın doğru fıkra üzerinden tayin edilmesini sağlamaktır.
TCK 87 Hakkında Sık Sorulan Sorular
TCK 87/3 cezası kaç yıl?
87/3’te ayrı bir ceza aralığı yoktur; 86’ya göre belirlenen ceza, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadar artırılır. 86/1 ile birlikte ceza 1 yıl 6 aydan fazla, 4 yıl 6 aya kadar; 86/3 ile birlikte 2 yıl 3 aydan fazla, 6 yıl 9 aya kadar çıkabilir. Olay 4 Haziran 2025’ten önce işlenmişse 86/1’in eski alt sınırı olan 1 yıl esas alınır.
Kemik kırığı olursa kasten yaralama cezası ne kadar artar?
Kanun, kırığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre cezanın yarısına kadar artırım öngörür. Adli tıp raporunda etki hafif (1), orta (2-3) veya ağır (4-5-6) olarak yazılır. Artırım oranını hakim takdir eder ve gerekçelendirmelidir.
TCK 87 şikayete bağlı mı?
Hayır. 87. madde kapsamındaki suçlar şikayete bağlı değildir; savcılık resen soruşturur. Mağdur şikayetinden vazgeçse bile yargılama devam eder. Mağdurun vazgeçmesi cezanın belirlenmesinde ve HAGB şartlarında dikkate alınabilir.
TCK 87 uzlaştırmaya tabi mi?
Hayır. CMK 253’teki uzlaştırma listesinde kasten yaralamadan yalnızca 86. madde (üçüncü fıkra hariç) vardır; 87. madde yoktur. Yargıtay, hafif dereceli de olsa kemik kırığı bulunan yaralamada uzlaştırma hükümlerinin uygulanamayacağını kabul etmiştir (1. CD, 06.03.2023, E. 2023/1914, K. 2023/835).
Diş kırılması TCK 87/3 kapsamında mı?
Hayır. Yargıtay 1. Ceza Dairesine göre adli tıp uygulamasında diş kırıkları kemik kırığı olarak değerlendirilmez ve 87/3’e göre artırım yapılamaz (1. CD, 05.04.2021, E. 2021/5724, K. 2021/5943). Burun kemiği gibi kemik dokusundaki kırıklar ise 87/3 kapsamındadır.
“Basit tıbbi müdahale ile giderilemez” ne demek?
Yaralanmanın basit bir tıbbi müdahaleyle (pansuman, ağrı kesici gibi) düzelemeyecek ağırlıkta olması demektir. Bu tespit, yaralamayı 86/2’den 86/1’e taşır. Tek başına 87’ye geçiş anlamına gelmez; 87 için raporda kırık, hayati tehlike, sabit iz gibi ayrı bir sonuç belirtilmelidir.
87/1-d “yaşamı tehlikeye sokan durum” ne demek?
Uygulamada, adli tıp raporunda yaralanmanın bir an için de olsa yaşamı tehdit edecek nitelikte olduğunun belirtilmesi olarak anlaşılır. Mağdur sonradan iyileşse bile bu tespit ceza maddesini 87/1-d’ye taşır ve cezayı bir kat artırır; asgari ceza 4 yıl (86/1 halinde) veya 6 yıldır (86/3 halinde).
TCK 87/4 cezası kaç yıl, kaç yıl yatar?
87/4’te ceza 86/1 halinde 10 ile 14 yıl, 86/3 halinde 14 ile 18 yıl hapistir. Fiilen ne kadar yatılacağı hükümlünün durumuna, suçun niteliğine ve infaz rejimine göre değişir; hesaplama için infaz ve yatar hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
TCK 87 için hangi mahkeme görevli?
Üst sınırı on yılı aşan haller (87/2 ile 86/3’ün birleşmesi, 87/4) için ağır ceza mahkemesi; üst sınırı on yılı aşmayan haller için asliye ceza mahkemesi görevlidir (5235 sayılı Kanun m. 11 ve 12).
TCK 87 dava zamanaşımı kaç yıl?
Zamanaşımı cezanın üst sınırına göre belirlenir: beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda 15 yıl, beş yıldan fazla olmayan hapis cezasını gerektiren suçlarda 8 yıl (TCK 66). 87/3 ile 86/1’in birleştiği halde üst sınır 4 yıl 6 ay olduğu için 8 yıl; diğer çoğu kombinasyonda 15 yıldır.
TCK 87’de tutuklama olur mu?
87. madde CMK 100/3’teki katalog suçlar arasındadır; bu, tutuklama nedeninin var sayılabileceği anlamına gelir. Ancak tutuklama zorunlu değildir; ölçülülük, kaçma şüphesi ve delillerin durumuna göre adli kontrol gibi hafif tedbirler de değerlendirilmelidir.
TCK 87’de HAGB veya erteleme olur mu?
Ceza iki yılın altına inerse mümkündür. 87/1, 87/2 ve 87/4’te asgari cezalar yüksek olduğundan pratikte zordur; 87/3’te asgari ceza olmadığı için temel ceza alt sınıra yakın belirlenirse ve indirimler uygulanırsa HAGB ve erteleme gündeme gelebilir. 7589 sayılı Kanunla CMK 231’in şartları değişmiştir.
Mağdur şikayetinden vazgeçerse dava düşer mi?
87. maddede hayır. Şikayetten vazgeçme yalnızca şikayete bağlı suçlarda (örneğin 86/2) davayı düşürür. 87’de vazgeçme, cezanın belirlenmesi ve HAGB şartları bakımından değerlendirilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama dosyalarında olay tarihi, adli rapor, kast ve deliller sonucu belirlediği için, somut durumunuz için bir avukattan görüş almanızı öneririz.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 7, 23, 25, 29, 50, 51, 61, 62, 66, 81, 86, 87, 89 (mevzuat.gov.tr)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 100, 231, 251, 253 (mevzuat.gov.tr)
- 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, m. 11 ve 12 (mevzuat.gov.tr)
- 7550 sayılı Kanun, m. 9 (TCK m. 86); 7589 sayılı Kanun, m. 15 (CMK m. 231), Resmi Gazete 31.07.2026
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi: 18.05.2026, E. 2026/2778, K. 2026/4011; 06.03.2023, E. 2023/1914, K. 2023/835; 28.02.2024, E. 2022/8790, K. 2024/1313; 05.04.2021, E. 2021/5724, K. 2021/5943 (karararama.yargitay.gov.tr)
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 25.04.2017, E. 2015/1167, K. 2017/247 (karararama.yargitay.gov.tr)
Yazarlar Hakkında
Bu yazı, Kocaeli Barosu’na kayıtlı Av. Hakan Tuzcuoğlu ve Av. Sabriye Tuzcuoğlu tarafından hazırlanmıştır. İzmit’teki büromuzda ağırlıklı olarak ceza hukuku alanında çalışıyor; kasten yaralama, silahla yaralama ve ağırlaşmış yaralama dosyalarında soruşturma ve kovuşturma aşamasında hem sanık hem mağdur tarafına hukuki destek veriyoruz.
Av. Hakan Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3176
Av. Sabriye Tuzcuoğlu – Kocaeli Barosu, Sicil No: 3175
İletişim: 0538 232 71 35 · Son güncelleme: 14.11.2026